Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επισημαίνει ότι η συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή επηρεάζει άμεσα τις τιμές της ενέργειας για τους Ευρωπαίους πολίτες και τις επιχειρήσεις, τονίζοντας την ανάγκη για μια συντονισμένη αντίδραση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Για τον σκοπό αυτό, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρουσιάσει χωρίς καθυστέρηση μια εργαλειοθήκη με στοχευμένα και προσωρινά μέτρα, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι πρόσφατες αυξήσεις στις τιμές των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων.
Παράλληλα, καλεί την Επιτροπή να προτείνει επειγόντως δράσεις που θα αφορούν όλες τις συνιστώσες των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, προκειμένου να μειωθούν οι τιμές και να περιοριστεί η υπερβολική αστάθεια στην αγορά. Τα μέτρα αυτά θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις διαφορετικές συνθήκες που επικρατούν στα κράτη μέλη και να στηρίζουν ιδιαίτερα τους ενεργοβόρους τομείς.
Στο ίδιο πλαίσιο, η Επιτροπή καλείται να συνεργαστεί στενά με τα κράτη μέλη για τον σχεδιασμό εθνικών, προσωρινών και στοχευμένων παρεμβάσεων, ώστε να μετριαστούν οι επιπτώσεις των καυσίμων και των σχετικών παραμέτρων στο κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Παράλληλα, ζητείται η ενίσχυση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών άνθρακα, εξασφαλίζοντας ίσους όρους ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά.
Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζητεί από την Επιτροπή να υποβάλει έως τον Ιούλιο του 2026 αναθεώρηση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ), με στόχο τη μείωση της αστάθειας στην τιμή του άνθρακα και τον περιορισμό του αντίκτυπου στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και στο συνολικό κόστος της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Τέλος, το Συμβούλιο καλεί τους συννομοθέτες να καταλήξουν, το 2026, σε ένα φιλόδοξο πακέτο για την ανάπτυξη των δικτύων ενέργειας. Το πακέτο αυτό θα πρέπει να προωθεί την ταχεία κατασκευή των απαραίτητων υποδομών, να διασφαλίζει την προστασία και την ανθεκτικότητά τους και να ενισχύει τις διασυνδέσεις τόσο σε εθνικό όσο και σε διευρωπαϊκό επίπεδο.
Φον ντερ Λάιεν: Η Ευρώπη δεν είναι άτρωτη στις παγκόσμιες αυξήσεις τιμών
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει άμεσο αντίκτυπο στην ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά, προκαλώντας αυξήσεις στις τιμές, όπως τόνισε η Πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μετά την ολοκλήρωση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Κατά τη συνέντευξη Τύπου, η φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι ο ενεργειακός εφοδιασμός της ΕΕ παραμένει διασφαλισμένος, ωστόσο η Ευρώπη «δεν είναι άτρωτη στις παγκόσμιες αυξήσεις τιμών». Επισήμανε ότι μόνο σήμερα, μετά τις επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στο Κατάρ, οι τιμές φυσικού αερίου αυξήθηκαν κατά 30%. Καταδίκασε τις επιθέσεις σε εγκαταστάσεις και εμπορικά πλοία, κάνοντας λόγο για ενέργειες που «αυξάνουν το κόστος και εντείνουν τους κινδύνους για τον μελλοντικό εφοδιασμό».
Για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων, η Πρόεδρος της Επιτροπής ανέφερε ότι απαιτείται δράση με «άμεσα μέτρα ανακούφισης όπου είναι δυνατόν και διαρθρωτικές αλλαγές όπου είναι αναγκαίο». Εστίασε στις τέσσερις βασικές συνιστώσες που καθορίζουν τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας στην ευρωπαϊκή αγορά.
Οι τέσσερις συνιστώσες του κόστους ενέργειας
Η πρώτη συνιστώσα, σύμφωνα με τη φον ντερ Λάιεν, είναι το κόστος ενέργειας, το οποίο αντιπροσωπεύει περίπου το ήμισυ της τελικής τιμής – κατά μέσο όρο 56% στην ΕΕ. Τόνισε ότι τα κράτη μέλη μπορούν να αξιοποιήσουν μέτρα κρατικής βοήθειας για να αντισταθμίσουν τις αυξήσεις στο κόστος της πηγής ενέργειας, προσθέτοντας πως «θα ενισχύσουμε περαιτέρω την ευελιξία των κρατικών ενισχύσεων για τον σκοπό αυτό».
Το δεύτερο στοιχείο αφορά τις χρεώσεις δικτύου, οι οποίες ανέρχονται στο 18%. Η Επιτροπή, όπως είπε, προωθεί νομοθετικές παρεμβάσεις για τη μείωσή τους, ιδιαίτερα για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες. Οι φόροι και οι επιβαρύνσεις, που αντιστοιχούν κατά μέσο όρο στο 15%, πρόκειται να αναθεωρηθούν, με στόχο η ηλεκτρική ενέργεια να φορολογείται λιγότερο από τα ορυκτά καύσιμα. Όσον αφορά την ανθρακική τιμολόγηση μέσω του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών Ρύπων (ETS), προωθούνται μεταρρυθμίσεις για μεγαλύτερη ευελιξία και περιορισμό της μεταβλητότητας των τιμών, σημείωσε η Πρόεδρος της Επιτροπής.
Νέο χρηματοδοτικό εργαλείο για απανθρακοποίηση
Η φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών της ΕΕ έχει ήδη συμβάλει ουσιαστικά στη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και στην προώθηση επενδύσεων σε καθαρές μορφές ενέργειας. Παράλληλα, ανακοίνωσε τη δημιουργία του νέου χρηματοδοτικού εργαλείου «ETS Investment Booster», ύψους 30 δισ. ευρώ, που θα στηρίξει έργα απανθρακοποίησης με έμφαση στην «ταχύτητα και την αλληλεγγύη». Κλείνοντας, σημείωσε ότι η ενέργεια αποτελεί κρίσιμο πυλώνα της ευρύτερης στρατηγικής ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, προαναγγέλλοντας πρωτοβουλίες για την απλούστευση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
