Τα φάρμακα Ozempic, Mounjaro και άλλοι αγωνιστές υποδοχέων GLP-1 που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία του διαβήτη, φαίνεται πως μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης νέων διαταραχών κατάχρησης ουσιών και να βοηθήσουν άτομα με ήδη υπάρχοντες εθισμούς, σύμφωνα με ευρήματα μεγάλης μελέτης σε βετεράνους του στρατού των ΗΠΑ.
Η μελέτη έδειξε ότι η προστατευτική επίδραση των φαρμάκων GLP-1 εκτείνεται σε πλήθος εθιστικών ουσιών, όπως κοκαΐνη, οπιοειδή, αλκοόλ, νικοτίνη και κάνναβη. Τα αποτελέσματα ενισχύουν προηγούμενες μικρότερες μελέτες που είχαν υποδείξει παρόμοια φαινόμενα.
«Αυτό το εύρος αποτέλεσε έκπληξη», δήλωσε ο Δρ. Ziyad Al-Aly από το Σύστημα Υγειονομικής Περίθαλψης VA Saint Louis στο Μιζούρι, επικεφαλής της έρευνας που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό The BMJ. «Στην ιατρική του εθισμού, δεν υπάρχει ούτε ένα φάρμακο που να λειτουργεί σε όλες αυτές τις ουσίες».
Η ερευνητική ομάδα αξιοποίησε βάση δεδομένων των Υποθέσεων Βετεράνων των ΗΠΑ, αναζητώντας ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 που λάμβαναν φάρμακα από δύο κατηγορίες: αγωνιστές GLP-1 όπως τα Trulicity ή Mounjaro της Eli Lilly και τα Victoza ή Ozempic της Novo Nordisk, και αναστολείς SGLT-2 όπως τα Jardiance και Farxiga. Τα δεδομένα συγκρίθηκαν μέσω προσομοιωμένων τυχαιοποιημένων δοκιμών.
Λειτουργούν προσταστικά
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, οι 124.001 συμμετέχοντες χωρίς ιστορικό κατάχρησης ουσιών που λάμβαναν φάρμακα GLP-1 είχαν 14% μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν νέα διαταραχή χρήσης ουσιών μέσα σε τρία χρόνια, σε σχέση με τους 400.816 ασθενείς που λάμβαναν αναστολείς SGLT-2.
Αναλυτικότερα, τα φάρμακα GLP-1 μείωσαν τις πιθανότητες εμφάνισης διαταραχής χρήσης αλκοόλ κατά 18%, κάνναβης κατά 14%, κοκαΐνης κατά 20%, νικοτίνης κατά 26% και οπιοειδών κατά 25%, σύμφωνα με τα ευρήματα των ερευνητών.
Μεταξύ 81.617 ασθενών με ήδη υπάρχουσες διαταραχές χρήσης ουσιών, οι πιθανότητες επίσκεψης σε τμήματα επειγόντων περιστατικών στα επόμενα τρία χρόνια ήταν 31% χαμηλότερες για όσους λάμβαναν GLP-1. Παράλληλα, μειώθηκαν οι σχετικές εισαγωγές στο νοσοκομείο κατά 26%, οι θάνατοι κατά 50%, οι υπερβολικές δόσεις κατά 39% και τα περιστατικά αυτοκτονικού ιδεασμού ή απόπειρας κατά 25%.
«Οι γιατροί μαθαίνουν ότι αν ένας ασθενής έχει εθισμό στην ουσία Α, του χορηγείτε το αντίδοτο για την ουσία Α, όπως ένα επίθεμα νικοτίνης για τον καπνό ή ναλτρεξόνη για το αλκοόλ», εξήγησε ο Al-Aly. «Αλλά εδώ, έχετε αυτό το φάρμακο που λειτουργεί σε όλες τις εθιστικές ουσίες».
Όπως σημείωσε, αυτό υποδηλώνει την ύπαρξη μιας κοινής βιολογικής οδού που συνδέει διαφορετικούς εθισμούς, η οποία μπορεί να αντιμετωπιστεί φαρμακολογικά μέσω των αγωνιστών GLP-1.
Οι υποδοχείς GLP-1, δηλαδή οι πρωτεΐνες που δέχονται τα χημικά σήματα των φαρμάκων αυτών, εντοπίζονται στο μεσολιμβικό σύστημα του εγκεφάλου — περιοχή που ρυθμίζει τα κίνητρα και την ανταμοιβή. Τα φάρμακα GLP-1 φαίνεται να δρουν εκεί, «σιωπώντας» τον νευρικό θόρυβο που προκαλεί τις έντονες επιθυμίες για τροφή ή ουσίες, όπως εξήγησε ο Al-Aly.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο British Medical Journal (BMJ) .
