Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ πέρασε τις τελευταίες ώρες πριν από τον βομβαρδισμό του Ιράν επανεξετάζοντας το σχέδιο της επιχείρησης. Σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους, ο Τραμπ επικοινώνησε με τον ναύαρχο Μπραντ Κούπερ, επικεφαλής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, ζητώντας να επιβεβαιώσει τις λεπτομέρειες και να εκτιμήσει την πιθανή ιρανική αντίδραση και τις ενδεχόμενες απώλειες. Σημειώνεται ότι, ηταν η μεγαλύτερη ανάπτυξη αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή μετά την εισβολή στο Ιράκ το 2003, όπως αναφέρει σε ανάλυση του το The Atlantic.
Ο Τραμπ ήλπιζε ότι η αεροπορική εκστρατεία, σε συνεργασία με το Ισραήλ, θα αποδυνάμωνε το καθεστώς της Τεχεράνης και ότι ο ιρανικός λαός θα εξεγειρόταν για να «πάρει στα χέρια του την κυβέρνηση», όπως δήλωσε σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα στο Truth Social. «Αυτή θα είναι πιθανότατα η μοναδική σας ευκαιρία για γενιές», πρόσθεσε.
Μέχρι το τέλος της ημέρας, Αμερικανοί αξιωματούχοι κατέληξαν ότι οι επιθέσεις είχαν ιστορικό αποτέλεσμα: τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Το συγκρότημα κατοικίας του Χαμενεΐ αποτέλεσε κύριο στόχο και, σύμφωνα με δορυφορικές εικόνες, καταστράφηκε σχεδόν ολοσχερώς.
Αμφιβολίες και αντιρρήσεις εντός της κυβέρνησης
Η απόφαση για τις επιθέσεις ελήφθη ύστερα από μήνες συζητήσεων, αλλά χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια να εξηγηθεί στο αμερικανικό κοινό η λογική πίσω από το πλήγμα. Παρά τις επιφυλάξεις συνεργατών του, ο Τραμπ ήταν πεπεισμένος ότι επρόκειτο για μια σπάνια ευκαιρία αλλαγής καθεστώτος. Ανακοινώνοντας τον θάνατο του Χαμενεΐ, τον χαρακτήρισε «έναν από τους πιο κακούς ανθρώπους στην Ιστορία».
Ωστόσο, η απομάκρυνση του ανώτατου ηγέτη δεν σήμαινε και την πτώση του καθεστώτος. Η συνομιλία του προέδρου με τον Κούπερ υπενθύμιζε τα υψηλά διακυβεύματα και τις πιέσεις που συνόδευσαν την απόφαση για πόλεμο, βασισμένη σε μια αισιόδοξη εκτίμηση ότι η Ισλαμική Δημοκρατία μπορούσε να καταρρεύσει, σύμφωνα με ανάλυση του The Atlantic.
Ανώτατοι αξιωματούχοι, όπως ο αντιπρόεδρος Βανς, ο αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων στρατηγός Νταν Κέιν και ο ανώτερος αξιωματούχος του Πενταγώνου Έλμπριτζ Κόλμπι, είχαν εκφράσει επιφυλάξεις. Ο Κέιν προειδοποίησε ότι μόνο οι αεροπορικές επιθέσεις ίσως να μην αρκούσαν για την αποσταθεροποίηση του καθεστώτος, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους που συμμετείχαν στις συζητήσεις.
Διπλωματικές προσπάθειες και διαπραγματεύσεις
Η επικεφαλής του Λευκού Οίκου Σούζι Γουάιλς φρόντισε να παρουσιάσει στον Τραμπ τις ανησυχίες για τις απρόβλεπτες συνέπειες μιας επίθεσης. Παράλληλα, υπενθύμισε τη σημασία της τήρησης των προεκλογικών υποσχέσεων περί αποφυγής νέων πολέμων. Οι Ρεπουμπλικανοί στρατηγιστές των ενδιάμεσων εκλογών ανησυχούν ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στο εξωτερικό θα αποξενώσουν ψηφοφόρους που ενδιαφέρονται κυρίως για την οικονομία.
Η επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, στο Ομάν θεωρήθηκε ύστατη προσπάθεια αποτροπής των επιθέσεων και παράτασης των διαπραγματεύσεων. Οι συνομιλίες στη Γενεύη είχαν σημειώσει κάποια πρόοδο, όμως η αμερικανική πλευρά τις έκρινε ανεπαρκείς, καθώς η Τεχεράνη δεν δεχόταν τις απαιτήσεις για καταστροφή πυρηνικών εγκαταστάσεων και παράδοση εμπλουτισμένου ουρανίου στις ΗΠΑ.
Η επόμενη ημέρα μετά τα πλήγματα
Παράλληλα, οι ΗΠΑ εκτιμούσαν τον κίνδυνο ιρανικής αντεπίθεσης κατά συμμάχων τους στην περιοχή. Το Ιράν εκτόξευσε πυραύλους σε διάφορους στόχους, ωστόσο οι περισσότεροι αναχαιτίστηκαν. Αναφέρθηκε ένας νεκρός στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Οι πιθανότητες για λαϊκή εξέγερση στο Ιράν θεωρούνται περιορισμένες, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα. Πρώην Αμερικανοί αξιωματούχοι σημείωσαν ότι δεν υπάρχει εμφανής δύναμη εντός του καθεστώτος ικανή να αναλάβει την εξουσία και να οδηγήσει τη χώρα σε πιο φιλική στάση προς τις ΗΠΑ.
Ο Τραμπ, ωστόσο, πίστευε ότι δεν θα υπάρξει καλύτερη ευκαιρία για δράση. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου τον ενθάρρυνε να προχωρήσει, εκτιμώντας ότι η εξόντωση της ηγεσίας θα μπορούσε να πείσει μερίδα στελεχών των Φρουρών της Επανάστασης να συνεργαστούν με τις ΗΠΑ.
Κίνδυνοι και στρατηγικές επιπτώσεις
Η επιχείρηση στο Ιράν είναι η πιο εκτεταμένη της προεδρίας Τραμπ. Πρώην αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι οι συνέπειες μόλις αρχίζουν να φαίνονται. Ορισμένοι ανησυχούν πως ο πρόεδρος θεωρεί ότι μπορεί να ενεργεί στρατιωτικά χωρίς σοβαρές αντιδράσεις.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει σε συνεργάτες του ότι φιλοδοξεί η ανατροπή των καθεστώτων στη Βενεζουέλα, το Ιράν και ενδεχομένως την Κούβα να αποτελέσει το αποτύπωμά του στην παγκόσμια ιστορία. Ωστόσο, η απουσία χερσαίων δυνάμεων και η αβεβαιότητα για την επόμενη ημέρα δημιουργούν ανησυχίες για παρατεταμένη αστάθεια και οικονομικές αναταράξεις.
Τέλος, αναλυτές προειδοποιούν ότι η συνέχιση των επιθέσεων ενδέχεται να προκαλέσει ανθρωπιστική κρίση, κατάρρευση κρατικών δομών και αναταραχή στις αγορές ενέργειας. Παρά την αποφασιστηκότητα του Τραμπ, η επίτευξη των τελικών του στόχων παραμένει αβέβαιη, ακόμη και μετά τον θάνατο του Χαμενεΐ.
Πηγή: The Atlantic
