Το ιρανικό καθεστώς αποτελεί ένα συγκεντρωτικό σύστημα διακυβέρνησης που το σύνολο της εξουσία ανήκει στον ανώτατο ηγέτη αλλά και σε ένα δίκτυο θεσμών που είναι πιστοί σε αυτόν. Τις τελευταίες ημέρες καλείται να διαχειριστεί ίσως την πιο κρίσιμη πρόκληση για την επιβίωσή του, εδώ και δεκαετίες.
Στην κορυφή της πυραμίδας βρίσκεται ο ανώτατος ηγέτης. O Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ είναι ο ανώτατος Ηγέτης του Ιράν από το 1989. Παρά την προχωρημένη ηλικία του (86 ετών) και τις αναφορές για προβλήματα υγείας, παραμένει το πρόσωπο κλειδί για όλα τα κρατικά ζητήματα, την εξωτερική πολιτική και τις ένοπλες δυνάμεις.
Είναι επιφορτισμένος, σύμφωνα με το σύνταγμα, με τον καθορισμό και την εποπτεία «των γενικών πολιτικών της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν», πράγμα που σημαίνει ότι αυτός επί της ουσίας ελέγχει τόσο την εσωτερική διακυβέρνηση όσο και την εξωτερική πολιτική.
Ο Χαμενεΐ είναι:
– αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων
– των υπηρεσιών πληροφοριών
– ο άνθρωπος που έχει την εξουσία να κηρύσσει πόλεμο ή ειρήνη.
Διορίζει
– τον επικεφαλής της δικαστικής εξουσίας
– την ηγεσία της κρατικής ραδιοφωνίας και τηλεόρασης
– τον ανώτατο διοικητή του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.
– Τα 12 μέλη του Συμβουλίου των Φρουρών που επιβλέπει το κοινοβούλιο και αποφασίζει ποιος μπορεί να θέσει υποψηφιότητα για δημόσιο αξίωμα.
Διορίστηκε από τη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων, ένα όργανο του οποίου τα μέλη ελέγχονται από θεσμούς πιστούς στον ανώτατο ηγέτη. Αφού διοριστεί, ο ανώτατος ηγέτης διατηρεί το εν λόγω αξίωμα διά βίου.
Μασούντ Πεζεσκιάν (Masoud Pezeshkian): Ο Πεζεσκιάν είναι ο Πρόεδρος του Ιράν, ο οποίος ανέλαβε καθήκοντα το 2024. Η εξουσία του περιορίζεται από τον Ανώτατο Ηγέτη και τους σκληροπυρηνικούς θεσμούς.
Υπάγεται στην εξουσία του ανώτατου ηγέτη αν και είναι ο ανώτατος αιρετός αξιωματούχος.
Ο πρόεδρος της χώρας
– επιβλέπει την οικονομική πολιτική,
– την εσωτερική διοίκηση
– το υπουργικό συμβούλιο, το οποίο αποτελείται από 22 υπουργούς που έχουν εγκριθεί από το κοινοβούλιο, μαζί με οκτώ αντιπροέδρους.
Στην πράξη όμως οι κινήσεις του είναι πολύ περιορισμένες καθώς δεν μπορεί να παρεκκλίνει από την χάραξη της πολιτικής του Ανώτατου ηγέτη. Έτσι όποιο μεταρρυθμιστικό χαρακτήρα του προσέδιδαν τις πρώτες μέρες της εκλογής του δεν έχει εκφραστεί με την έως τώρα θητεία του.
Είναι μικτής καταγωγής, αζερμπαϊτζανικής και κουρδικής και μιλάει άπταιστα και τις δύο γλώσσες. Υπηρέτησε ως στρατιώτης αλλά και ως γιατρός κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ (1980–1988).
Η σύζυγός του και ένα από τα παιδιά του σκοτώθηκαν σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα το 1994. Είναι γνωστό ότι δεν ξαναπαντρεύτηκε ποτέ και μεγάλωσε μόνος του τα υπόλοιπα τρία παιδιά του.
