- Η Γαλλική Εθνοσυνέλευση υιοθέτησε ομόφωνα ρύθμιση που καταργεί την υποχρέωση για σεξουαλική επαφή μεταξύ συζύγων, σημειώνοντας μια ιστορική αλλαγή στο οικογενειακό δίκαιο της Γαλλίας.
- Η νέα διάταξη καθορίζει ότι «η συμβίωση δεν δημιουργεί καμία υποχρέωση για τους συζύγους να έχουν σεξουαλικές σχέσεις», απαντώντας σε περιπτώσεις δικαστικών αποφάσεων που χαρακτήριζαν «ένοχο» τον σύζυγο που αρνιόταν τέτοιες σχέσεις.
- Η μεταβολή αυτή ακολουθεί την καταδίκη της Γαλλίας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το οποίο δικαίωσε μια 72χρονη γυναίκα που αποκλείστηκε από τη λήψη διατροφής επειδή αρνιόταν σεξουαλική επαφή και θεωρήθηκε «αποκλειστικά υπαίτια».
Η Γαλλία προχώρησε σε μια ιστορική αλλαγή στο οικογενειακό της δίκαιο: η σεξουαλική επαφή δεν θεωρείται πλέον υποχρέωση μεταξύ συζύγων. Την ομόφωνη αυτή απόφαση έλαβε η Γαλλική Εθνοσυνέλευση, βάζοντας τέλος σε έναν παρωχημένο νομικό συμβολισμό που είχε προκαλέσει αντιδράσεις.
Η αλλαγή ήρθε ύστερα από σειρά περιπτώσεων διαζυγίων, όπου δικαστές είχαν χαρακτηρίσει «ένοχο» τον ή τη σύζυγο που δεν επιθυμούσε πια σεξουαλική σχέση. Η νέα διάταξη ορίζει ρητά ότι «η συμβίωση δεν δημιουργεί καμία υποχρέωση για τους συζύγους να έχουν σεξουαλικές σχέσεις».
Η εξέλιξη αυτή ακολουθεί την καταδίκη της Γαλλίας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) στις αρχές του έτους. Το Δικαστήριο δικαίωσε μια 72χρονη γυναίκα, στην οποία δεν είχε επιδικαστεί διατροφή λόγω «αποκλειστικής υπαιτιότητας», επειδή αρνιόταν τη σεξουαλική επαφή με τον σύζυγό της.
Το ΕΔΑΔ έκρινε ότι η άρνηση σεξουαλικών σχέσεων δεν συνιστά «σοβαρή ή επαναλαμβανόμενη παραβίαση καθηκόντων εντός ενός γάμου». Αντίθετα, ο εξαναγκασμός σε τέτοιες πράξεις αποτελεί παραβίαση θεμελιωδών προσωπικών δικαιωμάτων.
Ο πολυετής αγώνας της «κυρίας Ε»
Η υπόθεση που άνοιξε τον δρόμο για τη νομοθετική αλλαγή αφορά τη λεγόμενη «κυρία Ε», η οποία ήταν παντρεμένη από το 1984 και μητέρα τεσσάρων παιδιών. Μετά τη διάλυση της σχέσης, υπέβαλε αίτηση διαζυγίου το 2012, όμως ο σύζυγός της την κατηγόρησε ότι ήταν «ένοχη» επειδή είχε πάψει να έχει σεξουαλικές σχέσεις μαζί του από το 2004.
Η γυναίκα αναγκάστηκε να παρουσιάσει στο δικαστήριο μάρτυρες και ιατρικές γνωματεύσεις που επιβεβαίωναν προβλήματα υγείας και επιθετική συμπεριφορά του συζύγου. Παρ’ όλα αυτά, το 2019 το Εφετείο των Βερσαλλιών την έκρινε «ένοχη», γεγονός που αποτέλεσε τη βάση της προσφυγής της στο ΕΔΑΔ.
Ποιος φταίει για το τέλος ενός γάμου;
Το γαλλικό αστικό δίκαιο δεν προέβλεπε ρητά υποχρέωση για σεξουαλική επαφή, ωστόσο οι διατυπώσεις περί «πίστης, βοήθειας και αλληλεγγύης» επέτρεπαν ερμηνείες που παρέπεμπαν στην εκκλησιαστική αντίληψη του γάμου ως αναπαραγωγικής ένωσης.
Γι’ αυτό η βουλευτής των Πρασίνων Μαρί-Σαρλότ Γκαρέν και ο Πολ Κριστόφ από το κόμμα Ορίζοντες υπέβαλαν πρόταση τροποποίησης του νόμου. Όπως επισήμανε η Γκαρέν, στόχος ήταν να αποσαφηνιστεί ότι ο γάμος «δεν αποτελεί νομικό κενό όσον αφορά τη συναίνεση για σεξ».
Η δικηγόρος της «κυρίας Ε», Ντελφίν Ζουγκεμπί, χαρακτήρισε την αλλαγή «θεμελιώδες εκπαιδευτικό μέτρο». Όπως τόνισε, αφορά τόσο τους δικαστές όσο και την κοινωνία, υπενθυμίζοντας ότι «δεν υπάρχει συζυγική υποχρέωση για σεξουαλική επαφή, παρά μόνο όταν υπάρχει συναίνεση και των δύο συντρόφων».
Τι γίνεται με τη μοιχεία
Η νέα διάταξη προκάλεσε ωστόσο αντιδράσεις. Κάποιοι υποστήριξαν ότι η κατάργηση της υποχρέωσης για σεξουαλική επαφή δημιουργεί νομικό δίλημμα σχετικά με τη μοιχεία. Οι Σοσιαλιστές και η «Ανυπότακτη Γαλλία» πρότειναν τροπολογία για την αναθεώρηση του άρθρου 212 του Αστικού Κώδικα, ζητώντας την αφαίρεση της υποχρέωσης «πίστης» μεταξύ συζύγων.
Κατά την άποψή τους, η πίστη αποτελεί ηθικό και όχι νομικό ζήτημα. Ωστόσο, η πρόταση αυτή δεν έγινε δεκτή, αφήνοντας το συγκεκριμένο άρθρο του νόμου αμετάβλητο.
