Η Γροιλανδία έχει βρεθεί στο επίκεντρο διεθνούς προσοχής, καθώς οι δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για ενδεχόμενο «προσάρτησης» της περιοχής προκάλεσαν ανησυχία σε Ευρώπη και ΝΑΤΟ.
Η Γροιλανδία απέρριψε κατηγορηματικά τις πρόσφατες δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με το ενδεχόμενο αμερικανικής προσάρτησης της περιοχής, υπογραμμίζοντας ότι παραμένει αναπόσπαστο μέρος του Βασιλείου της Δανίας και του ΝΑΤΟ.
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, σε ανάρτησή του στο Facebook, αναγνώρισε την ανησυχία που προκαλούν οι αναφορές για το ενδιαφέρον των ΗΠΑ, σημειώνοντας πως «είναι σημαντικό να είμαστε απολύτως σαφείς: η Γροιλανδία είναι μέρος του Βασιλείου της Δανίας και του ΝΑΤΟ». Όπως τόνισε, η ασφάλεια και η άμυνα της χώρας καθορίζονται αποκλειστικά από τη συμμαχία.
Ο Νίλσεν επεσήμανε ότι «έχει υπάρξει μεγάλη διεθνής προσοχή στη χώρα μας» και ότι αυτό αντικατοπτρίζει τη «στρατηγική σημασία» της περιοχής. Παράλληλα υπογράμμισε πως «είμαστε μια δημοκρατική κοινωνία που λαμβάνει τις δικές της αποφάσεις» και ότι οι ενέργειες της κυβέρνησης βασίζονται στο διεθνές δίκαιο.
Η θέση της κυβέρνησης της Γροιλανδίας
Σε ανακοίνωσή της, η κυβέρνηση της Γροιλανδίας απέρριψε «υπό οποιεσδήποτε συνθήκες» την ιδέα αμερικανικής κυριαρχίας στο νησί, επαναλαμβάνοντας ότι η άμυνα της περιοχής πραγματοποιείται μέσω του ΝΑΤΟ. Στην ίδια δήλωση αναφέρεται ότι, με βάση τις θετικές τοποθετήσεις έξι κρατών-μελών της Συμμαχίας, η Γροιλανδία θα ενισχύσει τη συνεργασία της με το ΝΑΤΟ για την ασφάλειά της.
Η ανακοίνωση επισημαίνει πως όλα τα μέλη του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, έχουν κοινό συμφέρον στην άμυνα της Γροιλανδίας. Ο κυβερνητικός συνασπισμός θα συνεργαστεί στενά με τη Δανία ώστε ο διάλογος και η ανάπτυξη των αμυντικών δυνατοτήτων να συνεχιστούν στο πλαίσιο της Συμμαχίας.
Η κυβέρνηση κατέληξε τονίζοντας ότι «η Γροιλανδία θα αποτελεί για πάντα μέρος της δυτικής αμυντικής συμμαχίας».
Αντιδράσεις από Ευρωπαίους ηγέτες και το ΝΑΤΟ
Το ΝΑΤΟ εξετάζει τα επόμενα βήματα για τη διασφάλιση της ασφάλειας στην Αρκτική, δήλωσε ο Γενικός Γραμματέας της Βορειατλαντικής Συμμαχίας Μαρκ Ρούτε, στον απόηχο των απειλών του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ περί κατάληψης της Γροιλανδίας.
«Επί του παρόντος, εργαζόμαστε πάνω στα επόμενα βήματα για να διασφαλίσουμε ότι συλλογικά προστατεύουμε ό,τι διακυβεύεται», ανέφερε ο Ρούτε σε συνέντευξη Τύπου στο Ζάγκρεμπ, παρουσία του Κροάτη πρωθυπουργού Αντρέι Πλένκοβιτς.
Ο επικεφαλής της Συμμαχίας υπογράμμισε ότι «όλοι οι σύμμαχοι συμφωνούν για τη σημασία της Αρκτικής και της ασφάλειας της περιοχής». Όπως εξήγησε, η αύξηση της ναυσιπλοΐας λόγω της κλιματικής αλλαγής ενδέχεται να ενισχύσει τη δραστηριότητα της Ρωσίας και της Κίνας.
«Υπάρχουν οκτώ χώρες της Αρκτικής μέλη του ΝΑΤΟ οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Δανία, η Ισλανδία, η Νορβηγία, η Φινλανδία και η Σουηδία ενώ η Ρωσία παραμένει η μόνη εκτός της Συμμαχίας», επισήμανε ο Ρούτε. Πρόσθεσε, επίσης, ότι η Κίνα εξελίσσεται σε ολοένα και πιο δραστήριο παράγοντα στην περιοχή.
«Ήδη, η Κίνα έχει σχεδόν γίνει ένα είδος χώρας της Αρκτικής, και όχι γεωγραφικά, αλλά λόγω του μεγάλου αριθμού δραστηριοτήτων και του ενδιαφέροντος που έχει για την περιοχή», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Η Βορειοατλαντική Συμμαχία, όπως είπε, έχει αυξήσει τη δραστηριότητά της στην περιοχή από το 2025, ύστερα από αίτημα των επτά συμμάχων του Άπω Βορρά, χαρακτηρίζοντας την Αρκτική «ζωτικό μέρος του εδάφους του ΝΑΤΟ».
Οι δηλώσεις του έγιναν ενώ ευρωπαϊκές χώρες, με επικεφαλής το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γερμανία, φέρονται να σχεδιάζουν την επέκταση της στρατιωτικής τους παρουσίας στη Γροιλανδία. «Έχετε δει κάποιες ανακοινώσεις από τους Βρετανούς και τους Γερμανούς», είπε ο Ρούτε, προσθέτοντας ότι «σήμερα εργαζόμαστε μαζί για να δούμε πώς μπορούμε ουσιαστικά ως συμμαχία να χτίσουμε αυτό το επόμενο βήμα».
Αναφερόμενος στις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Ρούτε απέρριψε τις ανησυχίες περί εσωτερικής κρίσης εντός του ΝΑΤΟ. Παράλληλα, επαίνεσε την πίεση του προέδρου Τραμπ για αύξηση των αμυντικών δαπανών των συμμάχων.
«Πιστεύω ότι ο Ντόναλντ Τραμπ κάνει τα σωστά πράγματα για το ΝΑΤΟ ενθαρρύνοντάς μας όλους να ξοδεύουμε περισσότερα για να εξισορροπήσουμε αυτό που ξοδεύουν οι ΗΠΑ», δήλωσε, προσθέτοντας πως «όταν επαινώ κάποιον, το κάνω με βάση γεγονότα και πιστεύω ότι τα γεγονότα εκεί».
Επίτροπος Άμυνας της ΕΕ: Η στρατιωτική κατάληψη της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ θα σημάνει το τέλος του ΝΑΤΟ
Ο Επίτροπος Άμυνας της ΕΕ Άντριους Κουμπίλιους προειδοποίησε ότι θα πρόκειται για το τέλος του ΝΑΤΟ αν οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρήσουν να καταλάβουν τη Γροιλανδία με τη βία και τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναγκαστούν να συνδράμουν τη Δανία απέναντι σε στρατιωτική επιθετικότητα.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ συνέχισε τις απειλές του προς το αυτόνομο δανικό έδαφος, δηλώνοντας ότι οι ΗΠΑ θα καταλάβουν τη Γροιλανδία «με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο», καθώς, όπως είπε, «αν δεν την καταλάβουμε εμείς, θα την καταλάβουν η Ρωσία ή η Κίνα».
Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν είχε ήδη προειδοποιήσει την περασμένη εβδομάδα πως μια πιθανή επίθεση των ΗΠΑ στη Γροιλανδία θα σήμαινε το τέλος του ΝΑΤΟ και θα ανέτρεπε την τάξη ασφαλείας που επικρατεί μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
«Συμφωνώ με τη Δανή πρωθυπουργό ότι αυτό θα σημάνει το τέλος του ΝΑΤΟ, αλλά και μεταξύ των ανθρώπων θα είναι πολύ, πολύ αρνητικό», δήλωσε ο Κουμπίλιους στο πρακτορείο Reuters, μιλώντας από διάσκεψη για την ασφάλεια στη Σουηδία.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος υπενθύμισε επίσης ότι το άρθρο 42.7 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεσμεύει τα κράτη μέλη να προσφέρουν βοήθεια σε περίπτωση στρατιωτικής επίθεσης κατά ενός εξ αυτών.
«Θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη Δανία πώς θα αντιδράσει και ποια θα είναι η θέση της, αλλά σίγουρα υπάρχει η υποχρέωση των κρατών μελών να σπεύσουν για αμοιβαία βοήθεια αν ένα άλλο κράτος μέλος βρεθεί αντιμέτωπο με στρατιωτική επιθετικότητα», πρόσθεσε ο Κουμπίλιους.
Ο Ρούτε ανέφερε ότι το ΝΑΤΟ ολοκλήρωσε πέρυσι τις εσωτερικές του συζητήσεις για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των μελών στην Αρκτική και πλέον εργάζεται πάνω σε «πρακτικά μέτρα παρακολούθησης».
Τα σχόλια του Μέρφι ήρθαν ενώ ο Τραμπ, μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Air Force One, επέμεινε πως «με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, θα έχουμε τη Γροιλανδία», κλιμακώνοντας περαιτέρω την ένταση γύρω από τη στρατηγικά κρίσιμη περιοχή του Αρκτικού Κύκλου.
Η σμασία του Άρθρου 42(7) της Συνθήκης της ΕΕ
Σε ανάλυση της στην Guardian η Λίζα Ο’ Κάρολ τόνίζει ότι το Άρθρο 42 (7) της Συνθήκης της ΕΕ είναι γενικά σύμφωνο με το Άρθρο 5 του Χάρτη του ΝΑΤΟ , το οποίο ορίζει ότι μια επίθεση εναντίον ενός μέλους της συμμαχίας θα πρέπει να θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.
Έχει ενεργοποιηθεί μόνο μία φορά μέχρι στιγμής, όταν η Γαλλία ζήτησε βοήθεια μετά την τρομοκρατική επίθεση στο Μπατακλάν, ενώ το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ έχει επίσης χρησιμοποιηθεί μόνο μία φορά, μετά την επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη το 2001.
Μιλώντας σε συνέδριο στη Σουηδία ( 13:48 ), ο Κουμπίλιους δήλωσε ότι μια εισβολή των ΗΠΑ στη Γροιλανδία θα σήμαινε το τέλος του ΝΑΤΟ, αλλά τα κράτη μέλη πρέπει τώρα να επικεντρωθούν στις υποχρεώσεις τους βάσει του Άρθρου 42.7 στο πλαίσιο του σχεδιασμού έκτακτης ανάγκης.
Το άρθρο 42.7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση επίσης ορίζει: «Εάν ένα κράτος μέλος υποστεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός του, τα άλλα κράτη μέλη έχουν υποχρέωση να του παράσχουν βοήθεια και συνδρομή με όλα τα μέσα που διαθέτουν».
Ωστόσο, τουλάχιστον ένα πολιτικό κόμμα στην Ευρώπη έχει δηλώσει κατ’ ιδίαν, νομικά, ότι δεν ήταν σαφές εάν η ρήτρα αμοιβαίας βοήθειας θα προέβλεπε στρατιωτική βοήθεια που θα μπορούσε να χρειαστεί σε περίπτωση εισβολής στη Γροιλανδία.
«Παρόλο που αποτελεί μέρος του Βασιλείου της Δανίας , η Γροιλανδία θα χρειαζόταν αλλαγή καθεστώτος και θα έπρεπε να γίνει Περιοχή Εξόχως Απόκεντρη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό θα συνεπαγόταν πλήρη ένταξη στην έννομη τάξη της Ένωσης, με τις προσαρμογές που προβλέπονται από τις Συνθήκες. Μια τέτοια διαδικασία θα απαιτούσε τη συναίνεση του λαού της Γροιλανδίας και αναθεώρηση των Συνθηκών », δήλωσε ένας Ευρωπαίος πολιτικός, το κόμμα του οποίου αμφιβάλλει για την αξία της ρήτρας.
Για περισσότερες πληροφορίες, ο Έρικ Τζόουνς, διευθυντής του κέντρου Robert Schuman για προχωρημένες σπουδές στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο της Φλωρεντίας, δήλωσε ότι η ρήτρα βασίζεται στη διατύπωση του Οργανισμού Συνθήκης των Βρυξελλών του 1948 , μιας πολιτικής συμμαχίας που ιδρύθηκε από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία, το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και την Ολλανδία για την προστασία από μια αναδυόμενη απειλή από τη Γερμανία ή τους Σοβιετικούς.
«Η διατύπωση είναι πολύ πιο έντονη από αυτή στο Άρθρο 5. Όταν οι ΗΠΑ διαπραγματεύτηκαν το ΝΑΤΟ, αποφάσισαν ότι ήταν τόσο ισχυρό που δεν θα περνούσε από τη Γερουσία».
Πρόσθεσε όμως ότι αναρωτιέται ποια «αξιοπιστία» θα είχε το Άρθρο 42.7 εάν οι ΗΠΑ προσαρτίσουν την Γροιλανδία»
«Μπορείτε να φανταστείτε τη Ρουμανία να σπεύδει να σώσει τη Γροιλανδία; Η ευρωπαϊκή απάντηση πρέπει να είναι πολιτική. Πρέπει να στηριχτούν στην έννοια της προστασίας της κυριαρχίας της Γροιλανδίας και της ακεραιότητας της κυριαρχίας της έναντι των ΗΠΑ».
