Aλλοι πεινάνε και άλλοι τα πετάνε

Η σπατάλη τροφίμων έχει έρθει για να μείνει στην Ευρώπη, γεγονός που έχει ενεργοποιήσει κυβερνήσεις αλλά και μη κυβερνητικές οργανώσεις για την καταπολέμηση του φαινομένου.  Μόλις την περασμένη εβδομάδα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με ψήφισμά του τόνισε την επείγουσα ανάγκη «να μειωθεί η ποσότητα των αποβλήτων τροφίμων και να βελτιωθεί η αποδοτικότητα των πόρων στην Ενωση σε κάθε στάδιο της αλυσίδας τροφίμων, συμπεριλαμβανομένων της παραγωγής, της μεταποίησης, της μεταφοράς, της αποθήκευσης, της λιανικής πώλησης, της διάθεσης στην αγορά και της κατανάλωσης (…)».

Στην πραγματικότητα δεν είναι η πρώτη φορά που το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αγγίζει το θέμα της σπατάλης τροφίμων. Αντίθετα, έχει χτυπήσει πολλάκις το καμπανάκι τα τελευταία χρόνια.

Η θλιβερή εικόνα. Η σπατάλη τροφίμων έχει τεράστιο οικονομικό και περιβαλλοντικό κόστος, το οποίο εκτιμάται από τη Διεθνή Οργάνωση Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ ότι ανέρχεται σε 1,7 τρισ. δολάρια ετησίως. Η ζημιά που γίνεται στο περιβάλλον, όπως επισημαίνεται, είναι μεγάλη, αρκεί κανείς να σκεφτεί πως για την παραγωγή ενός κιλού τροφής εκλύονται στην ατμόσφαιρα 4,5 κιλά διοξειδίου του άνθρακα. Είναι ενδεικτικό πως η παραγωγή του 30% των τροφίμων, το οποίο τελικά δεν καταναλώνεται, είναι υπεύθυνη για τη χρήση επιπλέον 50% υδάτινων πόρων για άρδευση, ενώ η παραγωγή ενός κιλού βοείου κρέατος απαιτεί 5 έως 10 τόνους νερό.

Σύμφωνα με το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα (WFP), 795 εκατ. άνθρωποι παγκοσμίως δεν έχουν αρκετά τρόφιμα για να ζουν υγιεινά, ενώ η κακή διατροφή προκαλεί περίπου 3,1 εκατ. θανάτους παιδιών ηλικίας κάτω των πέντε ετών.

Αρχή με 12 τυρόπιτες… «Για να κατανοήσει κανείς το μέγεθος της σπατάλης τροφίμων, ενός προβλήματος με κρίσιμες οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις, αρκεί να αναλογιστεί ότι περίπου 88 εκατ. τόνοι τροφίμων εκτιμάται ότι σπαταλιούνται κάθε χρόνο στην ΕΕ, ποσό που αντιστοιχεί σε 173 κιλά ανά Ευρωπαίο. Ταυτόχρονα, 55 εκατ. άνθρωποι στην ΕΕ δεν έχουν πρόσβαση σε ένα ποιοτικό γεύμα κάθε δεύτερη μέρα και 119 εκατ. άνθρωποι βρίσκονται στο όριο της φτώχειας ή του κοινωνικού αποκλεισμού. Πώς είναι δυνατόν να συνυπάρχει η σπατάλη τροφίμων με την επισιτιστική ανασφάλεια;» αναρωτιέται η Ντία Χωραφά, μέλος της ομάδας της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης Μπορούμε, που σκοπό έχει τον περιορισμό της σπατάλης τροφίμων και την καταπολέμηση του υποσιτισμού στην Ελλάδα.  

Το 2011 άρχισε τη δράση της η οργάνωση «Μπορούμε». Αρχικά κατάφερε να «σώσει» 12 τυρόπιτες από ένα αναψυκτήριο στην περιοχή των Αγίων Αναργύρων. Τρία χρόνια αργότερα δικτύωσε 1,4 εκατ. μερίδες φαγητού σε δομές και φορείς που είχαν ανάγκη, οι οποίες 12 μήνες μετά έγιναν 3,7 εκατ.

Οπως επισημαίνει η Ντία Χωραφά, από οικονομικής πλευράς, το κόστος που συνδέεται με τη σπατάλη τροφίμων στην ΕΕ εκτιμάται ότι ανέρχεται ετησίως σε περίπου 143 δισ. ευρώ. Ποσό που σχεδόν αντιστοιχεί στον ετήσιο προϋπολογισμό της Ενωσης.

«Μέσω της Μπορούμε μόνο, σώζονται και προσφέρονται καθημερινά περισσότερες από 20.000 μερίδες φαγητού σε όλη την Ελλάδα, ενώ οι συνολικές μερίδες από το 2011 μέχρι σήμερα ανέρχονται σε 14 εκατ.».

Καμιά μερίδα χαμένη. Ο πόλεμος που έχουν κηρύξει τα μέλη της οργάνωσης ενάντια στη σπατάλη τροφίμων γίνεται σε πολλά επίπεδα. «Μέσω των προγραμμάτων μας ακολουθούμε μια ολιστική προσέγγιση έναντι του φαινομένου με διττό στόχο τον περιορισμό της σπατάλης τροφίμων και την ταυτόχρονη αύξηση της επισιτιστικής προσφοράς προς κοινωφελείς φορείς και τους ωφελουμένους τους σε όλη την Ελλάδα. Στο διαρκώς διευρυνόμενο Δίκτυο της Μπορούμε συμμετέχουν ως δωρητές επαγγελματίες, επιχειρήσεις, αλλά και ιδιώτες, καλύπτοντας όλο το φάσμα της διατροφικής αλυσίδας, από την παραγωγή, τη μεταποίηση, το εμπόριο τροφίμων, την εστίαση, έως και τα νοικοκυριά. Επιπλέον, μέσα από τα προγράμματα Μπορούμε στη Λαϊκή και Μπορούμε στο Χωράφι στοχεύουμε στη μείωση της σπατάλης του πρωτογενούς παραγωγικού τομέα και στην αξιοποίηση φρέσκων φρούτων και λαχανικών για τη στήριξη ατόμων που βιώνουν διατροφική ανασφάλεια» εξηγεί η Ντία Χωραφά.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνονται μέσω των δράσεων του εκπαιδευτικού προγράμματος Μπορούμε στο Σχολείο και του ενημερωτικού προγράμματος Καμία Μερίδα Φαγητού Χαμένη στην ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των παιδιών και του ευρύτερου κοινού.

Η σπατάλη τροφίμων σε αριθμούς

88 εκατ. τόνοι τρόφιμα σπαταλώνται ετησίως στην ΕΕ

173 κιλά τρόφιμα πετά κάθε χρόνο στα σκουπίδια κάθε Ευρωπαίος

170 εκατ. τόνοι CO2 εκπέμπονται στην ΕΕ ως αποτέλεσμα της σπατάλης τροφίμων
 
800 εκατ. άνθρωποι παγκοσμίως υποφέρουν από πείνα

9,6% του πληθυσμού της ΕΕ δεν είναι σε θέση να έχει ένα γεύμα καλής ποιότητας κάθε δεύτερη μέρα

100 κιλά φαγητό σπαταλά ο μέσος Ελληνας ετησίως

53% συμβάλλουν τα νοικοκυριά στη σπατάλη τροφίμων εντός της ΕΕ, 19% η μεταποίηση, 12% ο τομέας της λιανικής πώλησης, 10% ο πρωτογενής τομέας παραγωγής και 5% ο τομέας της χονδρικής πώλησης