«Η τέχνη πρέπει να δίνει ελπίδα»

Είναι ο πιο ισχυρός άνθρωπος στον κόσμο της τέχνης. Δεν μαγειρεύει ποτέ. Και δηλώνει πως αν δεν είχε αφιερώσει τη ζωή του με πάθος στην τέχνη θα ήθελε να είναι ακτιβιστής σε οικολογικές οργανώσεις. Ο ελβετικής καταγωγής Χανς Ούλριχ Ομπριστ, ο καλλιτεχνικός διευθυντής της γκαλερί Σερπεντάιν του Λονδίνου που υποδέχεται 1,2 εκατ. επισκέπτες ετησίως, ο επιμελητής που οργάνωσε την πρώτη του έκθεση σε ηλικία 23 ετών στην κουζίνα του σπιτιού του και συνεπιμελήθηκε την πρώτη Μανιφέστα και ο άνθρωπος που έχει ηχογραφήσει περισσότερες από 2.000 ώρες συζητήσεων με εικαστικούς, αρχιτέκτονες, επιστήμονες, κινηματογραφιστές, φιλοσόφους και μουσικούς, βρέθηκε για ένα ταξίδι-αστραπή στην Ελλάδα. Και με αφορμή την έκθεση ζωγραφικής της πρωτοπόρου όχι μόνο στη ζωγραφική αλλά και στον χώρο της γυναικείας χειραφέτησης Μαρίας Λάσνιγκ που επιμελείται στη Δημοτική Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων, ο Χανς Ούλριχ Ομπριστ μίλησε στο «Νσυν».

Χωρίς καθόλου ύφος, είναι ο τύπος ανθρώπου που αν τον συναντήσεις στον δρόμο δεν θα μπορούσες ποτέ να φανταστείς ότι έχει αναδειχθεί δύο φορές – το 2009 και το 2016 από την εικαστική επιθεώρηση «Art Review» – ο ισχυρότερος άνθρωπος στον χώρο της τέχνης. «Δεν ξέρω για ποιο λόγο βρίσκομαι στην κορυφή της λίστας. Κάνω τη δουλειά μου και είμαι χαρούμενος αν αναγνωρίζεται ότι είμαι χρήσιμος. Δεν με ενδιαφέρει η δύναμη. Με ενδιαφέρει να είμαι ένας ταπεινός θεράπων της τέχνης και χρήσιμος στους καλλιτέχνες, γι’ αυτό και έγινα επιμελητής. Για να μπορώ να κάνω εκθέσεις, να φτιάχνω βιβλία, να οργανώνω εικαστικές διαμονές, να ανακαλύπτω νέους καλλιτέχνες. Δεν με ενδιαφέρει να χειραγωγώ αλλά να αποκαλύπτω τις αθέατες πλευρές της τέχνης και να τις καθιστώ ορατές. Δεν είμαι κατά της λίστας και νιώθω τιμή που βρίσκομαι στην κορυφή της, αλλά δεν αποτελεί την κυρίαρχη σκέψη μου. Εκείνο που αποτελεί προτεραιότητα για μένα είναι τι μπορώ να κάνω για την κοινωνία που βρίσκεται σε κρίση. Πώς θα κάνουμε τον κόσμο καλύτερο».

Ποια είναι η συνταγή της επιτυχίας για τον άνθρωπο που καθιέρωσε μεταξύ άλλων τους Μαραθωνίους, τη σειρά μαραθώνιων δημόσιων συζητήσεων και συνεντεύξεων, που το 2010 πραγματοποίησε και στην Ελλάδα σε συνεργασία με την ελληνίδα επιμελήτρια Νάντια Αργυροπούλου στο Μουσείο της Ακρόπολης και το περιεχόμενό τους θα παρουσιαστεί προσεχώς σε έκδοση; «Για μένα είσαι καλός τόσο όσο το επόμενο έργο σου. Και είναι σημαντικό να μη μεγαλώνεις, να μη χάνεις τον ενθουσιασμό της αρχής. Δεν θέλω να κοιτάζω πίσω. Με νοιάζει τι θα κάνω μετά», απαντά. «Με ενδιαφέρει πώς θα κάνω την καλύτερη δυνατή έκθεση προσιτή σε όλους. Με ενδιαφέρει ο εκδημοκρατισμός της τέχνης. Πιστεύω ότι πρέπει να δίνουμε στον κόσμο ωραίες εκθέσεις με ελεύθερη είσοδο. Δεν μπορείς να αποκλείεις εκείνους που δεν μπορούν να πληρώσουν».

Πώς ορίζει την τέχνη ο άνθρωπος που βρίσκεται στην κορυφή της; «Εχει την απίστευτη δύναμη να πηγαίνει πιο μπροστά από την εποχή της. Η λειτουργία της είναι να μας δίνει ελπίδα, την οποία έχουμε ανάγκη περισσότερο παρά ποτέ», απαντά. Και πώς ξεχωρίζει το καλό έργο τέχνης; «Είτε πρόκειται για ένα ζωγραφικό έργο είτε για ταινία είτε για μυθιστόρημα, το θέμα είναι αν μπορείς να επιστρέψεις σε αυτό κάποια χρόνια αργότερα. Ενα καλό σημάδι είναι να σε εκπλήσσει», υποστηρίζει.

ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΠΟΥ ΓΝΩΡΙΖΕΙ. Στην Αθήνα τον φέρνει η τελευταία έκθεση που πρόλαβε να σχεδιάσει η ίδια η αυστριακή ζωγράφος Μαρία Λάσνιγκ μαζί του. Εστιάζει σε έναν άγνωστο κύκλο 50 έργων που συνδέουν την καλλιτέχνιδα με την αρχαιότητα, τη μυθολογία, τον ρόλο της γυναίκας και το ελληνικό τοπίο που γνώρισε στα συχνά ταξίδια της στη χώρα μας. Η έκθεση υλοποιήθηκε σε συνεργασία με τον καλλιτεχνικό διευθυντή της Πινακοθήκης του Δήμου Αθηναίων Ντένη Ζαχαρόπουλο και τον διευθυντή του Ιδρύματος Μαρία Λάσνιγκ, Πέτερ Πάκες.  

«Ερχομαι συχνά στην Ελλάδα διότι αγαπώ και την εικαστική σκηνή της χώρας και την Αθήνα», λέει ο 49χρονος κριτικός και ιστορικός τέχνης. «Από την παλαιότερη γενιά με εμπνέει ο Βλάσης Κανιάρης. Με συναρπάζει ο Νάνος Βαλαωρίτης, ο οποίος συμμετέχει σε ένα εγχείρημα που έχω αναπτύξει στο Instagram και ανεβάζω κάθε μέρα ένα σχέδιο ή ένα χειρόγραφο ενός καλλιτέχνη. Εκτιμώ τον αρχιτέκτονα Ανδρέα Αγγελιδάκη. Αγαπώ την Υδρα κι έχω έναν εκπληκτικό έλληνα συνεργάτη στο Λονδίνο, τον Κώστα Στασινόπουλο. Εχω πολλές διασυνδέσεις με την Ελλάδα» λέει και προσθέτει: «Πιστεύω ότι η documenta 14 ήρθε σε εύφορο έδαφος».