Από την καλή και την ανάποδη

Από την καλή…
Οταν ο Ματέο Ρέντσι ανέλαβε την πρωθυπουργία τον Φεβρουάριο του 2014, έχοντας κλείσει μόλις τα 39 του χρόνια, δεσμεύτηκε να κάνει δύο πράγματα. Το πρώτο ήταν να αποδείξει ότι η λιτότητα δεν είναι μονόδρομος. Και το δεύτερο, να αλλάξει την Ιταλία.

Οι πολιτικοί και οικονομικοί αναλυτές δίνουν έμφαση στο γεγονός ότι τον τελευταίο ενάμιση χρόνο η ανεργία στην Ιταλία παραμένει στάσιμη γύρω στο 11,5%, ενώ ο μέσος όρος στην ευρωζώνη έπεσε τον περασμένο Οκτώβριο κάτω από το 10%. Οι ανισότητες επίσης στη χώρα βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο με τη δεκαετία του ’90 (το ίδιο συμβαίνει και στην Ελλάδα). Τα στοιχεία αυτά όμως δεν μπορούν να κρύψουν το γεγονός ότι οι οικογένειες που δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα στο τέλος του μήνα μειώθηκαν από 30,2% του συνόλου το πρώτο δίμηνο του 2014 σε 17,4% το τελευταίο δίμηνο αυτού του χρόνου. Οι οικογένειες που είναι σε θέση να κάνουν αποταμίευση αυξήθηκαν από 17,2% σε 24,4%. Και η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών αυξήθηκε πάνω από 3%. Είτε μας αρέσει είτε όχι, γράφει ο Λούκα Ρικόλφι στην οικονομική εφημερίδα «Sole 24 Ore», η κυβέρνηση του Ματέο Ρέντσι ακολούθησε μια αριστερή πολιτική.

Αλλά ο άνθρωπος που στα προσκοπικά του χρόνια είχε παίξει μια φορά κιθάρα όλη τη νύχτα για να διώχνει τα αγριογούρουνα, ο επιτυχημένος δήμαρχος της Φλωρεντίας, ο «Ομπάμα της Ιταλίας» όπως τον αποκάλεσε το «Τime», ο «ροταματόρε» (οδοστρωτήρας) όπως τον φώναζαν ήδη από το σχολείο, δεν σταμάτησε εκεί. Για να δώσει ώθηση στην ανάπτυξη, προώθησε την ιταλική εκδοχή του Jobs Act με στόχο να προσδώσει μεγαλύτερη ευελιξία στην αγορά εργασίας. Για να επιταχύνει την απονομή δικαιοσύνης, μείωσε τον αριθμό των δικαστηρίων και ενίσχυσε τους νόμους κατά της διαφθοράς. Και για να καταστήσει αποτελεσματικότερη τη δημόσια διοίκηση, προώθησε μία σειρά μεταρρυθμίσεων για τον περιορισμό της γραφειοκρατίας και τη μείωση του αριθμού των κρατικών επιχειρήσεων. Δεν είναι και λίγες επιτυχίες για 1.000 ημέρες στην εξουσία.

Ο Ρέντσι πέτυχε ακόμη κάτι: ύστερα από το πολιτισμικό σοκ που υπέστη η Ιταλία από τη διακυβέρνηση Μπερλουσκόνι, αποκατέστησε και το κύρος της χώρας του στο εξωτερικό. Μπορεί η Μέρκελ και ο Ολάντ να τον σνομπάρισαν δύο φορές αυτό το φθινόπωρο, προκαλώντας την οργή του και κάνοντάς τον να πει ότι δεν είναι από αυτούς που φοβούνται, η Ιταλία όμως έπαψε να αποτελεί πηγή ανεκδότων και επέστρεψε στο κλαμπ των πολιτισμένων και σοβαρών χωρών. Δεν είναι τυχαίο, έτσι, ότι η Ευρώπη όπως και η Αμερική του Ομπάμα πήραν ολόθερμα το μέρος του πρωθυπουργού στο πρόσφατο δημοψήφισμα. Και ηττήθηκαν μαζί του.  

…και την ανάποδη

Αν τίποτα κοινό δεν φαίνεται να έχουν ο Ρέντσι με τον Μπερλουσκόνι (ηλικιακά, ιδεολογικά, οικογενειακά), ο πρώτος δεν μπόρεσε να αποφύγει το σύνδρομο μεγαλομανίας που κατ’ εξοχήν χαρακτήριζε τον δεύτερο. Σίγουρος ότι είχε το κοκαλάκι της νυχτερίδας και ότι ύστερα από αυτόν το χάος, έθεσε τη μεταρρύθμιση του Συντάγματος στην κρίση του λαού και συνέδεσε την ετυμηγορία των συμπατριωτών του με το προσωπικό του μέλλον. Εκανε έτσι διπλό λάθος. Διοργάνωσε χωρίς σοβαρό λόγο ένα δημοψήφισμα σε μια εποχή που τα δημοψηφίσματα ξεφεύγουν από τον έλεγχο των διοργανωτών τους. Και του προσέδωσε μια δύναμη πολύ μεγαλύτερη από το αντικείμενό του θέτοντας σε κίνδυνο τη σταθερότητα της Ιταλίας.

Με έναν εκλογικό νόμο που θα του έδινε αυτοδυναμία με ποσοστό γύρω στο 40% και με πολύ αποδυναμωμένες τη Γερουσία, τη δικαστική εξουσία και τις ανεξάρτητες Αρχές, ο Ρέντσι ονειρευόταν να γίνει ένας παντοδύναμος πρωθυπουργός. Οταν συνειδητοποίησε ότι μπορεί να έχανε και να παρέδιδε τη χώρα στα τοξικά χέρια του Μπέπε Γκρίλο, έχασε την ψυχραιμία του και άρχισε να τα βάζει με πραγματικούς ή κατασκευασμένους εχθρούς, εντός και εκτός συνόρων. Του έφταιγε η αντιπολίτευση, του έφταιγαν όμως και οι εσωκομματικοί του αντίπαλοι, που ήθελαν να τον εκδικηθούν επειδή δεν τους άκουσε στο νομοσχέδιο για την αγορά εργασίας. Κατήγγελλε τους Ανατολικοευρωπαίους επειδή δεν δέχονται τους πρόσφυγες που τους αντιστοιχούν, αλλά και τις Βρυξέλλες επειδή ήταν αυστηρές μαζί του στα οικονομικά. Στη διαδικτυακή εκπομπή που είχε στήσει με ton τίτλο «Ο Ματέο απαντά», θύμιζε σε πολλούς τον Ούγκο Τσάβες. Για να δείξει την αγανάκτησή του με την Ευρώπη, έφτασε σε μια συνέντευξη Τύπου να αφαιρέσει από το γραφείο του τη σημαία της Ευρωπαϊκής Ενωσης!

Ωστόσο δεν μπόρεσε να αποφύγει τη βαριά ήττα. Ο νέος και φέρελπις πολιτικός που χωρίς καν να έχει εκλεγεί ήθελε να αλλάξει ριζικά την Ιταλία, δεν αποδοκιμάστηκε μόνο σχεδόν από όλες τις περιφέρειες της επικράτεια αλλά και από οκτώ στους δέκα νέους ηλικίας 18 έως 34 ετών. Κι επειδή δεν μπορούσε να τους καταγγείλει και αυτούς, το έριξε στο συναίσθημα. Στο αποχαιρετιστήριο διάγγελμά του, κόντεψε να βάλει τα κλάματα. Και στο τελευταίο του μήνυμα στο facebook από το Παλάτσο Κίτζι, μας είπε πόσο υπέφερε όταν έκλεινε τα κουτιά όλη τη νύχτα.

Το συμπέρασμα είναι ένα: όταν ο Ματέο επιστρέψει – γιατί θα επιστρέψει – θα είναι πιο σεμνός, πιο διαλλακτικός και πιο ώριμος. Κι αυτό θα είναι καλό τόσο για τον ίδιο όσο και για τη χώρα του.