«Είμαστε αυτό που μας επιβάλλεται»

Το σώμα του πονούσε κάθε φορά που τελείωνε η πρόβα. Το πρώτο δεκαήμερο ήταν φρικτό. Προσπαθούσε να στηρίξει τη φωνή του και να τραγουδήσει όλο τον ρόλο, τον οποίο είχε μάθει με συγκεκριμένο τρόπο. Ο Δημήτρης Τηλιακός  πριν από μερικούς μήνες ετοιμαζόταν να εμφανιστεί στην «Τραβιάτα», από τον Μπομπ Ουίλσον, που ανέβηκε στο Φεστιβάλ του Ντιαγκίλεφ στην Περμ (σ.σ.: υπό την μπαγκέτα του Θοδωρή Κουρετζή). «Χρησιμοποιώντας κινήσεις πολύ στατικές, αναρωτιόμουν αν θα τα καταφέρω. Εβαλα ένα στοίχημα με τον εαυτό του και είπα ή θα απελευθερωθώ από αυτό το δύσκολο πλαίσιο που ζητάει ο σκηνοθέτης ή θα αποτύχω».

Η εξαντλητική ενδοσκόπηση στην «Τραβιάτα» που απαιτούσε ο  Γουίλσον δεν αφορούσε, όπως λέει ο Δημήτρης Τηλιακός, μόνο τον ίδιο. «Ξέρουμε όλοι μας πια ότι ο εν λόγω δημιουργός έχει πολύ συγκεκριμένο είδος σκηνοθετικής γραφής, σχεδόν χορογραφικής. Θα έλεγα, χωρίς να με παρεξηγήσει αυτός που θα το διαβάσει, ότι είναι “αυτιστικού” τύπου. Διαθέτει ένα αλφαβητάρι με είκοσι κινήσεις, πάνω στις οποίες ο καλλιτέχνης πρέπει να αναπτύξει όλη την αφήγηση του ρόλου. Δεν σου δίνει τη δυνατότητα στη σκηνή να κάνεις κάτι άλλο. Είναι μόνο αυτό. Θα έλεγα ότι μερικές φορές λειτουργεί σαν ινσταλέισον, περισσότερο από θεατρική σκηνοθεσία».

Τώρα βρίσκεται σε προετοιμασία – όχι σκληρή, όπως ομολογεί – για την «Τραβιάτα» που παρουσιάζεται στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών από την Εθνική Λυρική Σκηνή σε σκηνοθεσία Νίκου Πετρόπουλου, με ένα εξαιρετικό καστ μονωδών όπως η Μυρτώ Παπαθανασίου, ο Διονύσης Σούρμπης, ο Δημήτρης Πλατανιάς , η Ελενα Μόσουκ, η Μαρία Μητσοπούλου, η Βασιλική Καραγιάννη, ο Γιάννης Χριστόπουλος, ο Αντώνης Κορωναίος κ.ά. Η σχέση του Τηλιακού με τους ρόλους είναι ιδιαίτερη: πιστεύει  ότι ο καλλιτέχνης οφείλει να επαναπροσδιορίσει την οπτική του με τον ήρωα που θα ερμηνεύσει όσες φορές και αν χρειαστεί να τον υποδυθεί. Να βρει ένα καινούργιο μονοπάτι, να φωτίσει διαφορετικά  πράγματα. «Αυτή εδώ η παραγωγή έχει μια συμβατική σκηνοθετική προσέγγιση και είναι σκηνογραφικά στερεοτυπική. Δεν το λέω αρνητικά, πρέπει να υπάρχει και στο θέατρο. Οτιδήποτε γίνεται με αλήθεια έχει σημασία. Για μένα, οι έννοιες μοντέρνας και κλασικής σκηνοθεσίας δεν υπάρχουν και αυτές τις συζητήσεις τις βρίσκω ανιαρές και βλακώδεις. Μπορεί ένα έργο να έχει μέσα ρομπότ και να είναι ρομαντική, προκλητική και απολύτως ποιητική η αφήγηση. Το ίδιο και μια κλασική σκηνοθεσία».

Αν λοιπόν σταθούμε στα παραπάνω, τι έχει ανακαλύψει στην εκ νέου ανάγνωση του Τζόρτζιο Ζερμόν, πατέρα του Αλφρέντο, τον οποίο υποδύεται ο διεθνής βαρύτονος; «Κατανοώ αυτή την αντιφατική κατάσταση του Ζερμόν. Ενα μικρό κομμάτι ρατσισμού το έχουμε όλοι. Μάλλον ένας κρυμμένος ρατσιστής υπάρχει μέσα μας. Πολύ λίγα μέλη της κοινωνίας μας είναι πραγματικά αυτό που θέλουν να είναι. Οι άλλοι προσποιούνται ότι είναι κάτι “άλλο” και ένα άλλο ποσοστό βρίσκεται στον δρόμο της διεκδίκησης γι’ αυτό που θέλουν να είναι. Το αίτημα του σύγχρονου ανθρώπου είναι να αποδεχθεί αυτό που είναι, εκεί όπου ζει.  Όλοι μας “είμαστε εδώ και δεν είμαστε”. Ζούμε σε μια χώρα και θέλουμε να φύγουμε, είμαστε σε μια σχέση και σκεφτόμαστε κάτι άλλο κ.ο.κ. Δεν ξέρω, ίσως αυτά τα ερωτηματικά και οι προβληματισμοί να συμβαίνουν σε εμένα τώρα, σε αυτή την περίοδο της ζωή μου, που με ενδιαφέρει πολύ το μέσα μου. Ξέρεις, νομίζω ότι πρέπει να βαδίζουμε και να πιστεύουμε έχοντας το βλέμμα μας στραμμένο ψηλά στον ουρανό. Ειδικά τώρα που τα πράγματα ζορίζουν γύρω μας. Ζούμε σε μια δύσκολη εποχή και η “Τραβιάτα” μάς θυμίζει ότι τελικά είμαστε αυτό που μας επιβάλλεται».

Ο ΛΟΥΚΑΣ ΚΑΡΥΤΙΝΟΣ. Το προαναφερόμενο λειτούργησε ως απάντηση στη σύντομη συζήτηση για την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην Αμερική. Από εκεί αρχίζει να ξετυλίγει το νήμα και ο μαέστρος της παράστασης Λουκάς Καρυτινός, ο οποίος προσεγγίζει την εκλογή του Τραμπ διαφορετικά. «Ολος ο κόσμος θέλει να παίζει σε διαφορετικά έργα. Μας αρέσουν οι ρόλοι και οι παραστάσεις. Θεωρώ ότι η ανακάλυψη του θεάτρου είναι η μεγαλύτερη προσφορά του ελληνικού κόσμου στην ανθρωπότητα. Ομως από αυτή τη σπουδαία μορφή τέχνης, το μόνο που παίρνουμε είναι η μίμηση και ξεχνάμε την κάθαρση που πρέπει να έρθει». Ο γνωστός αρχιμουσικός βάζει στην παρτιτούρα του ξανά την «Τραβιάτα» ύστερα από 34 χρόνια, αφού η πρώτη φορά που την διηύθυνε για την Εθνική Λυρική Σκηνή ήταν το 1982. «Η μαγεία των σπουδαίων έργων είναι ότι κάθε φορά σού αποκαλύπτονται με έναν διαφορετικό τρόπο. Είναι η πρώτη όπερα που ο Βέρντι, παύει να ασχολείται με τα γνωστά πατριωτικά θέματα και πολιτικά και στέκεται στον άνθρωπο». Υπάρχει ωστόσο και άλλη διάσταση, σημαντική όπως επισημαίνει ο γνωστός αρχιμουσικός. «Είναι η πρώτη φορά που στέκεται σε ένα ιστορικό παρόν και σε έναν συγκεκριμένο τόπο. Σε καμιά άλλη όπερα δεν το κάνει. Δανείζεται λοιπόν παρά πολλά ρεαλιστικά στοιχεία από τη θεατρική πλοκή, απαιτεί μάλιστα οι τραγουδιστές να ντυθούν με ρούχα της τότε εποχής – για να δηλώσουν την εποχή. Παρ’ όλα αυτά, σε καμία στιγμή δεν ακολουθεί τον ρεαλισμό του κειμένου στη μουσική του. Τι κάνει ο Βέρντι; Ακολουθεί τον γνωστό ρομαντικό εαυτό του. Οι επιδέξιες νότες του αφηγούνται  το αιώνιο ανθρώπινο αίτημα, που είναι η αγάπη και αποδοχή».

INFO
«Τραβιάτα» – Τζουζέπε Βέρντι – Μέγαρο Μουσικής Αθηνών – Αίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη, 19, 20, 23, 25, 26, 27, 30 Νοεμβρίου, στις 21.00. Μουσική διεύθυνση: Λουκάς Καρυτινός, Σκηνοθεσία – σκηνικά – κοστούμια – φωτισμοί: Νίκος Σ. Πετρόπουλος