«Κανονικότητα», το πιο κοινό χαρακτηριστικό τους

Από τις 13 Ιουνίου, όταν ο Ομάρ Ματίν δολοφόνησε 49 άτομα σε νυχτερινό κέντρο του Ορλάντο, ο γεννημένος στη Νέα Υόρκη αφγανικής καταγωγής άνδρας έχει περιγραφεί με διάφορους τρόπους: ως ομοφοβικός, ως τζιχαντιστής που δεν μπορούσε να καταλάβει ότι το Ισλαμικό Κράτος και η Χεζμπολάχ έχουν έχθρα μεταξύ τους, ως σύζυγος που κακοποιούσε τη γυναίκα του, όμως ταυτόχρονα χαλαρός με τη θρησκευτική λατρεία και εξαιρετικά πιστός.

Ο Ματίν δεν είναι ο πρώτος παράδοξος τζιχαντιστής. Μεταξύ άλλων εμπλεκομένων σε πρόσφατες τρομοκρατικές ενέργειες είναι μετανάστες και ντόπιοι, μουσουλμάνοι, σκληροί εγκληματίες και νεαροί που φιλοδοξούσαν να γίνουν οδοντίατροι. Δεκαπέντε χρόνια μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου στις ΗΠΑ, ακόμα δεν υπάρχει ένα κοινό συμπέρασμα για το τι οδηγεί κάποιον σε τρομοκρατική δράση. Πρόσφατες έρευνες δείχνουν πως μια ιστορία κατάθλιψης ή οικογενειακής βίας μπορεί να παίζει ρόλο. Κάποιοι θεωρούν πως η στάση μιας κοινωνίας απέναντι στη μουσουλμανική μαντίλα δείχνει εάν θα δεχθεί τρομοκρατικό χτύπημα. Ομως ψυχίατροι, κοινωνιολόγοι και άλλοι προειδοποιούν ότι τέτοιου είδους αναλύσεις συχνά αποκαλύπτουν λιγότερα για τους τρομοκράτες και περισσότερα για τις νευρώσεις μιας χώρας που αναζητά εξηγήσεις. Αυτό σημαίνει τον έλεγχο των όπλων στις ΗΠΑ, την επιβολή του κοσμικού κράτους στη Γαλλία και την πολυπολιτισμικότητα στη Βρετανία. Το πιο ανησυχητικό όμως είναι πως πολλοί πιστεύουν πως οι τζιχαντιστές σήμερα, όπως οι εθνικιστές και οι ρατσιστές παλαιότερα, διαθέτουν ένα ίδιο προφίλ.

Ο ψυχίατρος Μαρκ Σέιτζμαν έχει πάρει συνεντεύξεις από 30 τρομοκράτες και επικρίνει τους «εκατομμύρια μικρούς Φρόιντ». Υποστηρίζει ότι είναι μάταιο να ψάχνουμε κοινά χαρακτηριστικά εκτός από το ότι οι τζιχαντιστές θεωρούν ότι ανήκουν σε μια ούμα – μια κοινότητα μουσουλμάνων. Η  Μάρθα Κρίνσοου, καθηγήτρια στο Στάνφορντ, προσθέτει άλλη μια παράμετρο: «Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που ταιριάζουν στο προφίλ ενός τρομοκράτη αλλά δεν αναλαμβάνουν δράση και άλλοι που απέχουν μακράν, όμως τελικά γίνονται τρομοκράτες. Το πιο κοινό χαρακτηριστικό που έχουμε εντοπίσει μελετώντας τρομοκράτες από το 1981 είναι η κανονικότητα».