Η Αμερική στο χάσμα της αβύσσου

Οι τελευταίες ημέρες είναι από τις χειρότερες στη σύγχρονη Ιστορία των ΗΠΑ. Οι εικόνες είναι σκληρές. Μια δείχνει έναν αστυνομικό στη Λουιζιάνα να πυροβολεί επανειλημμένα τον Αλτον Στέρλινγκ, έναν 37χρονο μαύρο, ο οποίος είναι καθηλωμένος στο έδαφος. Την επόμενη μέρα, ένα 10λεπτο βίντεο δείχνει τον Φιλάντρο Καστίλ, έναν 32χρονο μαύρο κάτοικο της Μινεσότα, να αιμορραγεί στο κάθισμα του αυτοκινήτου του μετά τους πυροβολισμούς που δέχθηκε από αστυνομικό από πολύ κοντινή απόσταση, στη διάρκεια ενός συνηθισμένου ελέγχου για ένα σπασμένο φανάρι στο πίσω μέρος του οχήματος. Στο βίντεο διακρίνεται η σύντροφος του Καστίλ και η τετράχρονη κόρη της να κοιτούν κλαίγοντας, ενώ οι αστυνομικοί δεν προσφέρουν καμία βοήθεια. Το τρίτο βίντεο, που δημοσιοποιήθηκε λίγες ώρες αργότερα, δείχνει αστυνομικούς και ειρηνικούς διαδηλωτές στο Ντάλας να προσπαθούν να καλυφθούν από έναν ελεύθερο σκοπευτή που πυροβόλησε δώδεκα αστυνομικούς – πέντε εκ των οποίων έχασαν τη ζωή τους – και δύο πολίτες σε μια επίθεση που έγινε, όπως δήλωσε ο ίδιος, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την κατάχρηση εξουσίας της αστυνομίας.

«Η βία γεννά βία» προειδοποιούσε ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, επικαλούμενος τη ρήση της Βίβλου ότι όποιος ζει με το μαχαίρι πεθαίνει απ’ αυτό. Μεταξύ αυτών των τριών περιστατικών και των πολλών άλλων δολοφονιών μαύρων που έχουν γίνει τον τελευταίο καιρό από λευκούς αστυνομικούς στις ΗΠΑ δεν υπάρχει άμεση σύνδεση. Ομως και τα τρία περιστατικά έχουν βαθιές ρίζες στην αμερικανική κοινωνία, η οποία πολύ συχνά επιλέγει να αντιμετωπίσει τα προβλήματά της με τη βία – καθώς τίποτα δεν φαίνεται να περιορίζει την ευκολία με την οποία οι πολίτες μπορούν να αγοράσουν όπλα.

«Διαλυόμαστε;». «Βρισκόμαστε στο μονοπάτι της εθνικής καταστροφής;». «Πόσο επικίνδυνη είναι αυτή η στιγμή;». Οι τίτλοι των άρθρων στις μεγάλες αμερικανικές εφημερίδες εκφράζουν μεγάλη αγωνία για την ένταση στην κοινωνία. Στο θέμα αναφέρθηκε και ο πρόεδρος Ομπάμα στην πρόσφατη ομιλία του στο Ντάλας, τονίζοντας πως οι εικόνες όλων αυτών των δολοφονιών «μας έχουν αφήσει πληγωμένους και θυμωμένους και λυπημένους. Είναι λες και τα πιο βαθιά ρήγματα της δημοκρατίας μας έχουν ξαφνικά εκτεθεί, ίσως ακόμα και να έχουν διευρυνθεί» πρόσθεσε. «Πρέπει να αντισταθούμε σε τέτοιου είδους απελπισία. Επιμένω ότι δεν είμαστε τόσο διχασμένοι όσο δείχνουμε. Και το ξέρω επειδή γνωρίζω την Αμερική. Ξέρω πόσα έχουμε καταφέρει απέναντι σε τεράστιες δυσκολίες».

Τη θετική σκέψη του αμερικανού προέδρου δεν φαίνεται να συμμερίζονται πολλοί αναλυτές. «Ποτέ δεν κατάλαβα πώς ο φασισμός μπορεί να έφθασε στην Ευρώπη, όμως νομίζω ότι το κατανοώ καλύτερα τώρα» έγραψε ο Ντέιβιντ Μπρουκς στους «Νιου Γιορκ Τάιμς». «Ξεκινάς με μια σημαντική ιστορική αλλαγή, όπως το μεγάλο Κραχ ή στροφή στην οικονομία της πληροφορίας. Κάποιοι εξαιρούνται, χάνουν την ταυτότητά τους, τον αυτοσεβασμό και την ελπίδα. Αρχίζουν να βασίζουν την αίσθηση της αυτοεκτίμησης στη φυλή τους, όχι στη συμπεριφορά τους. Ο θυμός τούς καταναλώνει και στρέφονται σε πολιτικούς που λένε ψέματα για τα αίτια των προβλημάτων και για το πώς θα ξεπεραστούν. Τα στοιχεία χάνουν το νόημά τους. Και ξαφνικά πολλοί νέοι, αποξενωμένοι νεαροί άνδρες, αναζητούν λόγο ύπαρξης στη βία. Κάποιοι φορούν στολή αστυνομικού, άλλοι κάθονται σε σκοτεινά δωμάτια και φαντασιώνονται μαζικές δολοφονίες. Οταν αναλαμβάνουν δράση, είναι σπασμωδική. Ολα αυτά συνέβησαν στην Ευρώπη τη δεκαετία του 1930. Στην Αμερική δεν έχουμε φτάσει ακόμα σε αυτό το σημείο, όμως είμαστε πιο κοντά από ποτέ. Ας είμαστε ειλικρινείς: Είδαμε το χάσμα μιας αβύσσου την περασμένη εβδομάδα».