[Κραυγές και ψίθυροι] Je suis εγώ

Είναι αυτές οι συγκυρίες κατά τις οποίες όλα όσα ξέρεις και πιστεύεις θεωρητικά μετουσιώνονται σε κάτι που αντιλαμβάνεσαι με τις αισθήσεις. Σχεδόν χειροπιαστό. Σαν μούδιασμα στον αυχένα, σαν να έχει στεγνώσει το στόμα σου και θέλεις να πίνεις συνέχεια νερό. Ετσι αισθανόμουν προχθές το βράδυ όταν έμαθα για το μακελειό στη Νίκαια. Ενιωθα ότι είχα πέσει στην παγίδα αυτού που είχε περιγράψει ο Μάνος Χατζιδάκις όταν έλεγε ότι το χειρότερο που μπορεί να σου συμβεί είναι να συνηθίσεις τη μορφή του τέρατος. Το ξέρω, χιλιοειπωμένο κλισέ, αλλά τα κλισέ δημιουργούνται από τις συγκυρίες της πραγματικότητας. Ενα «Οχι πάλι!» λοιπόν άρθρωσα όταν πρωτάκουσα την είδηση (θυμάμαι από τα βάθη της νηπιακής ηλικίας ότι το ίδιο είχε πει ο παππούς μου το πρωινό της 21ης Απριλίου 1967). Πιο ήπιο αλλά στην ουσία πολύ πιο τραυματικό από το σοκ πριν από ενάμιση χρόνο, όταν μάθαμε για την εν ψυχρώ δολοφονία δημοσιογράφων, σκιτσογράφων και άλλων στο σατιρικό «Charlie Hebdo». Συνηθίσαμε λοιπόν το «τέρας» παρότι κάθε φορά εφευρίσκει κάτι καινούργιο για να μας εκπλήξει. Αν η επίθεση στο Μπατακλάν τον περασμένο Νοέμβριο θα μπορούσε να γίνει σενάριο ταινίας, το φορτηγό που πέφτει πάνω σε ανθρώπους οι οποίοι γιορτάζουν και «κάνει τα κορμιά να εκτινάσσονται στον αέρα σαν τις κορίνες του μπόουλινγκ» θα το επινοούσε μόνο ένας πολύ κακός σεναριογράφος σπλάτερ.

Και άρχισαν πάλι οι αναφορές για την πολιτική της Δύσης, για τα λάθη που τώρα πληρώνει, για την ανάμειξη της Γαλλίας στους πολέμους στη Λιβύη και τη Συρία, για την Αλγερία, φθάσαμε μέχρι και σε συμψηφισμούς με τις Σταυροφορίες. Σιωπή παρακαλώ!
Ο τρόπος που κλιμακώνεται η ισλαμική τρομοκρατία δεν είναι επίθεση κατά του δυτικού τρόπου ζωής. Οσο και αν επιλέχθηκε μια συμβολική ημέρα όχι μόνο για τη Γαλλία αλλά για τη δημοκρατία γενικά (η «Μασσαλιώτιδα» και τα συνθήματα της Βαστίλλης δεν αναφέρονται σε ιδανικά και αξίες των Γάλλων, είναι οικουμενικός ύμνος ενάντια σε ό,τι περιορίζει τις προσωπικές ελευθερίες), το χτύπημα στη Νίκαια δεν πλήττει τον δυτικό πολιτισμό. Πλήττει τον πολιτισμό χωρίς επιθετικό προσδιορισμό. Από την πρωτόλεια μορφή. Από τότε που οι άνθρωποι άρχισαν να συγκροτούν μια υποτυπώδη κοινωνία και να μπορούν να συμβιώνουν ως ομάδα και όχι μόνο ως οικογένεια.

Με αυτήν την έννοια, δεν έχει κανένα νόημα η διακίνηση ενός μηνύματος τύπου «Je suis κάτι». Αυτή η απόπειρα υποταγής στη βαρβαρότητα μας αφορά όλους. Οσους τουλάχιστον μετερχόμαστε έστω και στοιχειώδους πολιτισμού. Οσους έχουμε αφήσει κάτω τις πέτρες και προσπαθούμε να λύσουμε τις διαφορές μας, να συνεννοηθούμε με τον λόγο. Ολοι εμείς είμαστε υποψήφια θύματα αυτής της τρομοκρατίας. Ετσι, το μόνο Je suis που, για μένα τουλάχιστον, αναδύεται από τη ματωμένη Promenade des Anglais είναι το Je suis εγώ.