«Δεν μας έχει καταπιεί ακόμη το αμερικανικό σινεμά»

Εμβληματική περσόνα για τη σύγχρονη γαλλική κωμωδία – ως ηθοποιός, σκηνοθέτρια και σεναριογράφος – η Μπαλασκό ξεχώρισε κυρίως μέσα από το είδος του καφεθεάτρου (Café Théâtre) του 1960 και 1970, μαζί με τους Ζεράρ Ντεπαρντιέ, Κολίς, Σιλβί Ζολί, Ελιζαμπέτ Ιπέρ. Από την άλλη, δεν δίστασε να μεταμορφωθεί σε ταινίες των Κλοντ Μπερί, Αντρέ Τεσινέ, Πατρίς Λεκόντ κ.ά., ενώ από τις πρώτες της οντισιόν ήταν ένα ρολάκι στον «Ενοικο» του Ρόμαν Πολάνσκι. Στις δικές της παραγωγές, πάλι (το «Γκαζόν» που της χάρισε Σεζάρ σεναρίου, η «Πελάτισσα» κ.ά.), παραβίασε τον κανόνα που ήθελε τις ηθοποιούς πεντάμορφες και κομψές. Με βραβεία αλλά και εμπορικές επιτυχίες που γνώρισαν μεγάλη διεθνή επιτυχία (εδώ ξεχωρίζει φυσικά το «Για όλα φταίει το γκαζόν», που πλάκα πλάκα συμπληρώνει φέτος 21 χρόνια), η σπουδαία ηθοποιός και σκηνοθέτρια συνεχίζει ακάθεκτη στα 66 της χρόνια. Αυτή την περίοδο πρωταγωνιστεί στο φιλμ «Μαμά, γύρισα!» που κάνει την έξοδό του αυτή την εβδομάδα στις αίθουσες (την κριτική μπορείτε να διαβάσετε στη σελίδα 31), όπου υποδύεται μια ώριμη μητέρα με διπλή ερωτική ζωή. Συναντήσαμε την ηθοποιό κατά την πρόσφατη επίσκεψή της στο 17ο Γαλλόφωνο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας και μιλήσαμε γι’ αυτό που ξέρει να κάνει καλύτερα: τη γαλλική κομεντί.

Υστερα από τόσα χρόνια στην πρώτη γραμμή, αισθάνεστε πως έχετε πλέον αφήσει το δικό σας αποτύπωμα στη γαλλική κωμωδία;

Δεν ξέρω… Κοιτάξτε, εγώ προέρχομαι από τη σκηνή του Café Théâtre. Και αυτή η εποχή είχε μια τρέλα, μια αναρχία. Ουσιαστικά, τοποθετήσαμε τους εαυτούς μας (σ.σ.: αναφέρεται στη θεατρική ομάδα Splendide) απέναντι στο κλασικό γαλλικό θέατρο, το μπουλβάρ ας πούμε, και εγκαταλείψαμε τις θεατρικές αίθουσες στην προσπάθειά μας να ανακαλύψουμε μια άλλη γλώσσα, πιο αιχμηρή και πιο άμεση. Σήμερα, τον ρόλο αυτόν έχει αναλάβει η τηλεόραση, αλλά υπάρχουν και πολλοί stand up κωμικοί στη Γαλλία που κάνουν θαύματα, όπως ο Πιερ Νινέ. Σήμερα όμως όλες αυτές οι τάσεις έχουν αφομοιωθεί σε μια γραφή ενιαία που, να σας πω την αλήθεια, δεν ξέρω πώς να την ονομάσω. Την παρακολουθώ όμως με ενδιαφέρον. Και ευτυχώς είμαστε ακόμα τυχεροί.

Τυχεροί;

Ναι, σωστά, έπρεπε να πω «ζωντανοί» (γέλια)! Θέλω να πω πως το γαλλικό σινεμά διαθέτει ακόμα τα δικά του χαρακτηριστικά. Ο αμερικανικός κινηματογράφος δεν μας έχει ακόμα καταβροχθίσει. Είμαστε ακόμα αυτόνομοι. Υπάρχει μια ισχυρή υποδομή, αλλά και βοήθεια από το κράτος – δεν νομίζω να έχει κανείς από εμάς κάποιο παράπονο, δεν βλέπω τον λόγο.

Κι όμως, πολλές mainstream γαλλικές ταινίες μοιάζουν να μιμούνται τα αμερικανικά πρότυπα αφήγησης.

Δεν συμφωνώ μαζί σας. Δείτε όλες αυτές τις ταινίες με τους σούπερ ήρωες. Με το συμπάθιο, αλλά έχω την αίσθηση πως αποβλακώνουν τον θεατή (γέλια)! Οι δικές μας ταινίες δεν βάζουν πάνω απ’ όλα το κέρδος, ενδιαφέρονται περισσότερο για την ψυχολογία των ηρώων, για παράδειγμα. Ο ήρωας ενός φιλμ γαλλικού είναι σαφέστατα πιο πολυδιάστατος, μέχρι και στις εμπορικές παραγωγές όπου υπάρχει ακόμα, πιστεύω, μια κάποια διαφορά. Επίσης στην Αμερική όλες οι αίθουσες βρίσκονται στην ιδιοκτησία των στούντιο και των διανομέων, κάτι που έχουμε κατορθώσει να αποφύγουμε.

Κι εσείς πότε θα επιστρέψετε πίσω από την κάμερα;

Ιδέες δεν έχω, αλλά ευτυχώς είμαι και ηθοποιός. Η κόρη μου, η Ζοζεφίν, είναι σκηνοθέτρια – τώρα πια εμφανίζομαι στις δικές της ταινίες, ενώ προετοιμάζομαι και για έναν θεατρικό μονόλογο βασισμένο σε ένα έργο της Σιμόν ντε Μποβουάρ.

Πώς και επιλέξατε να εμφανιστείτε στο «Μαμά, γύρισα!»; Σας είχαμε συνηθίσει σε εμφανίσεις πιο ανατρεπτικές.

Ακριβώς γι’ αυτό. Δεν είχα παίξει ποτέ μου τη βολεμένη μικροαστή – το βρήκα ξεκαρδιστικό. Μου άρεσε επίσης που αυτή η γυναίκα, η πιο «ηλικιωμένη» ας πούμε, έχει μια απολύτως φυσιολογική σεξουαλική ζωή. Τα παιδιά σπανίως αντιλαμβάνονται αυτό το κομμάτι των γονιών τους και η ταινία σπάει πλάκα περισσότερο μαζί τους, παρά με τους ανθρώπους της ηλικίας μου. Για τον ρόλο του εραστή μου, δε, πρότεινα έναν παλιό συμφοιτητή μου με τον οποίο είμαστε φίλοι εδώ και σαράντα χρόνια. Ολως παραδόξως, η παραγωγή το δέχτηκε. Κάτι που έκανε την όλη εμπειρία για μένα ακόμα πιο απολαυστική. Αυτό το φιλί που δίνουμε στο τέλος…

Ναι, είναι τόσο αναπάντεχα παθιασμένο που καταντά αστείο.

Μα εκεί ήταν όλη η πλάκα. Δεν προβλεπόταν κάτι τέτοιο σεναριακά, αλλά μου φάνηκε ωραία ιδέα να πλακωθούμε ξαφνικά στα φιλιά μπροστά στα «παιδιά» μου.

Υπάρχουν τελικά όρια στο χιούμορ;

Α, τώρα ανοίγετε μεγάλη κουβέντα. Δεν χρειάζεται να κοροϊδευόμαστε, υπάρχει μια ξεκάθαρη οπισθοδρόμηση σήμερα σε σχέση με αυτό που αντιλαμβανόμασταν ως «αποδεκτό» πριν από 20 χρόνια, τα όρια είναι πλέον πιο λεπτά. Και αυτό ξεκινά από την τηλεόραση όπου όλα πρέπει να είναι «ίδια» και ομοιόμορφα και κάθε κοινωνική αμυχή οφείλει να εξομαλυνθεί. Είναι όμως σοβαρό το ζήτημα της πρόκλησης – τα γεγονότα του «Charlie Hebdo» είναι ακόμα φρέσκα. Μπορείς να γελάς με τα πάντα, αλλά όχι με τον οποιονδήποτε, απ’ ό,τι φαίνεται (γέλια)! Ευτυχώς όμως υπάρχουν σκηνοθέτες που ακόμα τολμούν.