Η δεύτερη γυναίκα πρωθυπουργός μετά τη Θάτσερ

Στο κινηματογραφικό / μυθιστορηματικό jargon, το λένε plot twist – ξαφνική ανατροπή της πλοκής. Αυτό ακριβώς συνέβη χθες το μεσημέρι στη Βρετανία. Το όνομα της νέας Συντηρητικής πρωθυπουργού επρόκειτο κανονικά να ανακοινωθεί έως τις 9 Σεπτεμβρίου. Τα 150.000 μέλη των Τόρις θα καλούνταν τις επόμενες εβδομάδες να επιλέξουν ανάμεσα στην υπουργό Εσωτερικών Τερίζα Μέι και στην υφυπουργό Ενέργειας Αντρια Λέντσομ. Η τελευταία όμως ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά ότι αποχωρεί από την κούρσα. Ετσι τα γεγονότα επιταχύνθηκαν ξέφρενα. Ο Ντέιβιντ Κάμερον προεδρεύει σήμερα στο τελευταίο του υπουργικό συμβούλιο, θα πρωταγωνιστήσει αύριο στην τελευταία του «ώρα του πρωθυπουργού στη Βουλή και «έως το βράδυ της Τετάρτης» η Βρετανία θα έχει νέα ηγέτιδα, τη δεύτερη γυναίκα πρωθυπουργό μετά τη Μάργκαρετ Θάτσερ: την Τερίζα Μέι.

«Υπάρχει λόγος που το Συντηρητικό Κόμμα είναι η πλέον επιτυχημένη πολιτική οργάνωση στον δυτικό κόσμο» σχολίασε κατόπιν αυτών στην «Γκάρντιαν» ο Τζόναθαν Φρίντλαντ. «Εχουν σιδερένια θέληση για εξουσία, την οποία οι αντίπαλοί τους δεν έχουν. Ούτε δύο εβδομάδες αφότου έδειχναν να βρίσκονται στο χείλος του εμφυλίου, καθώς ο ηγέτης τους παραιτήθηκε και τα ηγετικά στελέχη του κόμματος στράφηκαν το ένα κατά του άλλου σε έναν πυρετώδη κύκλο προδοσιών και πισώπλατων μαχαιρωμάτων, συνασπίστηκαν τώρα γύρω από ένα πρόσωπο. Σε σύγκριση με τη μακρά, βρώμικη και αδελφοκτόνο μάχη που μόλις αρχίζει στο Εργατικό Κόμμα, κινήθηκαν με χειρουργική ταχύτητα».

Η Αντρια Λέντσομ αιτιολόγησε την αποχώρησή της επικαλούμενη την «ανεπαρκή στήριξη» που είχε μεταξύ των Συντηρητικών βουλευτών – και την πεποίθησή της πως «η χώρα χρειάζεται άμεσα μια ισχυρή και ευρείας συναίνεσης πρωθυπουργό». Στην τελευταία ψηφοφορία των Τόρις, η Λέντσομ είχε λάβει την ψήφο 84 βουλευτών έναντι 199 της Μέι. Οπως επισημαίνει ωστόσο ο Φρίντλαντ, η έξοδός της δεν ήταν αναπόφευκτη. Είχε ένα βασικό πλεονέκτημα: ήταν η πιο ευρωσκεπτικίστρια από τις δύο, είχε στηρίξει το Brexit, ενώ η Μέι είχε στηρίξει (χλιαρά) το Remain και κάθε φορά που καλούνται να επιλέξουν μεταξύ δύο υποψηφίων, τα μέλη των Συντηρητικών τείνουν να προτιμούν τον πιο ευρωσκεπτικιστή.

Η Λέντσομ φέρεται ωστόσο να μην άντεξε το σφυροκόπημα που δέχθηκε το Σαββατοκύριακο για τους υπαινιγμούς που άφησε στους «Τάιμς» πως θα γινόταν καλύτερη πρωθυπουργός επειδή είναι μητέρα – ενώ η Μέι όχι. «Ενδεχομένως να ήταν μια πολιτική απόφαση, να κατέληξε στο συμπέρασμα πως είχε κάνει υπερβολικά μεγάλο κακό στον εαυτό της για να νικήσει. Ή ίσως να ήταν πιο προσωπική, να αποφάσισε πως ο χλευασμός και το κόσκινο που αντιμετώπισε, και θα συνέχιζε να αντιμετωπίζει, ήταν πέραν των αντοχών της».

Σε κάθε περίπτωση, η Λέντσομ έκανε την έξοδό της και η αποκαλούμενη και «απάντηση της Βρετανίας στην Ανγκελα Μέρκελ» θα κάνει αύριο την πρώτη της ηγετική είσοδο στο Νο 10 της Ντάουνινγκ Στριτ. Το γεγονός ότι οι βουλευτές των Τόρις τη χειροκροτούσαν χθες όρθιοι όταν τους απευθύνθηκε πρώτη φορά εντός της Βουλής ως επόμενη πρωθυπουργός είναι αποκαλυπτικό της ανακούφισης που επικρατεί στο κόμμα. Ηταν η πιο έμπειρη και ικανή υποψήφια, επιμένουν πολλοί, η ηγέτις που χρειάζεται η χώρα σε μια περίοδο έντονης πολιτικής αναταραχής. Χωρίς αυτό να σημαίνει πως ο διορισμός της θα φέρει αυτομάτως τη νηνεμία. «Από την πρώτη στιγμή η Μέι θα βρεθεί υπό συνεχή πίεση από εκείνους που παρακολουθούν και περιμένουν να προδώσει την ετυμηγορία των πολιτών στο δημοψήφισμα». Εχοντας σίγουρα αυτό στο μυαλό της η Μέι επανέλαβε χθες το πρωί, και ξανά το απόγευμα, πως «το Brexit σημαίνει Brexit και θα το κάνουμε με επιτυχία». Αναμένεται όμως να δεχθεί έντονη πίεση και από την ΕΕ να αρχίσει τις επίσημες διαπραγματεύσεις ενεργοποιώντας το περιβόητο πια Αρθρο 50 – ενώ αρχικά εκείνη είχε δηλώσει, δεδομένου του διορισμού νέου πρωθυπουργού τον Σεπτέμβριο, πως η Βρετανία δεν θα το ενεργοποιούσε πριν από τα τέλη του έτους. «Πρέπει να αρχίσουμε τις διαπραγματεύσεις όσο το δυνατόν πιο γρήγορα ώστε να περιορίσουμε την αβεβαιότητα» της διαμήνυσε χθες ο ευρωπαίος επίτροπος Πιερ Μοσκοβισί.

Εντός των τειχών, ήδη η Μέι δέχεται πίεση από τους Εργατικούς και τους Φιλελεύθερους Δημοκράτες να προκηρύξει πρόωρες εκλογές. Με τους Εργατικούς βυθισμένους στο χάος πάντως (η Αντζελα Ιγκλ ανακοίνωσε χθες και επισήμως πως θέτει υποψηφιότητα για τη θέση του Τζέρεμι Κόρμπιν πυροδοτώντας νέες εκλογές από τη βάση), πολλοί πιστεύουν πως αν πράγματι το έκανε, παρότι δεν είναι νομικά υποχρεωμένη, θα αποδεικνυόταν για εκείνη περίπατος.