Τι σου κάνουν οι παρεΐτσες…

Το κουίζ της εβδομάδας είναι απλό: Ποια φίλη υπουργού, κατά παράβαση κάθε δημόσιου κανονισμού, μετέχει σε Δ.Σ. Ανεξάρτητης Αρχής, συγχρόνως με το Δ.Σ. μεγάλου δημόσιου πολιτιστικού οργανισμού (μαζί με άλλες φίλες του ιδίου υπουργού) και Ανοικτού Πανεπιστημίου, αλλά παραμένει στις τρεις έμμισθες θέσεις της, παρά την αποκάλυψη της παράτυπης τριπλοθεσίας; Ο ευρών την απάντηση μπορεί να αμειφθεί καταλαμβάνοντας τις θέσεις της. Σίγουρα θα έχει μικρότερο – και δη έμμισθο – ασυμβίβαστο…

Ηρωίδες στα όρια. Η Οφηλία, ας πούμε. Ημίτρελη; Συντετριμμένη; Ο Νίκος Διαμαντής (άλλοτε του Θεάτρου Σημείο και νυν του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά) τόλμησε να τη δει από όλες τις πλευρές. Μάλλον να δώσει βήμα σε νέους να τη δουν από όλες τις πλευρές και μέσα από τρεις θεατρικές σχολές (και πρακτικές): Στανισλάβσκι, Μπρεχτ, Αρτώ. Και μάλιστα σε τρεις μαγικούς χώρους στους Δελφούς, ύστερα από ένα συνέδριο περί Σαίξπηρ, στο οποίο συμμετείχαν σκηνοθέτες όπως οι Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος, Ιόλη Ανδρεάδη, Νικαίτη Κοντούρη. «Θελήσαμε να δούμε το πρόσωπο του Αμλετ μέσα από εκείνο της Οφηλίας, που φέρει τεράστια τραγικότητα και σαν γυναίκα και σαν παιδί και μέσα από τον έρωτα και μέσα από τη σεξουαλικότητα και μέσα από τη γυναικεία ταυτότητα και μέσα από τη σχέση με την οικογένεια» μου εξήγησε ο Νίκος Διαμαντής μετά το εγχείρημα. Το σημαντικότερο, λέει, ήταν ότι η Οφηλία προσεγγίστηκε από την ίδια νεανική ομάδα με τρεις διαφορετικές ματιές. Με προσεγγίσεις ανοιχτές στα σύγχρονα ερωτήματα: η βία στο θέατρο, ο ρεαλισμός, η ποιητικότητα, η θραύση του όλου. «Οι νέοι προτού φορμαριστούν διαθέτουν ισχυρή φαντασία, αλαζονεία, θράσος, στοιχεία πολύτιμα».

Πού είναι τα όρια; Η παρουσίαση εκμεταλλεύθηκε την «τρυφερότητα της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου» που πρώτη φορά άνοιξε, το πρωί της ημερήσιας παρουσίασης, τον αύλειο χώρο της. Πρώτη φορά άνοιξε και το απόγευμα η Ρωμαϊκή Αγορά του Αρχαιολογικού Χώρου των Δελφών – άνοιγμα στην ιστορικότητα – προτού το βράδυ τα θραύσματα και η βία της σχολής Αρτώ ξετυλίξουν την τρίτη εκδοχή της Οφηλίας, στο Πάρκο Γλυπτικής του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών (συμπαραγωγού με το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά). Το ζητούμενο ήταν η ζύμωση έξι ομάδων φοιτητών Θεατρολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών με την προσωπικότητα της Οφηλίας, που κατά τον σκηνοθέτη Νίκο Διαμαντή «θέτει ζητήματα γυναικείας ύπαρξης και επί τάπητος τις σχέσεις των δύο φύλων, το ερωτικό αδιέξοδο, τον ερωτικό τρόμο, την αναποφασιστικότητα, τον έρωτα στο απόγειό του, την αθωότητα της νιότης». Με στόχο – και πρωταρχικό ενδιαφέρον – το άνοιγμα στη φαντασία και στη δημιουργικότητα. Κατά τον σκηνοθέτη και παιδαγωγό, «η εκπαιδευτική καλλιτεχνική διαδικασία δικαιώθηκε». Μένει το επόμενο βήμα; «Μας ενδιαφέρει η δημιουργία μιας Σχολής Σκηνοθεσίας». Φωνή βοώντος εν τη ερήμω;

Αντιγόνη δίχως θεό. Ή μάλλον κόντρα στους νόμους και στο γερασμένο – ή, έστω, γηράσκον – κατεστημένο. Με έναν Κρέοντα, άτεγκτο διαχειριστή της εξουσίας, που «δεν έχει τον κομπασμό του Κρέοντος της σοφόκλειας τραγωδίας» κατά τον Στέλιο Μάινα που θα τον ενσαρκώσει στις 21 και 22 Ιουλίου στο Θέατρο Κοτοπούλη – Rex του Εθνικού και έπειτα σε περιοδεία ανά την Ελλάδα έως τις 15 Σεπτεμβρίου. Στον αντίποδα της σοφόκλειας «Αντιγόνης» που έδειξε στους Δελφούς και ήδη προβάρει στην Επίδαυρο ο Στάθης Λιβαθινός – με τους Αναστασία Κονίδη, Δημήτρη Λιγνάδη – ή της περιοδεύουσας «Αντιγόνης» (για δεύτερο καλοκαίρι) κατά Θέμη Μουμουλίδη με τους Ιωάννα Παππά, Νικήτα Τσακίρογλου, ως «διαχρονικό σχόλιο στην αλαζονεία της εξουσίας», η «Αντιγόνη» κατά Ζαν Ανούιγ, σε σκηνοθεσία – μουσική Ελένης Ευθυμίου, μετάφραση Στρατή Πασχάλη, έχει να κάνει, κατά τον Στέλιο Μάινα, ακόμη και με το Brexit που «έγινε με τη συμμετοχή κυρίως των ψηφοφόρων άνω των 50, κάτι που έδειξε ότι οι μεγαλύτερες γενιές θυσίασαν το μέλλον και των νεοτέρων για να εκδικηθούν για το όραμα της μεγάλης αυτοκρατορίας που στερήθηκαν την τελευταία 50ετία. Μια γερασμένη κοινωνία εκδικείται και δεν αφήνει να ανανεωθούν οι ιδέες» υποστηρίζει. Συνδέοντας τις πρόσφατες ευρωπαϊκές εξελίξεις με την επιμονή του Κρέοντος να τηρήσει τους νόμους κόντρα στην ανθρωπιά, «γιατί οι νόμοι θεωρεί ότι είναι πάνω από όλα» όπως μου λέει η σκηνοθέτις Ελένη Ευθυμίου. Την οποία, με τη σειρά της, αφορά «πως μια κοινωνία δεν αντιδρά και δεν ξεσηκώνεται με τα αυτονόητα», στήνοντας άχρονα αλλά και σύγχρονα το έργο του Ανούιγ. Ο Στέλιος Μάινας θυμίζει ότι γράφτηκε το 1942, εν μέσω γερμανικής κατοχής στη Γαλλία. «Ο Κρέων του Ανούιγ είναι ο Φιλίπ Πετέν, ήρωας του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου που έσωσε ολόκληρη στρατιά από τον όλεθρο. Ο πρώην ήρωας όμως γίνεται πρώτος προδότης. Ο πατριωτισμός εκτρέπεται σε φασισμό». Ο Κρέων εδώ δηλώνει ότι κάνει «απλώς μια δουλειά όπως όλες οι δουλειές, ενώ θα προτιμούσε να διαλέγει παλιά βιβλία στις όχθες του Σηκουάνα. Κάθεται σε ένα γραφείο και για να μάθει, όπως λέει, αυτά τα ζώα που κυβερνά αναγκάζεται να μυρίζει το άταφο πτώμα του Πολυνείκη. Επιβάλλοντας την εξουσία με το πρόσχημα της δημοκρατίας». Επιβολή με προσωπείο αρεστό στον λαό. Στο έργο του Ανούιγ η Αντιγόνη (Βασιλική Τρουφάκου), υπερασπίστρια της οικογένειας, κοντράρει αυτόν τον υπερασπιστή της εξουσίας και διαχειριστή των ανθρωπίνων, απουσία κάθε θείου. Πού είναι ο Θεός; (Νίκος Καζαντζάκης).