Η μάχη για την Ευρώπη μετά το Brexit

Για τον Ζίγκμαρ Γκάμπριελ ήταν καλοδεχούμενη σύμπτωση που βρέθηκε στην Αθήνα όταν όλη η Ευρώπη μουδιασμένη άρχισε να ψάχνει απάντηση στο Brexit. Από την Ελλάδα που έχει ανάγκη την αναπτυξιακή ένεση περισσότερο από κάθε άλλη χώρα της Ευρώπης, ο Σοσιαλδημοκράτης υπουργός Οικονομίας και αντικαγκελάριος της Γερμανίας ζήτησε το τέλος της λιτότητας και στροφή σε κρατικά αναπτυξιακά προγράμματα. Η βασική ανάγνωση του βρετανικού δημοψηφίσματος που έκαναν οι γερμανοί Σοσιαλδημοκράτες και οι ευρωπαίοι Σοσιαλιστές ήταν να αποδώσουν τα αίτια για το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος στην πολιτική λιτότητας, την οποία χρεώνεται η Γερμανία. Δεν έχει σημασία αν την εφάρμοσε και ο Γκάμπριελ ως αντικαγκελάριος της γερμανικής κυβέρνησης. Ο πρόεδρος του SPD που βλέπει να έρχονται σε έναν χρόνο οι εκλογές αλλά τα ποσοστά του να είναι καθηλωμένα γύρω στο 20% αναζητά επειγόντως να αποστασιοποιηθεί από τον Σόιμπλε και τη Μέρκελ. Η ανάγκη αυτή οδηγεί και στην απλουστευτική ερμηνεία περί λιτότητας για το βρετανικό δημοψήφισμα, παραβλέποντας καθοριστικούς παράγοντες όπως οι πρόσφυγες και το Μεταναστευτικό.

Ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε είναι στον αντίποδα της σοσιαλδημοκρατικής προσέγγισης. Ο Χριστιανοδημοκράτης υπουργός Οικονομικών έσπευσε νωρίς να χαρακτηρίσει απολύτως «λανθασμένη» την ιδέα της κρατικοδίαιτης ανάπτυξης με νέα χρέη και κάνει τα πάντα να ανακόψει την ορμή των Σοσιαλδημοκρατών εντός και εκτός Γερμανίας – Γκάμπριελ, Ολάντ, Ρέντσι – που μετά το βρετανικό δημοψήφισμα βάζουν πιεστικά ζήτημα κρατικών επενδυτικών προγραμμάτων για την αναθέρμανση της οικονομίας. Η πρακτική απάντηση του Σόιμπλε ήταν να παρουσιάσει στα μέσα της εβδομάδας το σχέδιο προϋπολογισμού της Γερμανίας για το 2017 χωρίς νέα χρέη, το περίφημο «μαύρο μηδέν» που εφαρμόζει από το 2014 και φιλοδοξεί να το κρατήσει μέχρι το 2020. Θεωρεί ότι ο στόχος του δεν θα ανατραπεί από το Brexit. Η γερμανική οικονομία, υπολογίζει το οικονομικό ινστιτούτο του Μονάχου «Ifo», θα υποστεί μείωση του ΑΕΠ – 0,1% φέτος λόγω υποχώρησης εξαγωγών και επενδύσεων εξαιτίας του Brexit και 0,2% την επόμενη χρονιά. Οι οικονομικές επιπτώσεις φαίνονται τουλάχιστον μέχρι στιγμής διαχειρίσιμες. Σημαντικότερες είναι προς το παρόν οι πολιτικές επιπτώσεις. Οι δύο προτάσεις για την επόμενη ημέρα της ΕΕ είναι διαμετρικά αντίθετες. Οι μεν θέλουν μεγαλύτερη θεσμική εμβάθυνση της Ενωσης, οι δε επιστροφή εξουσιών στα εθνικά κράτη.

Θεσμικές αλλαγές θέλουν όλοι. Ο πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου, Σοσιαλδημοκράτης, Μάρτιν Σουλτς ζητά τη μετεξέλιξη της Κομισιόν σε κυβέρνηση της ΕΕ, θέλει ένα δεύτερο ευρωπαϊκό, νομοθετικό σώμα και εκχώρηση περισσότερης εθνικής κυριαρχίας στις Βρυξέλλες. Οι προτάσεις για την εμβάθυνση της ΕΕ οδηγούν σε αλλαγή της Συνθήκης της Λισαβόνας, που δεν φαίνεται ρεαλιστική σήμερα. Αλλά ο Σουλτς θέλει να κρατηθεί στον «αφρό», η θητεία του στο Ευρωκοινοβούλιο μάλλον δεν θα ανανεωθεί και φλερτάρει με την ιδέα να οδηγήσει τους Σοσιαλδημοκράτες στις γερμανικές εκλογές του ’17.

Ο Χριστιανοδημοκράτης Βόλφγκανγκ Σόιμπλε προτείνει αναβάθμιση του διακυβερνητικού σχήματος με το Συμβούλιο των ηγετών έναντι της «δυσκίνητης» – όπως αποδείχτηκε στις δύο μεγάλες κρίσεις των τελευταίων ετών, χρέους και Προσφυγικού – Κομισιόν. Ο Σόιμπλε βρίσκεται από καιρό στα μαχαίρια με την Κομισιόν και τον Γιούνκερ, θεωρεί την Κομισιόν ενδοτική στους εκβιασμούς των κρατών – μελών. Θέλει να πάρει από την Κομισιόν τον εποπτικό ρόλο τήρησης των συνθηκών και να ανατεθεί σε ανεξάρτητο θεσμό. Η πρόταση αυτή είναι μάλλον προληπτική. Θα είναι το αντίβαρο στις προτάσεις των Σοσιαλδημοκρατών για ευρωπαϊκή κυβέρνηση, αν αρχίσει η συζήτηση για αλλαγή συνθηκών.