Ο θάνατος του εμποράκου του Brexit

^«Ο πελάτης έχει πάντα δίκιο. Ο πελάτης είναι βασιλιάς. Και εμείς είμαστε ο πελάτης». Ο Νάιτζελ Φάρατζ θυμίζει έντονα όταν μιλά τον Ντόναλντ Τραμπ, τσιτάροντας φράσεις του επιχειρηματικού κόσμου. Χρησιμοποιεί και κουβέντες όπως «δουλεύω για λογαριασμό των μικρών, απλών ανθρώπων» – αυτός, ένας γίγαντας του λαϊκισμού, αποφασισμένος πλέον να κάνει διεθνή καριέρα. «Τώρα που παραιτήθηκα από την ηγεσία του UKIP», μας λέει, «θα πηγαίνω να βοηθώ τα κινήματα υπέρ της εξόδου από την ΕΕ, διαφόρων χωρών». Και αναφέρει Ολλανδία, Δανία, Τσεχία και πιθανώς Ιταλία. Ετσι, για αρχή στη νέα του «καριέρα».

Η αίθουσα Τύπου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο είναι κατάμεστη, οι τηλεοπτικές κάμερες πολλές. Aμέσως μετά, όταν μιλούν ο σλοβάκος πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίτσο που ανέλαβε την προεδρία για το επόμενο εξάμηνο και ο πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου Μάρτιν Σουλτς, οι παριστάμενοι είναι σαφώς λιγότεροι. 

Ο 52χρονος βρετανός πολιτικός είναι περιζήτητος από τα ΜΜΕ αυτές τις ημέρες και το ξέρει. Οι κάμερες περιμένουν να κάνει την είσοδό του από δεξιά, εκείνος τους αιφνιδιάζει και μπαίνει από αριστερά. «Είχαμε τόσο πολλά αιτήματα για συνεντεύξεις τις τελευταίες ημέρες, ώστε αποφασίσαμε να μιλήσουμε σε όλους» μας ενημερώνει ο εκπρόσωπός του με ένα ειρωνικό χαμόγελο – μεγάλη η χάρη μας. Το σόου αρχίζει.

ΠΡΑΞΗ ΠΡΩΤΗ

«Οι καλύτεροι πελάτες»

Ο Νάιτζελ Φάρατζ έχει κάτι από Mr Bean και κάτι από Πίτερ Σέλερς. Μιλά για τα αστεία σοβαρά και για τα σοβαρά αστεία. «Θα μου λείψει το θέατρο, θα μου λείψει το δράμα» λέει σχολιάζοντας τη θητεία του στο Ευρωκοινοβούλιο. Μπλέκει τη φαντασία με την πραγματικότητα, τα ψέματα με την αλήθεια, προσπαθεί να κάνει επίδειξη χιούμορ, αλλά γελάς μόνο όταν καταλαβαίνεις ότι πιστεύει κάποιες από τις ακρότητες που ξεστομίζει.

Εχει διαρκώς ένα αυτάρεσκο χαμόγελο. Για να του κάνουμε ερωτήσεις, μας ζητά να του λέμε το όνομά μας, τη χώρα προέλευσης «και πόσα λεφτά από την ΕΕ έχει πάρει το μέσο για το οποίο εργάζεστε». Η απάντηση έρχεται πληρωμένη από τον γερμανό συνάδελφο. «Εν αντιθέσει με εσάς που ζείτε από τα χρήματα του Ευρωκοινοβουλίου εδώ και 17 χρόνια, εμείς δεν έχουμε πάρει ούτε ευρώ» του λέει. Η αλήθεια είναι ότι ο Φάρατζ κερδίζει περισσότερα από 100.000 ευρώ ετησίως από τον μισθό του ευρωβουλευτή και είναι εκείνος με τις λιγότερες παρουσίες στις συνεδριάσεις.

«Επιτέλους, είμαστε μια νορμάλ χώρα» σχολιάζει με ένα ύφος βαθιάς ικανοποίησης κρατώντας πάντα μια ευθυτενή πόζα που «γράφει» καλά στις φωτογραφίες. «Εμείς οι Βρετανοί είμαστε οι καλύτεροι πελάτες» εξηγεί. «Ρωτήστε τους γερμανούς αυτοκινητοβιομηχάνους και τους γάλλους οινοπαραγωγούς. Οπότε, αφού ο πελάτης εχει δίκιο και είναι βασιλιάς, μην ανησυχείτε καθόλου. Κι ας είμαστε εκτός ΕΕ, θα μας δώσουν τις καλύτερες συμφωνίες». Καλεί μάλιστα τους πολίτες της Γερμανίας και της Γαλλίας να ασκήσουν πίεση προς Μέρκελ και Ολάντ, μιας και η επόμενη χρονιά είναι εκλογική και στις δύο χώρες, προκειμένου να μη χάσουν τη μεγάλη αγορά της Βρετανίας για τις εξαγωγές τους.

ΠΡΑΞΗ ΔΕΥΤΕΡΗ

Ο αυτόκλητος προστάτης

Στο αφήγημά του που πλέον το απευθύνει σε ολόκληρη την Ευρώπη, χρησιμοποιεί συχνά τη λέξη «ανεξαρτησία» και ακόμα πιο συχνά τη φράση «μικροί άνθρωποι», εννοώντας όλους εκείνους που εμφανίζεται να προστατεύει. Τους διεκδικεί όλους. Και αυτοανακηρύσσεται ηγέτης τους. «Εγώ ξεκίνησα πριν από χρόνια με χαμηλά ποσοστά και γιουχαΐσματα και κοιτάξτε με τώρα. Πήρα 17,5 εκατομμύρια ψήφους» – όσους δηλαδή τάχθηκαν υπέρ του Brexit. 
Ακούω τους βρετανούς δημοσιογράφους πίσω μου να σχολιάζουν την παραίτησή του από την ηγεσία του UKIP. Θα κρατήσει; αναρωτιόμαστε όλοι μαζί. Δεν είναι η πρώτη φορά που παραιτείται – το είχε κάνει και πέρυσι μετά τις εθνικές εκλογές, όταν δεν μπόρεσε να καταλάβει την έδρα που διεκδικούσε. Λίγες ημέρες αργότερα «ξεπαραιτήθηκε» επειδή τον «πίεζαν οι οπαδοί του».

ΠΡΑΞΗ ΤΡΙΤΗ

Ο μεγάλος φιλευρωπαίος

Τώρα, όμως, με τη διεθνή «καριέρα» θα αναλάβει, λέει, να αναμορφώσει την Ευρώπη – που κινδυνεύει. «Και κυρίως την ευρωζώνη. Ας περιμένουμε να δούμε εάν η Ελλάδα σε λίγες ημέρες θα αποπληρώσει το ομόλογο των 2 δισ. Οσο για την Ιταλία, δεν το συζητάω. Τα κόκκινα λαμπάκια έχουν ήδη ανάψει για τις τράπεζές της». Και δεν είναι μόνο η οικονομία. «Εχουμε στην Αυστρία τις επαναληπτικές εκλογές και στην Ουγγαρία το δημοψήφισμα για το Προσφυγικό». Σαν να δουλεύουν όλοι για λογαριασμό του αισθάνεται. Λίγο πιο πέρα, μια ομάδα συνεργατών του που τον ακολουθούν παντού ξεσπά σε χειροκροτήματα. 

Οι δημοσιογράφοι επιμένουν: Δηλαδή είστε ευχαριστημένος να συνεργάζεστε με τον Βίλντερς στην Ολλανδία και τη Λεπέν στη Γαλλία; «Δεν θα δουλέψω αναγκαστικά μαζί τους. Πιο πολύ μου ταιριάζουν ο Μπέπε Γκρίλο και το Κίνημα 5 Αστέρων στην Ιταλία. Θα γεννηθούν κινήματα παντού». Και εκείνος θέλει να τα εκμεταλλευθεί. «Δεν είμαι πολιτικός» δηλώνει ξανά και ξανά. «Μα είστε 20 χρόνια στην πολιτική» φωνάζει θυμωμένη μια σκωτσέζα συνάδελφος. «Είστε ο άνθρωπος που θα διαλύσει το Ηνωμένο Βασίλειο». Το αρνείται. «Θα ξαναχάσει η Στέρτζον το δημοψήφισμα στη Σκωτία – εάν γίνει» υποστηρίζει.

Η παρουσία του είναι τεατράλε. Οταν καταλαβαίνει ότι οι φωτογράφοι έχουν κατεβάσει τις κάμερες, αρχίζει να κάνει μεγάλες χειρονομίες. Αμέσως, τα κλικ πέφτουν βροχή. Και για να μη χάσει το ενδιαφέρον μας αρχίζει τις παραδοξότητες. «Ισως ξαναέρθω στο Στρασβούργο, αφότου τελειώσει η θητεία μου. Σε 5-10 χρόνια, όταν θα έχει διαλυθεί πλήρως η Ευρωπαϊκή Ενωση. Τότε, πιστέψτε με, θα είμαι ο μεγαλύτερος φιλευρωπαίος».

Μέχρι να γίνουν όλα αυτά, όμως, θα παραμείνει στο Ευρωκοινοβούλιο έως τη λήξη της θητείας του το 2019 και θα συνεχίσει να πληρώνεται αδρά για να το βρίζει. «Σε προσωπικό επίπεδο θα μου λείψει που θα πάψω να είμαι ο κακός της παντομίμας» λέει. «Τρελαίνομαι για τις στιγμές που ουρλιάζουμε ανταλλάσσοντας βρισιές ο ένας στον άλλον. Εχω περάσει τέλεια εδώ μέσα». Και γιατί μένει; Α, έχει κι άλλη μια αποστολή. «Θα μείνω για να παρακολουθώ την πορεία των διαπραγματεύσεων για το Brexit. Θα σχολιάζω, θα επαινώ ή θα επικρίνω τις ευρωπαϊκές πολιτικές». 

ΠΡΑΞΗ ΤΕΤΑΡΤΗ

Οι αντιφάσεις

Καθώς το σόου εξελίσσεται, στην αίθουσα προσέρχονται και εργαζόμενοι στο Ευρωκοινοβούλιο που θέλουν να τον δουν από κοντά. Μια ερώτηση από το κινεζικό πρακτορείο ειδήσεων την απαντά με σοβαρότητα. Μόλις πέρυσι είχε πει πως όταν θέλουν να πάνε για κινεζικό φαγητό, λένε με τους φίλους του: «Πάμε να φάμε στους κιτρινιάρηδες». Ενας συνάδελφος από την Ανατολική Ευρώπη τού θυμίζει επανειλημμένες αντιφάσεις του. «Πριν από δύο χρόνια», μου ψιθυρίζει, «ο Φάρατζ είχε πει πως θα άλλαζε σπίτι εάν μετακόμιζαν δίπλα του Ρουμάνοι». Δέχεται και ερωτήσεις από γυναίκες – κι ας είπε πρόσφατα ότι «είναι σωστό να πληρώνονται οι γυναίκες λιγότερο γιατί αξίζουν λιγότερο από τους άνδρες».

Ο Νάιτζελ Φάρατζ είναι οι αντιφάσεις του. Κουβαλά πάνω του τον σνομπισμό της αυτοκρατορικής Αλβιώνας και τα χαμερπή ένστικτα ενός νέου ευρωλαϊκισμού που θα πει τα πάντα για να εξυπηρετήσει τους στόχους του. Φεύγει από την ηγεσία του UKIP, λέει, για να ξεκουραστεί λίγο, να «ζήσει τη ζωή του». Αν η συμφωνία για το Brexit πάει καλά, πιστεύει ότι το κόμμα του θα βγει κερδισμένο. Αν δεν πάει καλά, προσθέτει, θα βγει ακόμα πιο κερδισμένο στις εκλογές του 2020. Κι εκείνος κάπου εκεί γύρω θα είναι, να προσαρμόσει τη στάση του ανάλογα με τις εξελίξεις, ευκαιριακά.

Σηκώνεται ξαφνικά. Οι συνεργάτες του τον κοιτάζουν με θαυμασμό, τον χειροκροτούν πάλι και σπεύδουν γύρω του. Εκείνος χαμογελά. Εχει αποφύγει όσες ερωτήσεις δεν του άρεσαν, έχει κάνει πως δεν άκουσε μια ερώτηση για τις προσωπικές του δαπάνες και έχει δώσει απαντήσεις που φτιάχνουν έναν κόσμο στον οποίο εκείνος έχει πάντα το πάνω χέρι. Το σόου τελειώνει.