Χάος στις πρώτες 100 ημέρες μετά το Brexit

Τι θα γίνει εάν στο δημοψήφισμα της ερχόμενης Πέμπτης οι Βρετανοί αποφασίσουν να αποχωρήσουν από την ΕΕ; Καθώς δεν υπάρχει οδικός χάρτης σε μια τέτοια περίπτωση, μπορούμε μόνο να βασιστούμε σε σενάρια. Η ιδέα της αποχώρησης ήταν αδιανόητη όταν δημιουργήθηκε η Ενωση. Ο μηχανισμός για μια πιθανή έξοδο προσέλαβε νομική υπόσταση μόλις το 2009. Ομως όλα τα σενάρια, σύμφωνα με το πρακτορείο Bloomberg, είναι ζοφερά.

Οι πρώτες 24 ώρες

Εάν τα αποτελέσματα δείξουν προς την κατεύθυνση του Brexit η κινητοποίηση των ευρωπαϊκών θεσμών θα είναι άμεση και οι πρώτες έκτακτες συναντήσεις αναμένεται να πραγματοποιηθούν το απόγευμα της επόμενης ημέρας, δηλαδή της Παρασκευής. Είναι λογικό να αναμένονται μεγάλες διακυμάνσεις στη στερλίνα, επιθετικές παρεμβάσεις από την ελβετική κεντρική τράπεζα και κλίμα αβεβαιότητας στις διεθνείς αγορές. Σύμφωνα με τους αναλυτές, οι χρηματαγορές δεν έχουν αξιολογήσει πλήρως τις επιπτώσεις αποχώρησης της Βρετανίας από την ΕΕ, οπότε δεν αποκλείεται να πέσουν εντυπωσιακά οι δείκτες παγκοσμίως. Η Γαλλία και η Γερμανία θα προσπαθήσουν να αναλάβουν πρωτοβουλίες και στις σχεδιαζόμενες αντιδράσεις περιλαμβάνεται η διατύπωση δέσμευσης από την πλευρά τους, στις 24 Ιουνίου, για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ενσωμάτωση καθώς και διακήρυξη ότι το όραμα της ΕΕ παραμένει ζωντανό. «Η Ευρωπαϊκή Ενωση θα χρειασθεί μια αξιόπιστη στρατηγική», λέει ο Γκούντραμ Βολφ, διευθυντής του Ινστιτούτου Bruegel. «Προκειμένου να αποφευχθεί η σταδιακή διάλυση της ΕΕ, οι πολιτικοί ηγέτες θα χρειασθεί να καταστήσουν πιο ελκυστικό το ευρωπαϊκό όραμα και ιδιαίτερα τη γαλλογερμανική συμμαχία».

Η πρώτη εβδομάδα

Εν μέσω φόβων ότι το Brexit  θα πυροδοτήσει νέο κύκλο λαϊκιστικών και αντιευρωπαϊκών κραυγών, οι ηγέτες της ΕΕ δεν αποκλείεται να συγκαλέσουν έκτακτη Σύνοδο Κορυφής, για πρώτη φορά χωρίς τη συμμετοχή της Βρετανίας, στις 25 του μηνός, ημέρα Σάββατο. Ο στόχος διπλός: να στείλουν μήνυμα στους ισπανούς ψηφοφόρους που προσέρχονται στις κάλπες την Κυριακή 26 Ιουνίου ότι η ΕΕ παραμένει ισχυρή αλλά και να εξετάσουν τι θα προσφέρουν στη Βρετανία σε τομείς όπως η ελεύθερη μετακίνηση ατόμων και η πρόσβαση στην ενιαία αγορά.

Οι ηγέτες φοβούνται ότι το αρνητικό αποτέλεσμα στη Βρετανία θα προκαλέσει αιτήματα για διεξαγωγή δημοψηφισμάτων σε όλη την ήπειρο. Με προγραμματισμένες εκλογές στην Γερμανία, τη Γαλλία και την Ολλανδία το 2017, υπάρχουν λόγοι για να επιλεγεί η αποτροπή τους, γεγονός που θα δυσχεράνει τη θέση της Βρετανίας στις διαπραγματεύσεις.

Σιγά σιγά η κατάσταση θα ξεκαθαρίζει στο εσωτερικό και οι Βρυξέλλες θα έχουν πλέον απέναντί τους έναν άλλον βρετανό ηγέτη, αφού θεωρείται σίγουρη η αποπομπή Κάμερον. Πιθανότερος διάδοχός του είναι ο πρώην δήμαρχος του Λονδίνου Μπόρις Τζόνσον. Οποιος κι αν είναι πάντως ο νέος πρωθυπουργός θεωρείται σίγουρο ότι θα κληθεί να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο ενός ακόμα δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της Σκωτίας (είναι η πιο φιλευρωπαϊκή περιοχή της Βρετανίας).

Μέσα στην πρώτη εβδομάδα ο Κάμερον θα πρέπει να συναντηθεί με τους άλλους 27 ηγέτες και να επικαλεσθεί το άρθρο 50 της ευρωπαϊκής συνθήκης. Αυτό θα δημιουργήσει ένα χρονοδιάγραμμα δύο ετών, μέχρι τον Ιούνιο του 2018, διάστημα κατά το οποίο η Βρετανία θα πρέπει να διαπραγματευθεί την έξοδό της. Ποιο μοντέλο θα ακολουθήσει; Της Νορβηγίας και της Ισλανδίας διατηρώντας στενές επαφές με την ΕΕ ή κάποιο άλλο;

Οι πρώτες 100 ημέρες

Οι διαπραγματεύσεις του Λονδίνου με την Ευρωπαϊκή Ενωση θα αφορούν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, από τη νομοθεσία περί χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών έως τις ποσοστώσεις της αλιείας και τις προδιαγραφές ασφάλειας και υγιεινής που έχουν θεσμοθετηθεί τα τελευταία 50 χρόνια. Την ίδια ώρα η Βρετανία θα πρέπει να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις και με πολλές άλλες χώρες προκειμένου να συνάψει νέες εμπορικές συμφωνίες. Για κάθε βήμα της διαδικασίας εξόδου από την ΕΕ, πάντως, θα πρέπει να γίνονται εκτενείς και λεπτομερείς διαπραγματεύσεις με όλες τις άλλες χώρες-μέλη και με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,  διαδικασία που υπολογίζεται ότι θα διαρκέσει χρόνια χωρίς καμία εγγύηση επιτυχίας, δήλωσε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ στη γερμανική εφημερίδα «Μπιλντ». «Κανείς δεν μπορεί να προβλέψεις τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις», πρόσθεσε. «Φοβάμαι ότι το Brexit μπορεί να σημάνει την αρχή του τέλους όχι μόνο για την ΕΕ, αλλά και για ολόκληρο την δυτικό πολιτικό πολιτισμό».