Μια αθλητική γιορτή στη σκιά της τρομοκρατικής απειλής

Θα είναι το πρώτο Ευρωπαϊκο Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου με τη συμμετοχή 24 ομάδων. Θα έπρεπε να είναι μια μεγάλη γιορτή. Τέσσερις ημέρες πριν από την επίσημη έναρξή του, ωστόσο, η ατμόσφαιρα στη Γαλλία δεν θυμίζει γιορτή. Δεν είναι μόνο οι πλημμύρες – που άλλωστε σιγά σιγά υποχωρούν. Δεν είναι τόσο ο «πόλεμος» της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργασίας εναντίον της προωθούμενης εργασιακής μεταρρύθμισης – άλλωστε ο (ποδοσφαιρόφιλος) επικεφαλής της το είπε καθαρά, «ούτε συζήτηση να μπλοκάρουμε το Euro». Είναι η τρομοκρατική απειλή.

Η προειδοποίηση την οποία εξέδωσε τέλη Μαΐου το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ ήταν ξεκάθαρη: «Τα στάδια του Euro, οι fan zones και όλοι οι χώροι αναμετάδοσης των ποδοσφαιρικών αγώνων στη Γαλλία και ολόκληρη την Ευρώπη αποτελούν εν δυνάμει στόχους για τους τρομοκράτες». Οχι πως το Παρίσι δεν είχε ήδη απόλυτη επίγνωση της κατάστασης. «Η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια τρομοκρατική απειλή άνευ προηγουμένου» επανέλαβε για πολλοστή φορά ο υπουργός Εσωτερικών της χώρας Μπερνάρ Καζνέβ στις 24 Μαΐου.

Μέσα στο 2015, άλλωστε, η Γαλλία χτυπήθηκε δύο φορές, πρώτα τον Ιανουάριο με τις τζιχαντιστικές επιθέσεις στο «Charlie Hebdo» και το εβραϊκό παντοπωλείο Hyper Casher και ξανά στις 13 Νοεμβρίου, όταν έχασαν τη ζωή τους συνολικά 130 άνθρωποι στο Παρίσι. Το τραγικό σύμβολο των επιθέσεων αυτών παραμένει η επίθεση στο Bataclan. Στο στόχαστρο όμως είχε μπει και το ποδόσφαιρο: τρεις καμικάζι είχαν ανατιναχθεί πέριξ του Stade de France ενόσω διεξαγόταν στο εσωτερικό του ένα φιλικό ματς ανάμεσα στη Γαλλία και στη Γερμανία.

Ακολούθησαν, στις 22 Μαρτίου, οι επιθέσεις στις Βρυξέλλες – από τον ίδιο, όπως αποδείχθηκε, τρομοκρατικό πυρήνα. Μέσα Απριλίου, η «Λιμπερασιόν» αποκάλυψε την ύπαρξη ενός αρχείου ήχου που είχε βρεθεί στον ηλεκτρονικό υπολογιστή του Ιμπραήμ ελ Μπακράουι, ενός από τους καμικάζι του αεροδρομίου του Ζάβεντεμ. Ενα από τα μέλη της ομάδας ακούγεται να συζητά με κάποιον ανώτερο στην ιεραρχία της οργάνωσης Ισλαμικό Κράτος στη Συρία. Ανάμεσα στις ιδέες που ανταλλάσσουν είναι και αυτή μιας νέας επίθεσης στη Γαλλία πριν ή κατά τη διάρκεια του Euro, ώστε να ακυρωθεί η οργάνωση. «Θα είναι η απόλυτη ντροπή για αυτούς, η οικονομική ζημιά θα είναι μεγάλη και θα τους δώσει ένα καλό μάθημα» ακούγονται να λένε συγκεκριμένα οι τρομοκράτες.

Η σύλληψη του (καταζητούμενου από τις επιθέσεις στο Παρίσι) Σαλάχ Αμπντεσλάμ στις 18 Μαρτίου και η αρχική του πρόθεση να συνεργαστεί με τις Αρχές ανάγκασε τους συνεργούς του να αλλάξουν σχέδια και να χτυπήσουν τελικά τις Βρυξέλλες. Αλλά η απειλή παραμένει, τόσο πραγματική όσο και αόριστη. Συνολικά 2,5 εκατομύρια φίλαθλοι, το 1,5 εκατομμύριο ξένοι, αναμένονται στα γαλλικά στάδια στη διάρκεια του Euro. Περισσότεροι από 7 εκατομμύρια φίλαθλοι αναμένεται να δώσουν το «παρών» σε κάποια από τις δέκα fan zones που σχεδιάζει η Γαλλία σε καθεμία από τις ισάριθμες διοργανώτριες πόλεις – το Παρίσι, τη Λίλλη, τη Λανς, το Σεν Ντενί, τη Λυών, το Σεντ Ετιέν, το Μπορντό , την Τουλούζη, τη Μασσαλία και τη Νίκαια. «Η κατάσταση είναι πολύ ιδιαίτερη» ομολογεί στη «Μοντ» ο στρατηγός Πασκάλ Μπονό, υποδιοικητής Αμυνας, Δημόσιας Τάξης και Προστασίας στην Εθνική Χωροφυλακή. «Πρέπει να συνεχίσουμε να εγγυούμαστε την ασφάλεια εκδηλώσεων εν καιρώ ειρήνης μέσα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο καιρού κρίσης».

Το γαλλικό υπουργείο Εσωτερικών έχει ανακοινώσει την ανάπτυξη, στη διάρκεια του Euro, συνολικά 42.000 αστυνομικών, 40.000 στρατιωτών καθώς και 13.000 ιδιωτικών αστυνομικών. Περίπου 30 προσομοιώσεις τρομοκρατικών επιθέσεων έχουν ήδη πραγματοποιηθεί, στο πλαίσιο της προετοιμασίας. Στη Λυών, για παράδειγμα, το σενάριο που δοκιμάστηκε στις 30 Μαΐου, με τη συμμετοχή 200 πυροσβεστών και 80 αστυνομικών, ξεκινούσε από την υπόθεση ενός καμικάζι που ανατινάζεται μέσα στο πλήθος κατά την έξοδο από το στάδιο. Για πρώτη φορά σε ανάλογη διοργάνωση το σύνολο των ατόμων που θα απασχοληθούν στο  Euro, από τους πωλητές σάντουιτς και τους ταμίες μέχρι τους εθελοντές, έχουν περάσει από αστυνομικό «κόσκινο» – χάρη και στις διευρυμένες εξουσίες που εκχωρεί στην αστυνομία η κατάσταση έκτακτης ανάγκης στην οποία παραμένει η Γαλλία από τον Νοέμβριο, όσοι βαρύνονταν με την οποιαδήποτε υποψία ριζοσπαστικοποίησης δεν έλαβαν διαπίστευση.

«Το πιο δύσκολο είναι να βρούμε τη σωστή δοσολογία. Πρέπει ο κόσμος να αισθάνεται ασφαλής χωρίς να νιώθει πως πνίγεται. Κανείς δεν θέλει να γιορτάζει μέσα σε μια αγχωτική ατμόσφαιρα» δήλωνε στη «Λιμπερασιόν» τέλη Μαΐου ο Λικ Πρεσόν, γενικός επιθεωρητής υπεύθυνος για την ασφάλεια στη διάρκεια αθλητικών διοργανώσεων. «Κανείς και κυρίως όχι οι τρομοκράτες δεν θα εμποδίσουν τους Γάλλους να ζήσουν φυσιολογικά» διατράνωσε από την πλευρά του ο γάλλος υπουργός Εσωτερικών. Μια γιορτή μέσα στον φόβο, με τα δρακόντεια μέτρα ασφαλείας και το πείσμα (κάπως) να τον ξορκίζουν. Καμία άλλη πλευρά του Euro δεν εμπνέει τόσο φόβο και δεν κάνει τόσες φωνές να ζητούν την ακύρωσή της όσο οι επονομαζόμενες fan zones – δημόσιοι χώροι συγκέντρωσης (δεκάδων χιλιάδων) φιλάθλων μπροστά σε γιγαντοοθόνες όπου θα αναμεταδίδονται ζωντανά οι ποδοσφαιρικοί αγώνες. Οι fan zones έκαναν για πρώτη φορά την εμφάνισή τους στη Γερμανία το 2006 και οι γαλλικές Αρχές επιμένουν να υπάρχει από μία σε κάθε διοργανώτρια πόλη: αυτές οι τελευταίες θα έχουν βάσει του κανονισμού και την ευθύνη για τη διαχείρισή τους. Ακόμα και στο παρά πέντε, ωστόσο, διατυπώνονται ενστάσεις.

Προ ημερών, το περιοδικό «Le Point» αποκάλυψε πως στις 26 Μαΐου ο αστυνομικός διοικητής στο Παρίσι Μισέλ Καντό κάλεσε εγγράφως τον υπουργό Εσωτερικών «να ζητήσει από τον Δήμο του Παρισιού» να μη λειτουργεί η fan zone που έχει προβλεφθεί για το Πεδίον του Αρεως, μπροστά στον Πύργο του Αϊφελ, τις ημέρες που θα διεξάγονται αγώνες στο Parc des Princes και στο Stade de France, τα δύο στάδια της γαλλικής πρωτεύουσας. «Δεν είμαστε σε θέση να εγγυηθούμε το βέλτιστο επίπεδο ασφάλειας» προειδοποίησε ο Καντό. Το υπουργείο Εσωτερικών έκοψε γρήγορα τη συζήτηση: «Δεν τίθεται τέτοιο θέμα. Εχουν όλα διευθετηθεί, έχουν δοθεί ενισχύσεις».

Πράγματι, τέλη Απριλίου, ο προϋπολογισμός για την ασφάλεια των fan zones διπλασιάστηκε, από τα 12 στα 24 εκατομμύρια ευρώ. Οι Αρχές επιμένουν πως οι ζώνες αυτές επιτρέπουν, τρόπον τινά, την «οριοθέτηση» της απειλής και θα βοηθήσουν να περιοριστεί ο διασκορπισμός των φιλάθλων. Τα μέτρα ασφαλείας θα είναι ιδιαίτερα αυστηρά, επισημαίνουν, η πρόσβαση θα είναι ελεγχόμενη, οι έλεγχοι θα είναι και σωματικοί, μεγάλα σακίδια θα απαγορεύονται, θα περιπολούν και ειδικά εκπαιδευμένα σκυλιά.

Ειδικά η Δεξιά και η Ακροδεξιά, ωστόσο, τροφοδοτούν τον φόβο με έναν αέρα «εμείς σας προειδοποιήσαμε». Εντεκα μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές στη Γαλλία, άλλωστε, τα πολιτικά παιχνίδια είναι στο απόγειό τους. Ανησυχία πάντως προκαλεί και το γεγονός πως επιφορτισμένες με την ασφάλεια στο εσωτερικό των fan zones θα είναι ιδιωτικές εταιρείες security – κανείς δεν έχει ξεχάσει τους 3.500 επιπλέον στρατιώτες που επιστρατεύτηκαν εσπευσμένα, την τελευταία στιγμή, στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου το 2012 προκειμένου να καλύψουν τα κενά των ιδιωτικών εταιρειών.

Οι δημοσκοπήσεις, σε κάθε περίπτωση, δείχνουν πως έξι στους δέκα Γάλλους δεν επιθυμούν την κατάργηση των fan zones. Κι ας θεωρεί ένα αντίστοιχο ποσοστό πως ο κίνδυνος σε αυτές θα είναι μεγάλος.