Περιβάλλον: Τροχοπέδη ή πυλώνας ανάπτυξης και δημοκρατίας;

Aρθρο του αναπληρωτή υπουργού Περιβάλλοντος Γιάννη Τσιρώνη για την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος.

Ανέκαθεν επιφυλασσόμουν για τις «κοσμικές εορτές». Ωστόσο σε μία κοινωνία κυριαρχίας του θεάματος σε βάρος της ουσίας, η Ημέρα του Περιβάλλοντος παραμένει ευκαιρία ανάδειξης εκείνου του πλούτου που, επειδή δεν ανήκει σε κανέναν, κανείς δεν έχει άμεσο κέρδος από την διαφύλαξη του.
  
Στην Ελλάδα, όπου συχνά η οικονομική δραστηριότητα ταυτίστηκε με την διαπλοκή και την «αρπαχτή», ακόμα και αρκετοί καλοπροαίρετοι εξακολουθούν να θεωρούν την προστασία του περιβάλλοντος πολυτέλεια. Θυμίζουν κακούς νοικοκυραίους, που αδιαφορούν για την κατάσταση του οίκου τους: δαπανούν πολλαπλάσια χρήματα για αγορές αντί για έγκαιρες συντηρήσεις και πολλαπλάσιο χρόνο για να αντιμετωπίσουν την προχειρότητα, από όσο θα είχαν δαπανήσει για να την προλάβουν.

Οι μάχες για το περιβάλλον σήμερα είναι πολλές. Ας ξεκινήσω από το νέο Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων (ΕΣΔΑ), που προωθεί επιτέλους την κυκλική οικονομία. Με το 50% απορριμμάτων να αποφεύγουν την χωματερή, τα οφέλη για την οικονομία θα ξεπεράσουν τα 2 δις την επόμενη πενταετία. Επιπλέον θα έχουμε μεγάλη εξοικονόμηση στις υποδομές: Ήδη από τα Περιφερειακά Σχέδια Διαχείρισης Αποβλήτων, διαπιστώνεται ότι η ανακύκλωση του 50% των απορριμμάτων απαιτεί μόνον το 17% του συνολικού κόστους υποδομών. Η μεταρρύθμιση που μόνο στα αστικά απόβλητα θα φέρει 16.000 νέες θέσεις εργασίας, θα ολοκληρωθεί με τον νέο νόμο για την ανακύκλωση, που θα θέσει τέλος στην παραοικονομία και το περιβαλλοντικό έγκλημα.

Στα πεπραγμένα του υπουργείου εμβληματική θέση έχει και ο πρόσφατος νόμος για τους δασικούς χάρτες, που απαντά σε όλες τις παθογένειες του παρελθόντος και δίνει την δυνατότητα κύρωσης των χαρτών μέχρι το καλοκαίρι του 2018.

Ιστορικής επίσης σημασίας είναι η συμφωνία του Παρισιού, που αφήνει ένα παράθυρο ελπίδας για αποτροπή ανυπολόγιστων καταστροφών. Ωστόσο οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής είναι πια γεγονός και πρέπει να υπενθυμίσω δύο νούμερα: Η μελέτη της Τράπεζας της Ελλάδος και της Ακαδημίας Αθηνών ανεβάζει το κόστος για την χώρα μας σε 700 δις €, σχεδόν διπλάσιο από το δημόσιο χρέος μέχρι το 2100. Ταυτόχρονα, στον ΟΗΕ αναφέρονται σε 100 εκατομμύρια κλιματικούς πρόσφυγες. Αν ο νεοναζισμός άνθισε από την ενδεχόμενη φιλοξενία 500.000 Σύρων προσφύγων, ας αναλογιστούμε τις οικονομικές, πολιτικές και κοινωνικές επιπτώσεις ανάλογων ανθρώπινων ροών. Στο υπουργείο ήδη αναρτήσαμε το Σχέδιο Προσαρμογής στην Κλιματική Αλλαγή και είμαστε σε επαφή με τις περιφέρειες ώστε να ξεκινήσουν άμεσα έργα προστασίας. Από την υλοποίηση θα προκύψουν νέες θέσεις εργασίας και επενδυτικές ευκαιρίες στους ορεινούς μας όγκους και γενικότερα στην ύπαιθρο.

Τέλος, θα μνημονεύσω σε τίτλους τα νομοσχέδια άμεσης προτεραιότητας που βρίσκονται σε φάση τελικής υλοποίησης:

• Ο νόμος για την βιοποικιλότητα διασφαλίζει πλήρη προστασία και βιώσιμη αξιοποίηση όλων των περιοχών NATURA. 200 δις € ετησίως υπολογίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον τζίρο των NATURA, από την φύλαξη, την επισκεψιμότητα, τα προϊόντα ΠΟΠ και την επιστημονική έρευνα. Ας αναλογιστούμε τι μας αναλογεί αφού περίπου 5% των Natura της Ευρώπης βρίσκονται στην χώρα μας.

• Ο νόμος για τα αυθαίρετα κλείνει μία πληγή δεκαετιών. Για πρώτη φορά εστιάζει κυρίως στην αποτροπή και στην καταγραφή, με τα πρόστιμα να σχεδιάζονται όχι με φορομπηχτική κατεύθυνση αλλά με λογική χρηματοδότησης της θεραπείας του προβλήματος.

Το περιβάλλον της χώρας μας είναι ο πιο πολύτιμος θησαυρός. Όποτε καταπατάται και ληστεύεται, απαιτούνται τεράστιοι πόροι για την αποκατάστασή του. Όποτε προστατεύεται και αξιοποιείται σωστά, γίνεται πυλώνας οικονομικής ανάπτυξης.