«Ή θα τρέξουμε σπριντ ή το πολύ 1.500άρι…»

Ηταν ένα σλόγκαν όχι και πολύ πρωτότυπο. Δανεισμένο από παλαιότερες καμπάνιες που υπόσχονταν προγράμματα «100 ημερών». Τον Δεκέμβριο, ο υποψήφιος τότε πρόεδρος της ΝΔ Κυριάκος Μητσοτάκης υποσχόταν πρόγραμμα ανασύνταξης του κόμματος 111 ημερών – από την επομένη της εκλογής αρχηγού στη ΝΔ έως το Πάσχα.

Σήμερα οι συνεργάτες του υπερηφανεύονται ότι το χρονοδιάγραμμα τηρήθηκε, με μια μικρή μόνο απόκλιση. Οι ημέρες του κύκλου αναδιοργάνωσης της Νέας Δημοκρατίας δεν ήταν 111, αλλά 107 – αν λάβει κανείς ως τελευταία πράξη του «πρώτου γύρου» της γαλάζιας αυτομεταρρύθμισης την εκλογή του νέου γραμματέα της Πολιτικής Επιτροπής την περασμένη Τετάρτη. Ηταν ένας κύκλος που άνοιξε με την ανακοίνωση για μεταφορά της έδρας του κόμματος σε φθηνότερο κτίριο, συνεχίστηκε με ένα πρόγραμμα οικονομικής εξυγίανσης και κορυφώθηκε με τις καταστατικές αλλαγές που υιοθετήθηκαν στο Συνέδριο του περασμένου Σαββατοκύριακου. Είχε, βεβαίως, μεσολαβήσει η διάλυση της ΟΝΝΕΔ – ενέργεια που εκ των υστέρων φαίνεται ως προάγγελος της κυριαρχίας του Μητσοτάκη στο εσωκομματικό πεδίο. Η κυριαρχία πιστοποιήθηκε στη σύνθεση της νέας Πολιτικής Επιτροπής, όπου σύμφωνα με τους γνωρίζοντες δεν υπάρχει άλλος συγκροτημένος εσωκομματικός πόλος.

Παίζοντας με τον «απρόβλεπτο»

Το κομματικό ημερολόγιο δίνει την εντύπωση ότι όλα εξελίσσονται βάσει σχεδίου για τη ΝΔ. Στην πραγματικότητα η εσωκομματική ζωή εκτυλίσσεται μέσα σε ένα εκρηκτικό πολιτικό περιβάλλον που ανάγκασε τον Μητσοτάκη να αλλάξει στρατηγική και να ανεβάσει εσπευσμένα τα γράδα του αντιπολιτευτικού του μείγματος. Με την κυβέρνηση να ολισθαίνει ξανά στη ζώνη του ατυχήματος, το «φύγετε» πλέον δεν αρκεί. Η νέα ηγεσία της ΝΔ ετοιμάζει όχι μία, αλλά τρεις στρατηγικές.

Το βασικό σενάριο πάνω στο οποίο δουλεύει η Συγγρού είναι ότι ο Τσίπρας δεν θέλει εκλογές. Δεν τις θέλει γιατί όλες οι μετρήσεις δείχνουν ότι θα τις χάσει – και ο ίδιος δεν έχει δώσει κανένα δείγμα ότι είναι διατεθειμένος να ρισκάρει την εξουσία του. Σύμφωνα με την ανάλυση ηγετικών κύκλων της ΝΔ, το Μαξίμου στήνει ένα σκηνικό δραματοποίησης προκειμένου να δώσει την εντύπωση ότι έδωσε ηρωική μάχη πριν να συμβιβαστεί. Η δραματοποίηση όμως επιφέρει και σημαντικό κόστος, όπως έδειξε η έγερση της απαίτησης για εφεδρικά μέτρα μετά την ιστορία των υποκλοπών, αλλά και η διπλωματική απομόνωση της Αθήνας μετά το αίτημα για σύγκληση Συνόδου Κορυφής που, σύμφωνα με τη νεοδημοκρατική ανάγνωση, συνιστούσε «προσπάθεια παράκαμψης του θεσμικού δρόμου στην Ευρώπη».

Η ερμηνεία των κινήσεων του Τσίπρα γίνεται πάντα με την επισήμανση ότι πρόκειται για «απρόβλεπτο παίκτη». Γι’ αυτό στη ΝΔ δεν αποκλείουν τις εκλογές. «Σε κάθε περίπτωση, από τη στιγμή που ζητάμε εκλογές είναι αυτονόητο ότι είμαστε έτοιμοι γι’ αυτές» είναι το μήνυμά τους. Αυτή η προετοιμασία λέγεται ότι δεν περιορίζεται σε ασκήσεις κομματικής ετοιμότητας, αλλά έχει προχωρήσει και σε επεξεργασία λύσεων ακόμη και για την περίπτωση που η Νέα Δημοκρατία κληθεί να κλείσει εκείνη την αξιολόγηση.

Το μόνο που αποκλείουν είναι να στηρίξουν στη Βουλή έστω και μέρος του πακέτου. Πολλώ δε μάλλον να μετάσχουν σε ένα οικουμενικό σχήμα. Η αντίδραση σε τέτοια σενάρια είναι κατηγορηματική. «Οι διαφορές δεν είναι μόνο πολιτικές. Ο Μητσοτάκης δεν τον εμπιστεύεται αυτόν τον άνθρωπο (εννοείται τον Τσίπρα). Τελεία και παύλα».

Κι αν η ΝΔ πιεστεί από τους Ευρωπαίους να τηρήσει μια πιο συναινετική στάση; Λέγεται ότι κανείς από το εξωτερικό δεν έχει ζητήσει από τον Μητσοτάκη να στηρίξει τα μέτρα – τουλάχιστον μέχρι στιγμής.

Το τρίτο σενάριο που άρχισαν τα τελευταία εικοσιτετράωρα να συζητούν στη Συγγρού είναι εκείνο ενός δημοψηφίσματος – έστω κι αν το θεωρούν πολιτικά «εξωφρενικό». Σε κεντρικό επίπεδο ο σχολιασμός περιορίζεται στη διαπίστωση ότι «μόνο η συζήτηση για νέο δημοψήφισμα είναι αδιανόητη. Το απορρίπτουμε οριζοντίως και καθέτως».

Στην πραγματικότητα η αξιωματική αντιπολίτευση δεν θα είχε πολλά περιθώρια να αντιδράσει σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, παρά μόνο εκ των υστέρων. Μόνο δηλαδή αν αποφάσιζε να μποϊκοτάρει το δημοψήφισμα, καλώντας το εκλογικό σώμα σε αποχή, ιδίως αν επιλεγόταν πάλι ένα παραπειστικό ερώτημα που θα αφορούσε τα μέτρα και όχι ένα ξεκάθαρο δίλημμα του τύπου «ευρώ ή δραχμη».

Οι 50 αποχρώσεις του «φύγετε»

Οι συνεργάτες του Μητσοτάκη μιλούν με την αυτοπεποίθηση ότι έχει κλείσει «ο πρώτος γύρος» ανάταξης της ΝΔ – η προϋπόθεση για να αρχίσουν να εκδηλώνονται οι προσπάθειες διεύρυνσής της. Επισημαίνουν ως μεγάλη επιτυχία το γεγονός ότι το Συνέδριο παρακολούθησαν εκατοντάδες παρατηρητές χωρίς κομματικό παρελθόν. «Το παράλληλο πρόγραμμα του συνεδρίου ήταν κάτι σαν το TedX» λέει υψηλόβαθμος κομματικός παράγοντας, παραλληλίζοντας τις κομματικές εκδηλώσεις με το παγκόσμιο φόρουμ καινοτομίας. Η ίδια πηγή επισημαίνει το μεγάλο ποσοστό ανανέωσης στην Πολιτική Επιτροπή.

Αυτό που ομολογείται ακόμη και από στελέχη που δεν στήριξαν τον Μητσοτάκη είναι ότι για πρώτη ίσως φορά δεν υπάρχουν ίχνη του παλαιού φατριασμού στα ανώτερα κομματικά όργανα. «Σε αυτό το Συνέδριο ο Κυριάκος έκλεισε τους λογαριασμούς του με το κόμμα» λέει παλαιός βουλευτής που στην εσωκομματική αναμέτρηση είχε ταχθεί υπέρ του Βαγγέλη Μεϊμαράκη. «Αλλά, κακά τα ψέματα, το δύσκολο μέτωπο δεν είναι το εσωκομματικό. Το κόμμα δεν θα βοηθήσει τον Κυριάκο. Στο Συνέδριο απλώς πέτυχε ότι δεν θα τον εμποδίσει».

Ο ίδιος βουλευτής υιοθετεί την άποψη ότι το επικρατέστερο ενδεχόμενο είναι η κυβέρνηση να περάσει, κακήν κακώς, τον κάβο της αξιολόγησης, γεγονός που, όπως λέει, θα της δώσει άλλον χρονικό ορίζοντα. Γι’ αυτό και ανησυχεί ότι η κλιμάκωση του αντιπολιτευτικού τόνου στο «φύγετε» ήταν μια πρόωρη «υπερένταση». «Αν η κυβέρνηση επιζήσει, το “φύγετε” δεν μπορεί να κρατήσει. Τι θα λέμε; Συνέχεια “παραιτηθείτε”, “παραιτηθείτε”;» αναρωτιέται.

Από την πλευρά της ηγεσίας της ΝΔ, όμως, πιστεύεται ότι το αίτημα για κυβερνητική αλλαγή, όπως εμφατικά το διατυπώνει διαρκώς ο Μητσοτάκης, «αποκτά πλέον χαρακτήρα κατεπείγοντος». Δεν εκφράζει, λένε, μόνο τη βάση της ΝΔ, αλλά μια ευρύτερη κοινωνική πλειοψηφία.

Στο περιβάλλον του προέδρου της αξιωματικής αντιπολίτευσης προβλέπουν ότι ακόμα κι αν ο ΣΥΡΙΖΑ κλείσει την αξιολόγηση δεν θα μπορέσει να εφαρμόσει τα μέτρα που θα έχει ψηφίσει. Οχι μόνο γιατί δεν τα πιστεύει. Αλλά γιατί το μείγμα δεν πρόκειται να αποδώσει. Ούτε πρόκειται να οδηγήσει σε αναθέρμανση της οικονομίας.

Με αυτό το σκεπτικό εμφανίζονται βέβαιοι ότι η κυβέρνηση, ακόμη κι αν περάσει τώρα τη δοκιμασία, δεν πρόκειται να μακροημερεύσει. «Μπορεί να είναι σπριντ (αν ο Τσίπρας αναγκαστεί τώρα να πάει σε εκλογές). Μπορεί να είναι χιλιοπεντακοσάρι. Πάντως δεν θα είναι Μαραθώνιος» λέγεται χαρακτηριστικά.

Σε έναν αγώνα το πολύ ημιαντοχής αρχίζει να προσαρμόζεται το προπονητικό πλάνο της ΝΔ. Ακόμη και οι άνθρωποι του Κυριάκου, που πανηγυρίζουν για τα αποτελέσματα του Συνεδρίου, αναγνωρίζουν ότι έχει στηθεί μόνο ο σκελετός. Μένει τώρα το σχήμα να αρχίσει να δουλεύει.

«Είμαστε η μεγάλη κοίτη»

Η κατάσταση εκλογικού συναγερμού φαίνεται από μόνο το γεγονός ότι ήδη γίνονται κινήσεις για συγκρότηση ψηφοδελτίων. «Είναι κάτι που μας απασχολεί. Θα δείτε τολμηρές κινήσεις στις λίστες. Θα δείτε εκπλήξεις», είναι το μήνυμα.

Ξεκαθαρίζεται πάντως ότι η ΝΔ, όποτε κι αν γίνουν εκλογές, θα κατέβει μόνη της. Η ηγεσία του κόμματος κάθε άλλο παρά απορρίπτει τις συνεργασίες. Τις εννοεί όμως ως συστρατεύσεις με τη ΝΔ και όχι ως εκλογικούς συνεταιρισμούς με συλλογικότητες που θέλουν να διατηρήσουν την αυτονομία τους.

Η συζήτηση αυτή αφορά σε αυτή τη φάση κυρίως Το Ποτάμι. Για τη ΝΔ, λένε, το ιδανικό σενάριο θα ήταν η πολιτική επιβίωση του Ποταμιού. Δεν είναι κάτι που λέγεται για λόγους πολιτικής αβρότητας. Αν η Νέα Δημοκρατία κερδίσει τις εκλογές, θα έχει ανάγκη από εταίρους. Θα τους αναζητήσει, όπως έχει πει ο Μητσοτάκης, ακόμη κι αν διαθέτει αυτοδυναμία. Σε αυτό το πλαίσιο εκφράζεται και η επιθυμία να είναι Το Ποτάμι στην επόμενη Βουλή.

Ταυτόχρονα όμως αναγνωρίζεται ότι κάτι τέτοιο είναι μάλλον δύσκολο με τα παρόντα δημοσκοπικά δεδομένα. Και είναι επίσης ανταγωνιστικό προς τους στόχους της ΝΔ που είναι να εκφράσει η ίδια όλο το αντι-ΣΥΡΙΖΑ μεταρρυθμιστικό μέτωπο.

Ο Σταύρος Θεοδωράκης χειροκροτήθηκε στο Συνέδριο της ΝΔ. Ο αυτονομηθείς Χάρης Θεοχάρης έχει ο ίδιος εκφραστεί θετικά για τη νέα κατάσταση στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης. «Βεβαίως και υπάρχουν κοινοί τόποι. Δεν το κρύψαμε. Δεν το κρύβουμε. Υπάρχει συναντίληψη σε πολλά ζητήματα. Αλλά η ΝΔ θα περιμένει. Εκείνοι πρέπει να ζυγίσουν τι θα κάνουν και να πάρουν τις αποφάσεις τους. Εμείς είμαστε η μεγάλη κοίτη».

Πόσο μεγάλη αισθάνεται αυτή η κοίτη; Σύμφωνα με τη γαλάζια ανάγνωση των δημοσκοπήσεων, «η πραγματική διαφορά μεταξύ ΣΥΡΙΖΑ και Νέας Δημοκρατίας είναι πάνω από δέκα μονάδες». Ο Μητσοτάκης, λένε, προηγείται σε όλους τους δείκτες έναντι του Τσίπρα και σε αυτό αποδίδεται διπλή σημασία επειδή «ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ο Τσίπρας». Το συμπέρασμά τους είναι ότι η προσωπική αποδόμηση του Πρωθυπουργού δεν μπορεί παρά να συμπαρασύρει και το κόμμα του.