Ελπίδες για υποστροφή του τύπου 2 διαβήτη

Πολλοί ειδικοί πιστεύουν ότι ο τύπου 2 διαβήτης είναι μια ανίατη ασθένεια που επιδεινώνεται με το πέρασμα του χρόνου. Μια νέα μελέτη όμως εγείρει τη δελεαστική πιθανότητα ότι με ραγδαίες αλλαγές στη διατροφή ίσως μπορεί να αντιστραφεί σε μερικούς ανθρώπους.

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε στην Αγγλία και ήταν μικρή. Συμμετείχαν μόλις 30 ασθενείς, οι οποίοι έπασχαν πολλά χρόνια από τη νόσο. Οι άνθρωποι αυτοί ακολούθησαν μια πολύ στερητική δίαιτα που συμπεριλάμβανε ροφήματα διαίτης και σε κάποια στάδιά της παρείχε μόλις 600 θερμίδες την ημέρα. Οι 13 από αυτούς παρουσίασαν ύφεση του διαβήτη τους, η οποία συνεχίστηκε επί τουλάχιστον έξι μήνες μετά το τέλος της δίαιτας, ακολουθώντας ένα πολύ πιο ελαστικό πρόγραμμα συντήρησης.

«Τα ευρήματα αυτά συνιστούν ραγδαία εξέλιξη στις γνώσεις μας για τον διαβήτη τύπου 2» λέει στους «New York Times» ο επικεφαλής ερευνητής δρ Ρόι Τέιλορ, καθηγητής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Νιούκαστλ. «Αν συνειδητοποιήσουν οι ασθενείς ότι η ασθένειά τους είναι αναστρέψιμη θα έχουν ένα τεράστιο κίνητρο για να παλέψουν για το καλύτερο».

Δεν είναι η πρώτη φορά που διαπιστώνεται ότι κάποιοι άνθρωποι μπορεί να παρουσιάσουν ύφεση του διαβήτη τους έπειτα από την απώλεια βάρους (αυτό έχει φανεί λ.χ. σε παχύσαρκα άτομα που έχουν υποβληθεί σε βαριατρική επέμβαση για να αδυνατίσουν). Ωστόσο, η νέα μελέτη που δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Diabetes Care» δείχνει ότι υπάρχει δυνατότητα υποστροφής για τουλάχιστον έξι μήνες (ένας ασθενής παραμένει σε ύφεση εδώ και σχεδόν τρία χρόνια), υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα ανακτήσει ο ασθενής τα χαμένα κιλά. Δείχνει επίσης ότι η ασθένεια μπορεί να υποστραφεί ακόμα κι αν υπάρχει επί έως και 10 χρόνια.

Τα νέα αυτά δεδομένα έχουν προκαλέσει εντύπωση. «Η μείωση της θερμιδικής πρόσληψης για οποιονδήποτε λόγο συνοδεύεται από ταχεία βελτίωση του γλυκαιμικού ελέγχου» λέει ο δρ Ρόμπερτ Λας, επικεφαλής της Επιτροπής Κλινικών Υποθέσεων της Αμερικανικής Ενδοκρινολογικής Εταιρείας και καθηγητής Εσωτερικής Παθολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν. «Το ενδιαφέρον σε αυτή την εργασία είναι ότι η βελτίωση επιμένει, παρότι οι ασθενείς έχουν επανέλθει σ’ ένα διαιτολόγιο με φυσιολογικό αριθμό θερμίδων».

Ο ρόλος του λίπους

Αν και ουδείς γνωρίζει γιατί ακριβώς είχε τόσο έντονη επίδραση η αυστηρή και υπό ιατρική παρακολούθηση δίαιτα που έκαναν οι εθελοντές, ο δρ Τέιλορ πιστεύει ότι η εξήγηση έγκειται στον τρόπο με τον οποίο αποθηκεύει το σώμα λίπος. Οπως εξηγεί, το περιττό λίπος μπορεί να συσσωρευθεί στο ήπαρ και από εκεί να διασπαρεί στο πάγκρεας, εμποδίζοντας την παραγωγή ινσουλίνης, με συνέπεια αντοχή στην ινσουλίνη και διαβήτη.

Η αυστηρή και στερητική δίαιτα, λοιπόν, ίσως ωθεί τον οργανισμό να χρησιμοποιήσει το συσσωρευμένο λίπος από το ήπαρ, απελευθερώνοντας έτσι και το πάγκρεας από την παρουσία του. Αυτό ίσως αφυπνίζει τα βήτα-κύτταρα του παγκρέατος, τα οποία παράγουν την ινσουλίνη, ομαλοποιώντας τα επίπεδά της στο αίμα και θέτοντας έτσι το σάκχαρο (και τον διαβήτη) υπό έλεγχο.

Ολα αυτά υποδηλώνουν ότι υπάρχει ενδεχόμενο ιάσεως, τουλάχιστον για μερικούς από τους ασθενείς. Ωστόσο, θα ήταν πολύ πρόωρο να λεχθεί κάτι τέτοιο, διότι είναι πολλά τα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν. Π.χ. αν τα ευρήματα θα επαληθευτούν σε μεγαλύτερες μελέτες γιατί η μέθοδος αποδίδει σε μερικούς ασθενείς αλλά όχι σε όλους και πόσο μπορεί να διαρκέσει η ύφεση του διαβήτη.

«Σαφέστατα μοιάζει εφικτό» δήλωσε ο δρ Τζορτζ Λίανγκ Κινγκ, αρχίατρος στο Κέντρο Διαβήτη Joslin και καθηγητής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, στη Βοστώνη. «Το ερώτημα όμως είναι: μπορούν οι ασθενείς να διατηρήσουν την απώλεια βάρους και την υποστροφή του διαβήτη για πολλά, πολλά χρόνια; Αυτό είναι το δύσκολο σημείο».

Μείωση των επιπλοκών

Ακόμα όμως κι αν το αδυνάτισμα και η ύφεση είναι βραχύβια, «οι ασθενείς μπορεί να ωφεληθούν σημαντικά, διότι θα μειωθεί ο κίνδυνος ή θα καθυστερήσουν οι σοβαρές επιπλοκές του διαβήτη, όπως οι βλάβες στα νεύρα, στους νεφρούς ή στην όραση και ίσως τα εγκεφαλικά επεισόδια και τα εμφράγματα» συνέχισε ο δρ Κινγκ.

Οι εθελοντές της νέας μελέτης είχαν πολλά περιττά κιλά και κάποιοι ανήκαν στο φάσμα της νοσογόνου ή κακοήθους παχυσαρκίας, δηλαδή είχαν δείκτη μάζας σώματος πάνω από 40. Κατά μέσον όρο έχασαν 14 κιλά ο καθένας, επομένως ουδείς έφθασε στα όρια του φυσιολογικού βάρους. Επιπλέον, πολλοί από τους ασθενείς που έχουν ύφεση του διαβήτη τους εξακολουθούν να βρίσκονται στη ζώνη του προδιαβήτη όσον αφορά το σάκχαρό τους, δηλαδή όταν είναι νηστικοί το σάκχαρό τους είναι 100-125 mg/dl και η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη τους μεταξύ 5,7% και 6,4%.

Η μεγάλη πρόκληση ήταν να επιστρέψουν σταδιακά στη φυσιολογική διατροφή μετά το τέλος των οκτώ εβδομάδων της αυστηρής δίαιτας. Για να το πετύχουν υποβλήθηκαν σε εντατικές συνεδρίες με τους ερευνητές ώστε να αποκτήσουν νέες, πιο υγιεινές διατροφικές συνήθειες.

Μένει να διαπιστωθεί πόσοι από αυτούς θα αντέξουν τη νέα διατροφή στο πέρασμα του χρόνου και αν η μέθοδος μπορεί να αποδώσει σε πολύ περισσότερους εθελοντές. Οι σχετικές μελέτες έχουν ήδη αρχίσει και σε πρώτη φάση συμπεριλαμβάνουν σχεδόν δεκαπλάσιους ασθενείς.

Τα όρια της γλυκόζης (σακχάρου) αίματος

Ο διαβήτης αξιολογείται με βάση τις τιμές της γλυκόζης και της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c) στο αίμα. Η HbA1c δείχνει πόσο καλά είναι ρυθμισμένο το σάκχαρο κατά τους τελευταίους 2-3 μήνες.

Γλυκόζη νηστείας (το σάκχαρο το πρωί, πριν από το φαγητό)

Φυσιολογική = κάτω από 100 mg/dl

Προδιαβήτης = 100-125 mg/dl

Διαβήτης = 126 mg/dl και πάνω

Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c)

Φυσιολογική = κάτω από 5,7%

Προδιαβήτης = 5,7% έως 6,4%

Διαβήτης = 6,5% και πάνω

Μεταγευματική γλυκόζη (το σάκχαρο δύο ώρες μετά το φαγητό)

Φυσιολογική = κάτω από 140 mg/dl

Προδιαβήτης = 140-199 mg/dl

Διαβήτης = 200 mg/dl και άνω

ΠΗΓΗ: Αμερικανική Εταιρεία Διαβήτη (ADA)