Ασφυξία στα θρανία

^«Τοξικές» αποδεικνύονται οι σχολικές αίθουσες: Οπως προκύπτει από έρευνα που πραγματοποίησαν τα Τμήματα Φυσικής και Βιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, οι συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων είναι πολύ παραπάνω από τα αποδεκτά όρια, ακόμη και πάνω από έξι φορές, ενώ εξίσου υψηλά είναι τα ποσοστά διοξειδίου του άνθρακα. Αλλά και σε πιο μοντέρνες αίθουσες, όπου ο μαυροπίνακας και η κιμωλία έχουν αντικατασταθεί με λευκούς πίνακες και μαρκαδόρους, βρέθηκαν υψηλές συγκεντρώσεις πτητικών οργανικών ενώσεων. Ολα αυτά δημιουργούν ασφυκτικό περιβάλλον για τους μαθητές με άμεση συνέπεια στην επίδοσή τους και την απορρόφηση της γνώσης.

Οπως αποδείχθηκε, στις τάξεις με μαυροπίνακα οι τιμές των αιωρούμενων σωματιδίων (PM 10) μετρήθηκαν έως και έξι φορές πάνω από τα προβλεπόμενα όρια. Τα αιωρούμενα σωματίδια προκαλούνται από τη χρήση της κιμωλίας.

Ωστόσο, δεν είναι μόνο ο μαυροπίνακας που προκαλεί προβλήματα. Το ίδιο συμβαίνει και με τους λευκούς πίνακες. Τη «ζημιά» όμως σε αυτή την περίπτωση την κάνουν οι μαρκαδόροι που ευθύνονται για τις αυξημένες συγκεντρώσεις πτητικών οργανικών ενώσεων (VOCs) εξαιτίας του οινοπνεύματος και των χρωμάτων που περιέχουν και εξατμίζονται κατά τη χρήση τους.

Επιπλέον, όπως φάνηκε από την έρευνα, τα υψηλά επίπεδα του διοξειδίου του άνθρακα τις ώρες των μαθημάτων, όπου τα παράθυρα των αιθουσών ήταν κλειστά, προκαλούν υπνηλία και έλλειψη συγκέντρωσης στα παιδιά και συνεπώς περιορισμό της απορρόφησης της γνώσης.

Υπήρξαν ακόμη σημαντικές ενδείξεις ότι αιωρούμενα σωματίδια διάφορων μεγεθών συσχετίστηκαν με την παρουσία αερομεταφερόμενων μυκήτων στο εσωτερικό των τάξεων.

Η λύση για τα προβλήματα που προκαλούνται μέσα στην τάξη είναι απλή και ανέξοδη. Οπως αναφέρει η επίκουρη καθηγήτρια του Τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών Μαργαρίτα Ασημακοπούλου:

n Συνιστάται ο καλός αερισμός των αιθουσών διδασκαλίας – ακόμη και την ώρα του μαθήματος – για να μειωθούν τα επίπεδα του διοξειδίου του άνθρακα και των πτητικών οργανικών ενώσεων.

«Οι δάσκαλοι και οι καθηγητές ιδίως τον χειμώνα δεν ανοίγουν τα παράθυρα επειδή φοβούνται μην κρυώσουν οι μαθητές. Αυτό είναι λάθος γιατί επιδεινώνει το πρόβλημα της ρύπανσης» συμπληρώνει.

n Προκειμένου να μειωθούν τα επίπεδα των αιωρούμενων σωματιδίων στις αίθουσες με μαυροπίνακα, πρέπει να γίνεται καλός καθαρισμός με νερό τόσο των αιθουσών όσο και των πινάκων αλλά και των σφουγγαριών. Εδώ, μόνο ο αερισμός δεν βοηθά πολύ, αφού με τη ροή του αέρα τα σωματίδια επαναιωρούνται στον χώρο.

Η μελέτη έγινε με στόχο την αξιολόγηση της ποιότητας του εσωτερικού περιβάλλοντος σε σχολικά κτίρια και ταυτόχρονα της παραγωγικότητας των μαθητών. Κι αυτό επειδή τα σχολικά κτίρια αποτελούν περιβάλλοντα μείζονος σημασίας για τη διασφάλιση της υγείας και της αποτελεσματικής μάθησης καθώς σε αυτά περνούν ένα πολύ μεγάλο τμήμα της μέρας τους.

Σύμφωνα με τη Μαργαρίτα Ασημακοπούλου, η ποσότητα εισπνεόμενου αέρα ενός βρέφους είναι σχεδόν διπλάσια της αντίστοιχης ενός ενηλίκου. Το γεγονός αυτό υποδηλώνει ότι τα παιδιά είναι σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό εκτεθειμένα στις τοξικές ουσίες του αέρα σε σύγκριση με τους μεγάλους. Συνεπώς η παρατεταμένη έκθεση των παιδιών σε αέριους ρύπους είναι δυνατόν να τους προκαλέσει σοβαρά προβλήματα υγείας και άρα τα σχολεία αποτελούν κτίρια ύψιστης σημασίας.

ΤΕΣΤ ΜΝΗΜΗΣ. Οι μελετητές έδωσαν στους μαθητές τεστ μνήμης (με βάση τα ευρωπαϊκά πρότυπα) τα οποία έκαναν το πρωί και μετά το τέλος των μαθημάτων. Τα τεστ έδειξαν ότι το πρωί οι μαθητές ήταν πιο συγκεντρωμένοι και έκαναν λιγότερα λάθη.

«Η ποιότητα του εσωτερικού αέρα στα υπό μελέτη σχολεία βρέθηκε επιβαρημένη κυρίως από αιωρούμενα σωματίδια» επισημαίνει η δρ Βίβιαν Δόριζα του Τμήματος Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. «Ο επαρκής αερισμός των σχολικών αιθουσών, η αντικατάσταση των πινάκων κιμωλίας αλλά και η αύξηση της διαθέσιμης επιφάνειας ανά μαθητή σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα αποτελούν ενδεδειγμένες λύσεις για τη βελτίωση της ποιότητας του εσωτερικού αέρα, αλλά και την αύξηση της παραγωγικότητας των μαθητών».

Ρύπανση εσωτερικών χώρων. Οπως επισημαίνει ο πνευμονολόγος και διευθυντής του Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας στο Αμερικανικό Κολέγιο Αθηνών Παναγιώτης Μπεχράκης, «όπου ζουν άνθρωποι δεν πρέπει να αναπνέει μόνο το δικό τους αναπνευστικό σύστημα, αλλά και το κλειστό περιβάλλον μέσα στο οποίο βρίσκονται. Η ρύπανση των κλειστών εσωτερικών χώρων είναι ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα στη ζωή και την καθημερινότητά μας».

Σύμφωνα με τη Μαργαρίτα Ασημακοπούλου, «σε πολλές περιπτώσεις απλές παρεμβάσεις στη διαχείριση του χώρου μπορούν να επιφέρουν τα επιθυμητά αποτελέσματα χωρίς κόστος και χωρίς μεγάλες αλλαγές στις υπάρχουσες υποδομές». Και συμπληρώνει: «Είναι σημαντικό οι νέες κατασκευές να συμπεριλαμβάνουν εκείνες τις παρεμβάσεις που είναι καθιερωμένες στη διεθνή κοινότητα και που βεβαίως έχουν διαμορφωθεί έτσι που να ταιριάζουν με τις τοπικές κλιματικές συνθήκες».