Γενικός γραμματέας και από τους μικρούς

Μια πρωτοποριακή διαδικασία για την επιλογή του επόμενου γενικού γραμματέα του ΟΗΕ εγκαινιάζει αυτές τις ημέρες ο διεθνής οργανισμός στην έδρα του, στη Νέα Υόρκη. Οι οκτώ υποψήφιοι για το αξίωμα ξεκίνησαν από την Τρίτη και ολοκληρώνουν σήμερα δημόσιες ακροάσεις, στις οποίες κλήθηκαν να απαντήσουν σε ερωτήσεις για κάθε είδους διεθνή θέματα που μπορεί να αντιμετωπίσουν στη διάρκεια της θητείας τους.

Οι εκπρόσωποι των χωρών στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ρωτούν τους υποψηφίους για θέματα από την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής έως την πρόληψη συγκρούσεων, ενώ επανειλημμένα τίθεται το ερώτημα πώς θα μπορέσουν να βελτιώσουν τις πολλές αδυναμίες του ίδιου του διεθνούς οργανισμού.

Η δημόσια παραδοχή των προβλημάτων και των ανεπαρκειών φάνηκε ξεκάθαρα στις συζητήσεις που μεταδίδονται ζωντανά από τη διαδικτυακή τηλεόραση του ΟΗΕ. Και αποτελεί μια αποστασιοποίηση από τον μέχρι τώρα τρόπο επιλογής – μυστικές διαβουλεύσεις από τις πέντε χώρες που έχουν μόνιμη θέση στο Συμβούλιο Ασφαλείας: Κίνα, Ρωσία, Γαλλία, Βρετανία και ΗΠΑ.

Βάσει του καταστατικού του ΟΗΕ, αυτές οι πέντε χώρες θα έχουν και την τελευταία λέξη στην επιλογή του ανθρώπου που θα αντικαταστήσει τον Μπαν Κι Μουν, η θητεία του οποίου ολοκληρώνεται στις αρχές της επόμενης χρονιάς. Η τελική επιλογή θα είναι προϊόν συμβιβασμού ΗΠΑ και Ρωσίας, όπως έγινε και τις προηγούμενες φορές.

Χώρες όμως με λιγότερη ισχύ στον διεθνή οργανισμό ελπίζουν ότι οι δημόσιες ακροάσεις θα αναγκάσουν Ουάσιγκτον και Μόσχα να μην αγνοήσουν παντελώς τη διεθνή κοινή γνώμη. «Μπαίνουμε σε αχαρτογράφητα ύδατα» σχολιάζει ο δανός πολιτικός Μόγκενς Λίκετοφτ, τωρινός πρόεδρος της Γενικής Συνέλευσης. Θέλει να ελπίζει ότι η νέα διαδικασία επιλογής «θα αλλάξει το παιχνίδι» και μπορεί να οδηγήσει στην ανάδειξη ως πιο ισχυρού διεκδικητή του αξιώματος ενός εκ των υποψηφίων – ούτως ώστε δύσκολα να μπορεί το Συμβούλιο Ασφαλείας να διαλέξει κάποιον άλλον.

Κάθε υποψήφιος έχει δύο ώρες στη διάθεσή του προκειμένου να κάνει τη δική του παρουσίαση και να απαντήσει σε ερωτήσεις, τόσο από εκπροσώπους των 193 κρατών-μελών, όσο και από εκπροσώπους κοινωνικών οργανισμών που είχαν στείλει με βίντεο τις απορίες τους.

Η δυσκολία που αντιμετωπίζουν όλοι οι υποψήφιοι είναι πως πρέπει να δείξουν ότι θα μπορούν να είναι ισχυροί και ανεξάρτητοι στον ρόλο του γενικού γραμματέα, όχι όμως τόσο ισχυροί ή τόσο ανεξάρτητοι ώστε να απειλήσουν τα συμφέροντα των μεγάλων χωρών που συμμετέχουν στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Ως αποτέλεσμα, απαιτείται να απαντούν με μια δημιουργική ασάφεια σε πολλές από τις ερωτήσεις που τους υποβάλλονται.

Σε πρόσφατο άρθρο του με τίτλο «Οι υποψήφιοι για γ.γ. σκοπεύουν να κάνουν τον ΟΗΕ και πάλι βαρετό», ο ειδικός στις διεθνείς σχέσεις του ΟΗΕ Ρίτσαρντ Γκόουαν ανέφερε ότι «οι υποψήφιοι συμπεριφέρονται σαν έφηβοι που πρέπει να συναντήσουν τους γονείς της αγαπημένης τους για πρώτη φορά. Δηλαδή προσπαθούν να δείχνουν υπεύθυνοι και ψύχραιμοι παρότι αναμένουν με αγωνία τις αποφάσεις του Πεκίνου, του Λονδίνου, της Μόσχας, του Παρισιού και της Ουάσιγκτον».