Κάθε αεροδρόμιο, εν δυνάμει στόχος

Με τις μνήμες των τζιχαντικών επιθέσεων στο αεροδρόμιο και το μετρό των Βρυξελλών ακόμη νωπές, η είδηση της αεροπειρατείας σε αεροσκάφος της EgyptAir σκόρπισε χθες το πρωί, όπως ήταν αναμενόμενο, τον τρόμο. Απειλώντας να ανατινάξει τα εκρηκτικά με τα οποία ήταν ζωσμένος ο αεροπειρατής είχε εξαναγκάσει τον πιλότο να προσγειώσει το αεροσκάφος στη Λάρνακα και αρχικά όλοι αναρωτήθηκαν αν αυτό ήταν το νέο χτύπημα που περιμένει η Ευρώπη – και όχι μόνο.

Αλλωστε η Αίγυπτος (το αεροσκάφος είχε απογειωθεί από την Αλεξάνδρεια με προορισμό το Κάιρο) έχει βεβαρημένο παρελθόν όσον αφορά τα μέτρα ασφαλείας στα αεροδρόμια: τον περασμένο Οκτώβριο αεροσκάφος της ρωσικής εταιρείας Kogalymavia με 224 επιβαίνοντες συνετρίβη στο Σινά μόλις μισή ώρα μετά την απογείωσή του από το αεροδρόμιο του Σαρμ ελ Σεΐχ. Την ευθύνη ανέλαβε η Επαρχία του Σινά, τζιχαντική ομάδα που έχει ορκιστεί πίστη στο ISIS, διαβεβαιώνοντας πως κατάφερε να εισαγάγει τα εκρηκτικά στο αεροσκάφος μέσα σε ένα τενεκεδάκι αναψυκτικού.

Οι αιγυπτιακές Αρχές συνέλαβαν ως συνεργούς δύο εργαζομένους στο αεροδρόμιο, κάλεσαν ειδικούς ασφαλείας από πολλές χώρες να επιθεωρήσουν τις εγκαταστάσεις τους και υπέγραψαν συμβόλαιο με τη βρετανική εταιρεία Control Risks για μια ολική αναθεώρηση των κανονισμών εναέριας ασφάλειας στη χώρα. Αλλά και πάλι πολύ σύντομα, χθες το πρωί εμφανίστηκαν στον ευρωπαϊκό Τύπο τίτλοι του τύπου «Αεροπειρατεία στην EgyptAir, ένα ακόμα πλήγμα για τις αιγυπτιακές αερολιμενικές Αρχές» (ο συγκεκριμένος εμφανίστηκε στην «Γκάρντιαν»).

Η αεροπειρατεία είχε αίσιο τέλος. Ο αεροπειρατής, ένας αιγύπτιος πρώην αξιωματικός ονόματι Σεϊφεντίν Μουσταφά, παραδόθηκε αφού πρώτα άφησε σταδιακά ελεύθερους όλους τους επιβαίνοντες, απαίτησε (επιτυχώς) να δει την ελληνοκύπρια πρώην σύζυγό του στην οποία είχε γράψει τετρασέλιδο γράμμα και αξίωσε (ανεπιτυχώς) να αφεθούν ελεύθερες γυναίκες που κρατούνται σε φυλακές της Αιγύπτου.

Οπως επισήμανε ο κύπριος υπουργός Εξωτερικών Ιωάννης Κασουλίδης, επρόκειτο για άτομο με ασταθή ψυχολογική κατάσταση, ενώ μετά τη σύλληψή του διαπιστώθηκε ότι τα «πυρομαχικά» που έφερε πάνω του ήταν καλύμματα κινητών τηλεφώνων.

Ειδικά το «κίνητρο» της ερωτικής απογοήτευσης έγινε αφορμή για αναρίθμητα καλαμπούρια, ανάμεικτα με ανακούφιση, στα σόσιαλ μίντια. Οπως επισήμαιναν ειδικοί, τελικά από τη στιγμή που δεν υπήρχαν εκρηκτικά οι αιγυπτιακές Αρχές δεν έχουν να απολογηθούν για κάτι: ένα περιστατικό όπως αυτό θα μπορούσε να είχε συμβεί σε οποιοδήποτε αεροσκάφος.

ΟΙ ΙΔΙΟΙ ΕΙΔΙΚΟΙ ΩΣΤΟΣΟ υπενθύμιζαν πως οι αερομεταφορές αποτελούν στόχο όχι μόνο εξτρεμιστών αλλά και ψυχολογικά διαταραγμένων ατόμων: τον περασμένο Μάρτιο ο Αντρέας Λούμπιτς, συγκυβερνήτης της πτήσης 9525 της Germanwings, αυτοκτόνησε (όπως όλα δείχνουν) παρασύροντας στον θάνατο ακόμη 150 ανθρώπους.

Και αν αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί μεμονωμένο συμβάν, η τζιχαντική επίθεση στο Ζάβεντεμ επιβεβαιώνει – όπως επισήμαινε στο Al Arabiya ο δρ Θίοντορ Κάρασικ, αναλυτής περιφερειακών γεωπολιτικών υποθέσεων – πως οι Αρχές πρέπει εφεξής να αντιμετωπίζουν κάθε κόμβο αερομεταφορών ως εν δυνάμει στόχο, λαμβάνοντας περισσότερα μέτρα ασφαλείας∙ και πως «πρέπει να εποπτεύεται η συμπεριφορά τόσο των εργαζομένων όσο και των επιβατών».

Ενα αεροδρόμιο που έχει συζητηθεί πολύ τις τελευταίες ημέρες, ως πρότυπο ασφάλειας, είναι το Μπεν Γκουριόν του Τελ Αβίβ. Θεωρείται άλλωστε από πολλούς το ασφαλέστερο στον κόσμο.

Οι έλεγχοι αρχίζουν τρία χιλιόμετρα πριν από τον τερματικό σταθμό, ενόσω οι ταξιδιώτες βρίσκονται ακόμα στα αυτοκίνητά τους, μόλις βγουν από τον αυτοκινητόδρομο, με έναν θάλαμο όπως εκείνος των διοδίων σε κάθε λωρίδα κυκλοφορίας στελεχωμένο από δύο φρουρούς ασφαλείας.

Είναι το πρώτο από τουλάχιστον πέντε διαδοχικά στρώματα προσωπικού ασφαλείας, που εξετάζουν εξονυχιστικά, ανακρίνουν και συχνά πραγματοποιούν σωματική έρευνα στους επιβάτες πριν αυτοί φτάσουν να επιβιβαστούν στο αεροπλάνο. Η υψηλή τεχνολογία είναι παρούσα σε όλη αυτή τη διαδικασία – παρ’ όλα αυτά, στην είσοδο του αεροσταθμού δεν υπάρχουν ούτε συστήματα ελέγχου με ακτίνες Χ ούτε συστηματικός έλεγχος των αποσκευών: οι Ισραηλινοί θεωρούν πως η καλύτερη ασφάλεια παραμένει ο ανθρώπινος έλεγχος.

Δεκάδες αξιωματούχοι ασφαλείας, ένστολοι ή με πολιτικά, αναμειγνύονται με τους επιβάτες. Η παρατήρηση, η συλλογή πληροφοριών – αυτό είναι το μυστικό της επιτυχίας διαβεβαιώνει ο Σλόμο Αρνόι, ισραηλινός πρώην υπεύθυνος ασφαλείας.

Οι αρνητικές πλευρές
Ανάλυση προφίλ και ανθρώπινα δικαιώματα
Το υψηλό επίπεδο ασφάλειας που προσφέρει το αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν του Τελ Αβίβ έχει και τις αρνητικές του πλευρές. Οι ταξιδιώτες είναι υποχρεωμένοι να προσέρχονται σε αυτό μία ώρα νωρίτερα από ό,τι στα περισσότερα άλλα αεροδρόμια του κόσμου.
Οι ουρές που δημιουργούνται είναι μεγάλες. Οι εξονυχιστικοί έλεγχοι δημιουργούν νευρικότητα σε πολλούς επιβάτες, ακόμα και όταν δεν έχουν απολύτως τίποτα να κρύψουν. Πλέον αμφιλεγόμενη ωστόσο για τα πρότυπα της Ευρώπης είναι η μέθοδος του profiling, της «ανάλυσης προφίλ» που χρησιμοποιείται και η οποία έχει προκαλέσει πολλές φορές καταγγελίες για μεροληπτική μεταχείριση εις βάρος των Αράβων από ισραηλινές ακτιβιστικές οργανώσεις. «Δεν μπορεί κανείς να έχει 100% προστασία της ιδιωτικότητας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και να μην έχει τρομοκρατικές επιθέσεις» είναι η απάντηση του Πίνι Σιφ, ενός πρώην επικεφαλής ασφαλείας της ισραηλινής αερολιμενικής Αρχής. «Δεν μπορείς να έχεις και τα δύο. Δεν γίνεται. Η Ευρώπη πρέπει να βελτιωθεί ως προς αυτό».