Η ρεάλπολιτικ και ο συστημικός Τσίπρας

«Είναι η τελευταία φορά, σε ό,τι με αφορά, που αναφέρομαι από το βήμα αυτό στον Βαρουφάκη» διαβεβαίωνε προχθές ο Σόιμπλε παρουσιάζοντας στo Κέντρο Τύπου, την Bundespressekonferenz, το σχέδιο προϋπολογισμού για το 2017 και τον μεσοπρόθεσμο σχεδιασμό μέχρι το 2020. Το θέμα ήταν άσχετο, αλλά λίγο πριν τελειώσει η συνέντευξη Τύπου ήρθε η ερώτηση για την Ελλάδα: Μετά την πρώτη αξιολόγηση του τρίτου ελληνικού Μνημονίου θα ξεκινήσει αμέσως και η συζήτηση για τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους; «Οποιος μιλάει για βιωσιμότητα του χρέους, το μόνο που δείχνει είναι ότι δεν λαμβάνει καθόλου υπόψη τους αριθμούς. Διότι για ένα διάστημα δέκα ετών το ζήτημα του χρέους δεν παίζει κανέναν ρόλο, καθώς η Ελλάδα απαλλάχθηκε από τοκοχρεολύσια» απάντησε ο Σόιμπλε. Και παρέπεμψε στον Βαρουφάκη: «Ακόμη και αν διαγράψετε όλα τα χρέη, η Ελλάδα σε δύο χρόνια θα έχει τις ίδιες δυσκολίες. Τσιτάρω μόνο τον Βαρουφάκη στο Eurogroup».

Ο Σόιμπλε δεν κρύβει την άποψή του για τον Βαρουφάκη. Αλλά δείχνει να τον σέβεται περισσότερο από τον Πρωθυπουργό που χαρακτηρίζει εκ των υστέρων «ανοησίες» πολλά από αυτά που έλεγε ο υπουργός του, στον οποίο είχε εμπιστευτεί την τύχη της χώρας. «Δεν έχω τίποτα κατά του Βαρουφάκη» είπε ο Σόιμπλε, προσθέτοντας φλεγματικά: «Εσείς, τα μίντια, τον παραπλανήσατε, ώστε να θεωρεί τον εαυτό του σημαντικότερο απ’ ό,τι μπορεί να είναι ο καθένας».

Από το 2010 που ξεκίνησε η ελληνική κρίση, πέρασαν από το τραπέζι της διαπραγμάτευσης με την τρόικα και τους εταίρους έξι έλληνες υπουργοί Οικονομικών. Το εξάμηνο Βαρουφάκη ήταν το κρισιμότερο. Οι άνθρωποι του Σόιμπλε θυμούνται την υπόδειξη που έκανε ο Βαρουφάκης στην πρώτη του επίσκεψη στο Βερολίνο τον Φεβρουάριο του 2015. «Συνεργαστείτε μαζί μας τώρα που είναι νωρίς. Γιατί σε λίγο θα γίνουμε τόσο διεφθαρμένοι όσο οι προηγούμενοι» φέρεται ότι είπε ο Βαρουφάκης για να δελεάσει τον δύστροπο Σόιμπλε.

Πράγματι, την εποχή εκείνη το επιχείρημα της νέας κυβέρνησης «καθαρά χέρια» είχε πέραση στη Γερμανία, όχι μόνο στους αριστερούς Σοσιαλδημοκράτες και στους Πράσινους, αλλά και σε πολλούς Χριστιανοδημοκράτες. Ακουγαν για «ολιγάρχες» στην Ελλάδα και έκαναν την αναγωγή στην Ουκρανία και τη Ρωσία. Η δυσφήμηση του πολιτικού προσωπικού της χώρας από τους «άφθαρτους» επιβεβαίωνε στα μάτια των Γερμανών ένα ακόμα αρνητικό στερεότυπο από αυτά που καλλιεργήθηκαν για την Ελλάδα στα χρόνια της κρίσης.

Και όταν έκλεισε ο καταστροφικός κύκλος της «δημιουργικής ασάφειας» και έγινε η στροφή του Τσίπρα με το δημοψήφισμα και την υπογραφή του τρίτου Μνημονίου τον περασμένο Αύγουστο, Μέρκελ και Σόιμπλε είχαν μπροστά τους έναν συστημικό πλέον Τσίπρα. Και τον αντιμετώπισαν αποκλειστικά με όρους ρεάλπολιτικ. Μπορεί να ακούγονταν ακόμα συνθήματα για «ακραίους, νεοφιλελεύθερους κύκλους» όταν ήθελαν να αναφερθούν στον Σόιμπλε και τη Μέρκελ, αλλά είχε γυρίσει η σελίδα. Με τον Τσακαλώτο στο υπουργείο Οικονομικών ο Σόιμπλε είχε πλέον έναν αξιόπιστο συνομιλητή, η μαρξιστική αφετηρία του οποίου ήταν παντελώς αδιάφορη. «Συζητούμε και διαπραγματευόμαστε με την κομμουνιστική ηγεσία της Κίνας» απαντούσαν οι άνθρωποι του Σόιμπλε στην ερώτηση πώς γίνεται να τα βρίσκουν με τον αριστερό Τσακαλώτο, αλλά δεν τα έβρισκαν με τον δεξιό Σαμαρά. Μέρκελ και Σόιμπλε δεν έπαιζαν με ιδεολογικά σχήματα, σημασία είχε μόνο το τελικό αποτέλεσμα. Γι’ αυτό, όχι μόνο δεν έφεραν αντίρρηση στην απόφαση του να πάει τη χώρα στις κάλπες για τρίτη φορά μέσα σε έναν χρόνο, αλλά προσδοκούσαν την επανεκλογή του Τσίπρα και διά της σιωπής τους την πριμοδοτούσαν. Οποιαδήποτε άλλη εξέλιξη θα τίναζε στον αέρα το Μνημόνιο που μόλις είχε συμφωνηθεί. «Με αυτούς το υπογράψαμε, με αυτούς πρέπει να το εφαρμόσουμε» έλεγαν στα «ΝΕΑ» τον Σεπτέμβριο υψηλόβαθμα στελέχη του υπουργείου Οικονομικών στη Βίλχελμ-στράσε. Αυτό είναι έκτοτε το δόγμα που ακολουθεί η γερμανική κυβέρνηση και θα συνεχίσει να ακολουθεί.

Η προσφυγική κρίση. Η ρεάλπολιτικ ήταν επιβεβλημένη και για τις ανάγκες διαχείρισης της προσφυγικής κρίσης. Η γερμανική κυβέρνηση προσπέρασε τις απειλές του Καμμένου ότι θα στείλει τους τζιχαντιστές στο Βερολίνο, απέφυγε την κριτική στις καθυστερήσεις για τα hotspots. Ζητούμενο ήταν να αναλάβει το ΝΑΤΟ την επιτήρηση στο Αιγαίο και να εκχωρήσει τη διαχείριση των hotspots στους Ευρωπαίους. «Χρειάστηκε να το σκεφτεί αρκετά η Ελλάδα και να δεχτεί εκατοντάδες υπαλλήλους από την Ευρώπη να διεκπεραιώσουν αυτή την αποστολή» λέει ο Σόιμπλε. Ξέρει ότι είναι λεπτά θέματα εθνικής κυριαρχίας. Και αναγνωρίζει ότι «έπρεπε να ξεπεραστούν επιφυλάξεις που είναι σεβαστές». Αλλά με τη συγκεκριμένη κυβέρνηση, εφικτές.