[Εισαγωγικά] Μεγάλη αναταραχή, ωραία κατάσταση

Η εσωτερική πολιτική σε φθείρει, αλλά μια κρίση εξωτερικής πολιτικής μπορεί να σε σκοτώσει. Το λένε στην Ουάσιγκτον. Πόσο αντέχει η αλήθεια της διαπίστωσης αυτής στο φως των εξελίξεων των τελευταίων δεκατεσσάρων μηνών; Ομολογουμένως η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ είδε τον πολιτικό χάρο με τα μάτια της στο παρ’ ολίγον Grexit πέρσι και στο Προσφυγικό φέτος. Το ενδιαφέρον είναι ότι δεν διανύσαμε ποτέ μια νορμάλ περίοδο όπου να λειτουργήσει ο νόμος της πολιτικής φθοράς και μάλιστα σε επιταχυμένη, λόγω Μνημονίου, εκδοχή. Αυτό που ίσχυσε δηλαδή επί των κυβερνήσεων Παπανδρέου και Σαμαρά – ίσως ακόμη και Παπαδήμου. Γιατί; Διότι η κυβέρνηση Τσίπρα επικεντρώνεται στη διαπραγμάτευση με τους δανειστές εν μέσω κρίσεων. Κρίσεων που δεν τις φοβάται – ίσα ίσα φαίνεται να τις προκαλεί.

Κέρδισε η κυβέρνηση από την κρίση στις σχέσεις με τους δανειστές που κορυφώθηκε το περασμένο καλοκαίρι; Κέρδισε γιατί επανεξελέγη, είναι η ωμή απάντηση. Η χώρα, βεβαίως, δεν κέρδισε. Αλλά η χώρα δεν μπαίνει στην εξίσωση. Η Αθήνα επιχείρησε να εκβιάσει τους ξένους με το χάος του Grexit – εκβιασμός που λειτούργησε αντίστροφα. Αλλά δεν κόστισε πολιτικά. Αντίστοιχα, τα πράγματα αφέθηκαν να πάνε στα άκρα και στο Προσφυγικό. Η κατάληξη ήταν περίπου φανερή εξαρχής. Το ποτάμι της εξόδου δεν θα μπορούσε να τρέχει αδιατάρακτο επί μήνες από τη Λέσβο ώς τον σιδηροδρομικό σταθμό της Κολωνίας. Η Αθήνα επέλεξε να μην αντιμετωπίσει τις λέμβους που έρχονταν από τα τουρκικά παράλια, με τους όρους σκληρής καταστολής που ήθελαν στη Βιέννη, τη Βουδαπέστη ή την Πράγα. Δηλαδή να τις απωθήσει – κάτι, βεβαίως, παράνομο και επικίνδυνο για τη ζωή όσων επέβαιναν σε αυτές. Από την άλλη όμως έδειξε απίθανη βραδύτητα στο θέμα των hotspots – δηλαδή των κέντρων καταγραφής – υποδοχής. Δυσκολεύεται κανείς να φανταστεί ότι ήταν θέμα καθαρής ανικανότητας. Προφανώς, άφηναν την κρίση να εξελίσσεται, πιστεύοντας ότι θα άλλαζε ίσως και τα δεδομένα της αξιολόγησης του προγράμματος. Εκεί η κυβέρνηση ήλπιζε – και συνεχίζει να ελπίζει – ότι θα πάρει κάτι.

Το ενδεχόμενο αυτό δεν μπορεί να αποκλειστεί. Η διαπραγμάτευση μεταξύ ΔΝΤ και ευρωπαϊκών θεσμών – με εμπλοκή Γερμανών, Γάλλων και Αμερικανών – για το ελληνικό πρόγραμμα γίνεται πλέον σε σχεδόν κοινή θέα. Τα μηνύματα είναι καθημερινά και αντιφατικά. Ναι, πρέπει να ληφθεί υπόψη το Προσφυγικό – όχι, δεν μπορεί να μη γίνουν μεταρρυθμίσεις. Σημαίνει το τελευταίο σκληρά μέτρα; Ακόμη κι ο ίδιος ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε – όπως φαίνεται κι από τη σημερινή ανταπόκριση των «ΝΕΩΝ» από την ομιλία στη London School of Economics – δείχνει να αμφιταλαντεύεται κάπως ανάλογα με τη ζώνη της ώρας – αν βρίσκεται δηλαδή στην Ασία ή στο Λονδίνο. Την ίδια στιγμή το κλείσιμο των συνόρων προς Βορράν καθιστά την Ελλάδα μια άλλη χώρα. Κατ’ ιδίαν ικανοποιεί ακόμη και τους λεγόμενους μετριοπαθείς Ευρωπαίους απέναντι στο Προσφυγικό – δηλαδή το Παρίσι και το Βερολίνο – έστω και αν τη χρεώνονται οι κακοί – δηλαδή οι Ανατολικοί με εργαλείο τους Σκοπιανούς. Με κλειστά σύνορα – είναι η λογική – η ροή σιγά σιγά θα μειωθεί και, τελικά, εκεί κατά το φθινόπωρο που έρχεται, θα σταματήσει. Αφού οι διερχόμενοι θα αποθαρρυνθούν. Είναι ένα καδράρισμα που δεν φαίνεται να ενοχλεί την Αθήνα, ίσως γιατί βρήκε κάτι με το οποίο να τρομάξει τους δανειστές. Οι κρατούντες ετοιμάζονται ολοταχώς να γίνουν κυβέρνηση Προσφυγικού. Και κινούνται σταθερά σε μαοϊκή λογική: μεγάλη αναταραχή, ωραία κατάσταση (γι’ αυτούς).