«Η Ελλάδα επιτυγχάνει αποτυγχάνοντας»

Την ώρα που ο Ντέιβιντ Κάμερον διαπραγματευόταν στις Βρυξέλλες το μέλλον της Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση, 321 χιλιόμετρα μακριά, σε μια αίθουσα εκδηλώσεων στο Λονδίνο, η συζήτηση περιστρεφόταν γύρω από παλιότερες, δραματικές Συνόδους Κορυφής, τότε που κρινόταν η τύχη της δικής μας χώρας στην ευρωζώνη.

«Η επίδραση των Μνημονίων στην Ελλάδα ήταν, σε γενικές γραμμές, θετική». Η ατάκα του Στάθη Καλύβα δεν περνά απαρατήρητη από το – ελληνικό, κατά κύριο λόγο – ακροατήριο στο Ελληνικό Κέντρο του Λονδίνου, στο Πάντιγκτον. Δεν είναι, βέβαια, η πρώτη φορά που ο γνωστός για την ενασχόλησή του με την περίοδο του Εμφυλίου καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης του Γέιλ εκφράζει απόψεις οι οποίες χαρακτηρίζονται από κάποιους «αιρετικές». Ο 52χρονος πανεπιστημιακός ήταν προσκεκλημένος της Ενωσης Μακεδόνων Μεγάλης Βρετανίας για να δώσει διάλεξη, προχθές το βράδυ, με θέμα «Τι είναι η Ελλάδα; Σκέψεις για την ιστορική πορεία ενός σύγχρονου έθνους».

Αφορμή στάθηκε το τελευταίο του βιβλίο με τίτλο «Modern Greece: What everyone needs to know» (στα ελληνικά κυκλοφορεί με τίτλο «Καταστροφές και θρίαμβοι» από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος), στο οποίο επιχειρεί μια αποτίμηση της ιστορικής πορείας της σύγχρονης Ελλάδας.

ΟΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ. Οταν κάποιος από το ακροατήριο του ζήτησε να σχολιάσει τις επιπτώσεις των Μνημονίων, κάνοντας λόγο για «μπούλινγκ» του ΔΝΤ και της ΕΕ στην Ελλάδα, ο Καλύβας συνέχισε στο ίδιο ύφος, ζητώντας να μην κρίνουμε τα γεγονότα με βάση το συναίσθημα.

«Τα προγράμματα διάσωσης φέρνουν πειθαρχία και μεταρρυθμίσεις» τόνισε, προσθέτοντας όμως ότι «την ίδια στιγμή διατηρούν αδύναμους τους θεσμούς».

Ο ίδιος – μαζί με 27 ακόμη πολιτικούς επιστήμονες – είχε ταχθεί δημοσίως υπέρ του Ναι στο δημοψήφισμα του περασμένου Ιουλίου. «Το Οχι θα οδηγήσει σε έξοδο της Ελλάδας από την ευρωζώνη και ενδεχομένως και από την Ευρωπαϊκή Ενωση, σε ένα υποτιμημένο εθνικό νόμισμα (δραχμή), στην ανεργία, στον πληθωρισμό, στην απομόνωση, σε ελλείψεις βασικών αγαθών, στον πολιτικό διχασμό, ίσως και στη βία και στον εξτρεμισμό» αναφερόταν στο κείμενό τους.

ΤΙ ΔΕΙΧΝΕΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ. «Ιστορικά, η Ελλάδα επιτυγχάνει αποτυγχάνοντας» υποστήριξε ο καθηγητής του Γέιλ, καλώντας το κοινό της εκδήλωσης να βλέπει το ποτήρι μισογεμάτο και όχι μισοάδειο.

Λίγο νωρίτερα πάντως, μιλώντας στα «ΝΕΑ», ο Στάθης Καλύβας δεν έκρυβε την απογοήτευσή του για την κατάσταση στην οποία βρίσκεται σήμερα η χώρα μας. Οταν ζητάω τη γνώμη του για την Ελλάδα του 2016, επί διακυβέρνησης Τσίπρα, απαντά ότι «τα πράγματα είναι δύσκολα και από αυτή την άποψη μελαγχολώ όταν σκέφτομαι την Ελλάδα».

Γρήγορα, όμως, επιστρέφει σε μια πιο αισιόδοξη θεώρηση των πραγμάτων: «Υπάρχει και μια γόνιμη διάσταση σε αυτή την κρίση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν είναι δυσάρεστη και βαριά για όλους» μου λέει δύο λεπτά προτού ανέβει στο πόντιουμ. «Η Ελλάδα είναι μια χώρα που αποτυγχάνει συχνά στην ιστορία της, αλλά αυτό συμβαίνει επειδή επιχειρεί μεγάλα άλματα. Μέχρι τώρα, ιστορικά, οι αποτυχίες δεν έχουν αφαιρέσει ό,τι έχει κερδηθεί από τα άλματα αυτά. Υπάρχει και αυτή η αισιόδοξη ματιά, παρά τις δυσκολίες της εποχής».

Αναφερόμενος στη σημερινή κρίση και τα Μνημόνια, ο Στάθης Καλύβας δήλωσε βέβαιος ότι «το χρέος της Ελλάδας δεν πρόκειται να αποπληρωθεί πλήρως». Κατόπιν επιχείρησε μια αναδρομή στην Ελλάδα των Μνημονίων ανά τους αιώνες: «Το σημερινό πρόγραμμα διάσωσης μου θυμίζει εκείνο της δεκαετίας του 1890» είπε ενώπιον εκατοντάδων ακροατών, αναφερόμενος στην πτώχευση του 1893 και στο «Μνημόνιο» του 1898. Στη συνέχεια έκανε λόγο για ένα «καταστροφικό μονοπάτι της επιτυχίας της Ελλάδας ιστορικά», για να συμπληρώσει ότι «οι μεγάλες καταστροφές προκλήθηκαν από μεγάλα σχέδια».

ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΗΓΕΤΕΣ. «Διεθνώς υπάρχει η αντίληψη της διεφθαρμένης χώρας. Ωστόσο, η Ελλάδα είναι το πιο επιτυχημένο μετα-οθωμανικό κράτος, παρότι πολλοί δεν θέλουν η χώρα μας να συνδέεται με την οθωμανική περίοδο» είπε ο Στάθης Καλύβας, ο οποίος κατέταξε στους πιο φιλόδοξους έλληνες ηγέτες τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, τον Ιωάννη Καποδίστρια, τον Χαρίλαο Τρικούπη, τον Ελευθέριο Βενιζέλο, τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και τον Κώστα Σημίτη.

«Αλλά τα φιλόδοξα σχέδια τείνουν να καταλήγουν σε μεγάλες χρεοκοπίες και σε μεγάλα διεθνή προγράμματα διάσωσης» έσπευσε να προσθέσει.

«Η σημερινή κρίση δεν είναι η πρώτη μεγάλη αποτυχία της Ελλάδας. Στη μισή ιστορία της η χώρα ήταν αποκλεισμένη από τις διεθνείς αγορές. Ηταν σε καθεστώς χρεοκοπίας ή αναδιάρθρωσης» τόνισε ο Στάθης Καλύβας, ο οποίος κατέχει από το 2003 την έδρα Arnold Wolfers στο Γέιλ, όπου επίσης διευθύνει το ερευνητικό πρόγραμμα «Τάξη, Σύγκρουση και Βία».

«Μπορεί η Ελλάδα να χρησιμοποιήσει το παρόν ως ευκαιρία για να επισκεφθεί ξανά το παρελθόν της;» διερωτήθηκε, προσθέτοντας ότι στη χώρα μας «υπάρχουν και αλλαγή και εκσυγχρονισμός, αλλά δεν ολοκληρώνονται ποτέ».