[Διαστάσεις] Ατακτη υποχώρηση

Οι Γάλλοι είναι μπερδεμένοι. Τι σόι σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση είναι αυτή που μιλάει μόνο για ένα δεξιό θέμα, την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, και δαπανά τόση ενέργεια σε μια ακροδεξιά πρόταση, την αφαίρεση της υπηκοότητας από τρομοκράτες; Οι πολιτικοί αναλυτές έχουν σηκώσει κι αυτοί τα χέρια ψηλά. Πριν από λίγο καιρό, η Εθνική Στατιστική Υπηρεσία ανακοίνωσε ότι χάρη στη φορολογική πολιτική της κυβέρνησης Ολάντ μειώθηκαν οι ανισότητες στη χώρα για πρώτη φορά εδώ και 15 χρόνια. Και αντί η Αριστερά να το κάνει σημαία της, σώπασε. Σαν να ντρεπόταν.

Ανάλογες αντιφάσεις παρατηρούνται στη γειτονική Ιταλία, όπου ο Ματέο Ρέντσι συμπληρώνει μεθαύριο δύο χρόνια στην εξουσία. Οι Ιταλοί έχουν κάθε λόγο να είναι χαρούμενοι: η ανεργία μειώθηκε, οι ξένες επενδύσεις αυξήθηκαν, η φορολογία επίσης μειώθηκε, η οικονομία αναπτύσσεται. Κι όμως, το κλίμα είναι σχεδόν ζοφερό. Γιατί; Επειδή τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι η ανάπτυξη ήταν μόλις 0,1% στο τελευταίο τρίμηνο του 2015 και τίποτα δεν αποκλείει να επιστρέψει η ύφεση. Επειδή η κατάσταση των τραπεζών δεν είναι καλή. Και επειδή το Προσφυγικό και η απειλή του Ισλαμικού Κράτους ρίχνουν βαριά τη σκιά τους στην καθημερινότητα.

Ο Νορμπέρτο Μπόμπιο είχε πει κάποτε ότι το θέμα της ισότητας είναι «ο πολικός αστέρας της Αριστεράς». Η παρατήρηση αυτή ισχύει σήμερα σε ακόμη μεγαλύτερο βαθμό, όπως δείχνουν οι επιτυχίες του Podemos στην Ευρώπη ή του Σάντερς στην Αμερική. Αλλά η σοσιαλδημοκρατία δείχνει να τα έχει χαμένα.  Τρία πράγματα έχουν ανάγκη οι ευρωπαίοι πολίτες, επισημαίνει ο γάλλος ιστορικός Μαρκ Λαζάρ σε ένα αφιέρωμα που φιλοξενεί το τελευταίο τεύχος του περιοδικού «La Revue socialiste»: αποτελεσματικές και υπεύθυνες κυβερνήσεις, σαφείς προοπτικές για το μέλλον και ηγέτες ικανούς να τους δείχνουν τον δρόμο, ηθικά και πολιτικά. Αν η σοσιαλδημοκρατία δεν μπορέσει να ανταποκριθεί σε αυτές τις ανάγκες, θα εξαφανιστεί από τον πολιτικό χάρτη.

«Η νέα εκδοχή του σοσιαλδημοκρατικού συμβιβασμού είναι η συντεταγμένη υποχώρηση» παρατηρεί ο φιλόσοφος Μαρκ Γκοσέ στο ίδιο περιοδικό. «Από ορισμένες απόψεις, βρισκόμαστε στην πρώτη κατάσταση του σοσιαλισμού, στη δεκαετία του 1840: όλα πρέπει να εξεταστούν από την αρχή, απέναντι σε μια Ιστορία που έχει κάνει ένα γιγάντιο βήμα».

Δυστυχώς η ελληνική Αριστερά βρίσκεται έξω από αυτές τις συζητήσεις. Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, ένα πρωτοφανές μόρφωμα στην ευρωπαϊκή πραγματικότητα, όχι μόνο αδυνατεί να λύσει προβλήματα και να προσφέρει προοπτικές, αλλά δημιουργεί συνεχώς καινούργια προβλήματα, απομακρύνει όποιους άξιους ανθρώπους έχουν απομείνει, διαλύει όποια μεταρρύθμιση έχει με κόπο κτιστεί, καλλιεργεί την πόλωση και το μίσος. Η υποχώρησή της είναι άτακτη. Και η Κεντροαριστερά, κατακερματισμένη, αποκαρδιωμένη, απαξιωμένη, αδυνατεί να βρει τον βηματισμό της. Οχι πως δεν γίνονται πράγματα: η Γεννηματά ανακοινώνει πρωτοβουλίες, Το Ποτάμι ετοιμάζει συνέδριο, η αρθρογραφία οργιάζει. Δεν ακολουθεί όμως η κοινωνία.

Η κλασική ρήση του Γκράμσι για την κρίση που δημιουργείται όταν το παλιό δεν θέλει να πεθάνει και το νέο δεν θέλει να γεννηθεί είναι πάντα επίκαιρη. Το ερώτημα είναι αν σε αυτό το κενό θα εμφανιστούν τέρατα και τι μορφή θα έχουν.