Χτύπησε κόκκινο ο πυρετός των φόρων

Ο Κώστας και η Μαίρη είναι παντρεμένοι και έχουν δύο παιδιά. Η Μαίρη έχασε τη δουλειά της πριν από τρία χρόνια και παραμένει άνεργη. Ο Κώστας συνεχίζει να έχει μια καλή δουλειά, με μεικτές ετήσιες αποδοχές περίπου 35.000 ευρώ.

Αν η οικογένεια του Κώστα και της Μαίρης ζούσε στην Ιρλανδία, για κάθε εκατό ευρώ εισοδήματος το κράτος θα τους έπαιρνε τα 16. Αν ζούσαν στη Δανία, κάθε μήνα για κάθε εκατό ευρώ τα 41,6 θα πήγαιναν στο ταμείο του Δημοσίου. Θα είχαν όμως ως αντίτιμο για την υψηλότερη φορολογική επιβάρυνση στην Ευρώπη, ίσως το καλύτερο κοινωνικό κράτος στον κόσμου.

Η οικογένεια του Κώστα και της Μαίρης συνεχίζει να ζει στην Ελλάδα. Και όπως αποδεικνύεται από μελέτη της καθηγήτριας στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Γεωργίας Καπλάνογλου, για κάθε εκατό ευρώ εισοδήματος τα 39,9 ευρώ πηγαίνουν απευθείας στα ταμεία του Δημοσίου μόνο για φόρο εισοδήματος, ασφαλιστικές εισφορές (κατά το σκέλος που αφορούν τον εργαζόμενο) και έμμεσους φόρους. Χωρίς να μετράμε ΕΝΦΙΑ, τέλη κυκλοφορίας, έκτακτες εισφορές, δημοτικά τέλη και ό,τι άλλο επωμίζεται υπό μορφή τέλους ή φόρου ένας μισθωτός στη χώρα μας.

Στα 39,9 ευρώ υπολογίζονται μόνο όσα παίρνει το Δημόσιο με απευθείας παρακράτηση από τον μισθό υπό μορφή άμεσου φόρου και εισφορών κοινωνικής ασφάλισης, αθροιστικά με τους έμμεσους φόρους στην κατανάλωση.

Στην Ελλάδα, η συνολική φορολογική επιβάρυνση για ένα νοικοκυριό με έναν εργαζόμενο και δύο παιδιά και εισοδήματα της τάξης των 35.000 ευρώ είναι η τρίτη υψηλότερη ανάμεσα σε 21 χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, οι οποίες είναι παράλληλα και μέλη του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης. Η Γερμανία στον ίδιο πίνακα βρίσκεται στην ενδέκατη θέση.

Κι όμως, στη χώρα μας συζητείται νέα αύξηση των φόρων. Παρά τον πυρετό των φόρων που έχει χτυπήσει κόκκινο στο 39 και 9!

Τα περιθώρια για περαιτέρω αύξηση είτε της άμεσης είτε της έμμεσης φορολογίας έχουν εξαντληθεί, είναι ένα από τα συμπεράσματα στα οποία καταλήγει η μελέτη της Γεωργίας Καπλάνογλου. Βρισκόμαστε ήδη στην κορυφή της ευρωπαϊκής πυραμίδας των φορολογικών επιβαρύνσεων, έχοντας μάλιστα ουσιαστικές ελλείψεις σε όρους κοινωνικού κράτους. Μετά τη Δανία και τη Σουηδία, η Ελλάδα κατέχει την τρίτη θέση στη φορολογική επιβάρυνση ενός μέσου νοικοκυριού, αφήνοντας πολύ πίσω χώρες όπως η Ισπανία ή η Πορτογαλία.

Η μελέτη αξιολογεί τα δεδομένα σε 21 χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, οι οποίες είναι παράλληλα και μέλη του ΟΟΣΑ, ενώ για λόγους συγκρισιμότητας η αποτύπωση των εισοδημάτων και των επιβαρύνσεων γίνεται σε δολάρια. Εχει βασιστεί σε στοιχεία του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, αρχίζοντας από τους άμεσους φόρους που επιβαρύνουν ένα ζευγάρι με δύο παιδιά, από τους οποίους ο ένας είναι εργαζόμενος στον ιδιωτικό τομέα και έχει μέση αμοιβή για τα δεδομένα της χώρας του.

Στην περίπτωση της Ελλάδας, ένα αντιπροσωπευτικό νοικοκυριό αυτής της κατηγορίας με τα δεδομένα του ΟΟΣΑ έχει ετήσιο ακαθάριστο εισόδημα 38.961 δολάρια ή κάτι παραπάνω από 35.000 ευρώ.

Από αυτή την αμοιβή ο συγκεκριμένος εργαζόμενος δεν βλέπει ποτέ 11.191 δολάρια ή κάτι περισσότερο από 10.000 ευρώ. Παρακρατούνται απευθείας από τον μισθό του για φόρο εισοδήματος και τις ασφαλιστικές εισφορές που του αναλογούν. Ετσι, τα 38.961 δολάρια μειώνονται απευθείας σε 27.770. Κάτι λιγότερο από 2.000 δολάρια ή περίπου 1.800 ευρώ τον μήνα.

Οι φορολογικές επιβαρύνσεις, όμως, κάθε άλλο παρά σταματούν εδώ. Αρχίζει ο εφιάλτης των έμμεσων φόρων, οι οποίοι έχουν αυξηθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια προκειμένου να ενισχυθούν τα δημόσια έσοδα, με αποτέλεσμα το 2015 οι έμμεσοι φόροι να αποτελούν το 54,5% (από 53,7% το 2014) των συνολικών φορολογικών εσόδων έναντι 45,5% των αμέσων.

Στη μελέτη της Καπλάνογλου γίνεται η υπόθεση ότι η οικογένεια δαπανά το 80% του καθαρού εισοδήματός της για κατανάλωση στην οποία επιβάλλεται έμμεση φορολογία.

Για τον προσδιορισμό των έμμεσων φόρων που επιβαρύνουν το νοικοκυριό λαμβάνονται στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (βάση δεδομένων AMECO) και διαιρώντας τα έσοδα από έμμεσους φόρους με την αξία της κατανάλωσης προκύπτει ο μέσος συντελεστής έμμεσης φορολογίας. Στην Ελλάδα ήταν 19,7% το 2014, παρότι με τις πρόσφατες αλλαγές στον ΦΠΑ και την περαιτέρω αύξηση των φόρων κατανάλωσης είναι βέβαιο ότι έχει ξεπεράσει αρκετά το 20%.

Κάπως έτσι, από τα 22.216 δολάρια τα οποία δαπανά το ελληνικό νοικοκυριό τα 4.370 δολάρια πηγαίνουν στο ταμείο του Δημοσίου μέσω έμμεσης φορολογίας, ανεβάζοντας τη συνολική φορολογική επιβάρυνση στα 15.561 δολάρια, λίγο πάνω από 14.000 ευρώ.

Το Δημόσιο έχει πάρει ήδη από τα 35.000 ευρώ τα 14.000 ευρώ αφήνοντας 21.000 ευρώ στην οικογένεια για να ζήσει, να πληρώσει ενοίκιο ή δόση δανείου, φροντιστήρια για τα παιδιά αλλά και τέλη κυκλοφορίας, ΕΝΦΙΑ, δημοτικά τέλη και ό,τι άλλο χρειάζεται να καλύψει εξαιρώντας μόνο την άμεση φορολογία εισοδήματος, τους έμμεσους φόρους και τις ασφαλιστικές εισφορές του εργαζομένου.

Ο μύθος του πλούσιου με το ετήσιο εισόδημα των 35.000 ευρώ μόλις έχει καταρρεύσει.

Ας δούμε τώρα τι συμβαίνει όχι στη Γερμανία του πλούσιου ευρωπαϊκού Βορρά, όπου οι ακαθάριστες ετήσιες αποδοχές ενός μέσου νοικοκυριού, σύμφωνα πάντα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, είναι 57.628 δολάρια και το Δημόσιο παίρνει για άμεσους και έμμεσους φόρους ποσοστό 31,2%, αλλά στην πιο κοντινή μας Ισπανία.

Το εισόδημα ξεκινά το ταξίδι του στον κόσμο των φόρων από τα 39.029 δολάρια. Περίπου όσα και στην Ελλάδα. Τα χρήματα που εξαφανίζονται απευθείας από τον μισθό υπό μορφή παρακράτησης φόρου εισοδήματος και ασφαλιστικών εισφορών είναι κάτι παραπάνω από τα μισά, συγκρινόμενα με τα ελληνικά δεδομένα. 6.015 δολάρια έναντι 11.191 στην Ελλάδα.

Επιπροσθέτως ο συντελεστής της έμμεσης φορολογίας στην Ισπανία είναι πολύ χαμηλότερος. 16,5% έναντι 19,7% στη χώρα μας.

Με τη δαπάνη του 80% του καθαρού εισοδήματός της, μια μέση οικογένεια στην Ισπανία τροφοδοτεί το ταμείο του ισπανικού υπουργείου Οικονομικών με 4.366 δολάρια (4.370 στην Ελλάδα). Η ισπανική οικογένεια έχει επί της ουσίας την ίδια επιβάρυνση έμμεσων φόρων, δαπανώντας 26.441 δολάρια έναντι 22.216 δολαρίων της αντίστοιχης ελληνικής. Το 80% του καθαρού εισοδήματος είναι τελείως διαφορετικό στις δύο χώρες εξαιτίας των άμεσων φόρων.

Αρχίζοντας από το ίδιο ακαθάριστο εισόδημα κοντά στα 35.000 ευρώ, μια μέση οικογένεια στην Ελλάδα και μια μέση οικογένεια στην Ισπανία καταλήγουν η πρώτη να επιβαρύνεται με φόρους 14.000 ευρώ (15.561 δολάρια) και η δεύτερη με 9.400 ευρώ (10.381 δολάρια).

Ενα ακόμα ενδιαφέρον συμπέρασμα που προκύπτει από τη μελέτη αφορά τη δυσμενή φορολογική μεταχείριση της οικογένειας σε σχέση με άλλες μορφές νοικοκυριών, κάτι που δεν συμβαίνει σε καμία άλλη χώρα του ΟΟΣΑ. Στην Ελλάδα, μια αντιπροσωπευτική οικογένεια με δύο παιδιά, στην οποία εργάζεται το ένα μέλος και αμείβεται με τον μέσο μισθό της χώρας αντιμετωπίζει την υψηλότερη καθαρή φορολογική επιβάρυνση στην Ευρωπαϊκή Ενωση και στον ΟΟΣΑ σε σχέση με άλλες μορφές οικογενειών με λιγότερα ή χωρίς παιδιά. Αυτό είναι το αποτέλεσμα της κατάργησης του πρόσθετου αφορολογήτου για όσους έχουν παιδιά, σε συνδυασμό με την ουσιαστική έλλειψη επιδοματικής πολιτικής για την πραγματική στήριξη των οικογενειών.

€39,9 πηγαίνουν απευθείας στα ταμεία του Δημοσίου για κάθε εκατό ευρώ εισοδήματος χωρίς να προσμετράμε 
ΕΝΦΙΑ, τέλη κυκλοφορίας, έκτακτες εισφορές, δημοτικά τέλη και ό,τι άλλο επωμίζεται υπό μορφή τέλους ή φόρου ένας μισθωτός στη χώρα μας