[Διαστάσεις] Φωτιά στη θάλασσα

Ολα τα έχει δοκιμάσει η Ευρώπη απέναντι στους πρόσφυγες. Το καλωσόρισμα, τα τείχη, τις περιπολίες, τα συρματοπλέγματα, τις διασώσεις, τα hotspots, την καταστολή, τους καταυλισμούς, τα οικονομικά κίνητρα, τις απειλές, τη Frontex, και τώρα το ΝΑΤΟ. Ανεξάντλητο είναι το οπλοστάσιο των ιδεών της. Δεν μπορεί όμως να απαντήσει σε ένα βασικό ερώτημα: οι δεκάδες χιλιάδες σύροι άμαχοι που τα σπίτια τους βομβαρδίζονταν χθες από τις δυνάμεις του Ασαντ, σήμερα από τις δυνάμεις του Πούτιν και τους ιρανούς και λιβανέζους συμμάχους του, όλοι αυτοί οι άνθρωποι που κινδυνεύουν να πεθάνουν από τα βασανιστήρια στα μπουντρούμια του καθεστώτος ή από τα μαχαίρια των τζιχαντιστών του Ισλαμικού Κράτους, τι πρέπει να κάνουν; Εχουν δικαίωμα να προσπαθήσουν να σώσουν τη ζωή τους; Και αν ναι, τι τους προτείνεται; Ενα αντίσκηνο στο τουρκικό έδαφος μέχρι να τελειώσει ο πόλεμος;

Στη θλιβερή υπόθεση που λέγεται προσφυγική κρίση δεν διασώζεται κανείς. Και μια επιτροπή που θα καλούνταν να απονείμει βραβείο υποκρισίας θα δυσκολευόταν πολύ να διαλέξει ανάμεσα σε τόσο πολλούς υποψηφίους. Το τελευταίο εύρημα είναι η αποστολή αστυνομικής δύναμης εν μέσω ανθρωπιστικής και διπλωματικής κρίσης. Τα πλοία του ΝΑΤΟ που θα περιπολούν στο Αιγαίο θα προσπαθούν να σταματούν τους διακινητές που μεταφέρουν πρόσφυγες από την Τουρκία προς την Ελλάδα. Κανείς δεν ξέρει τι θα κάνουν στη συνέχεια. Θα ξεχωρίζουν τους πρόσφυγες από τους παράτυπους μετανάστες; Αδύνατον. Θα συλλαμβάνουν τους διακινητές και θα αφήνουν τους άλλους να περάσουν; Δύσκολο. Θα τους στέλνουν όλους πίσω; Απάνθρωπο. Αρα;

Ο αμερικανός υπουργός Αμυνας Αστον Κάρτερ χαρακτήρισε τους διακινητές «εγκληματική συμμορία που εκμεταλλεύεται φτωχούς ανθρώπους». Σωστό. Μόνο που οι φτωχοί αυτοί άνθρωποι δεν ανεβαίνουν με το ζόρι στις βάρκες. Εχουν ανάγκη τους διακινητές, τους οποίους πληρώνουν αδρά για να τους απομακρύνουν από την κόλαση. Αντί λοιπόν ο αρχηγός του Πενταγώνου να επιδίδεται σε ανώδυνους χαρακτηρισμούς, καλό θα ήταν να αναζητήσει τρόπους να φιλοξενήσει η χώρα του περισσότερους σύρους πρόσφυγες από τους 2.200 (το 0,0007% του πληθυσμού) που βρίσκονται σήμερα στο έδαφός της. Το ίδιο ισχύει και για τη Βρετανία, που απαιτεί συνεχώς παραχωρήσεις από την Ευρώπη χωρίς να ανταποκρίνεται στοιχειωδώς στα ανθρωπιστικά της καθήκοντα.

Στο ντοκιμαντέρ «Φωτιά στη θάλασσα» του γεννημένου στην Ερυθραία ιταλού σκηνοθέτη Τζανφράνκο Ρόζι, που προβάλλεται σήμερα στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου, ο 12χρονος Σαμουέλε παρακολουθεί από τη Λαμπεντούζα τη μεγαλύτερη ανθρωπιστική τραγωδία της εποχής μας. «Το φετινό μας θέμα είναι το δικαίωμα στην ευτυχία, το δικαίωμα στη στέγη, στον έρωτα, το δικαίωμα να επιλέγεις τη ζωή σου», λέει ο διευθυντής της Μπερλινάλε Ντίτερ Κόσλικ. Και γι’ αυτό ακριβώς θα προβληθούν πολλές ταινίες για τους πρόσφυγες. Μόνο που δεν θα είναι οι πολιτικοί εκεί για να τις δουν.

Κι έτσι ο Πούτιν θα συνεχίσει να βομβαρδίζει, οι διακινητές θα συνεχίσουν να πλουτίζουν, οι πρόσφυγες θα συνεχίσουν να πνίγονται και οι δυτικές δημοκρατίες θα συνεχίσουν να συναγωνίζονται σε υποκρισία.