[Κραυγές και ψίθυροι] Ολα είναι μόδα

Αναφορά πρώτη και μυθοποιητική: στις 12 Φεβρουαρίου συμπληρώνονται εβδομήντα παρά ένα χρόνια από τότε που ο Κριστιάν Ντιορ λανσάρισε το new look. Μία στυλιστική σημειολογία της νέας εποχής που όριζε το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ο Ντιορ «ξαναέπλασε τη γυναίκα» τονίζοντας τους ώμους, ανεβάζοντας και σφίγγοντας τη μέση, ενώ οι φαρδιές και πιο κοντές πλέον φούστες επέτρεπαν σε αυτήν τη «νέα γυναίκα» να ανοίξει τον διασκελισμό της, να κάνει δηλαδή μεγαλύτερα βήματα, ώστε, συμβολικά και ουσιαστικά, να μπορεί να κυνηγήσει τα νεωτεριστικά οράματα ζωής.

Αναφορά δεύτερη και απομυθοποιητική: συνέβη πριν από περίπου είκοσι χρόνια όταν παραβρέθηκα, λόγω δημοσιογραφικής ιδιότητας, σε ένα φόρουμ με εκπροσώπους της διεθνούς υφασματοβιομηχανίας. Μέχρι τότε πίστευα αφελώς ότι μια συμπαντική συγκυρία κάνει τους σχεδιαστές να προτείνουν για την ίδια σεζόν το ίδιο στυλ στα ρούχα. Αμ δε… Οι «υφασματάδες» ψήφιζαν χρώματα και υφές που ήθελαν να λανσαριστούν τις επόμενες σεζόν ανάλογα με τα στοκ των εργοστασίων τους και έπρεπε να διατεθούν. Τότε έμαθα, για παράδειγμα, ότι το μαύρο επανέρχεται κάθε τόσο στη μόδα γιατί υφάσματα όλων των χρωμάτων μπορούν να ξαναβαφτούν μαύρα.  

Θεωρώ ότι οι δυο παραπάνω αναφορές περιγράφουν ανάγλυφα τη σκοπιμότητα της μόδας να αποτυπώνει τις συνθήκες τής κάθε εποχής αλλά και την αναγκαιότητα των εποχών να δημιουργούν μόδες. Με δεδομένο ότι η μόδα δεν έχει να κάνει μόνο με τα ρούχα. Στη «μητρική» της γλώσσα, τα γαλλικά, απ’ όπου και ο ελληνικός όρος, η λέξη σημαίνει «τρόπος», όπως επίσης και η αγγλική λέξη fashion προέρχεται από το γαλλικό facon που σημαίνει επίσης «τρόπος». Ο τρόπος που ντυνόμαστε μεν, αλλά – κατ’ επέκταση – που συμπεριφερόμαστε, που εκφραζόμαστε, που προσεγγίζουμε την πραγματικότητα. Αφορά καταναλωτικά και κοινωνικά ήθη, την τέχνη όχι μόνο ως προς τη δημιουργία αλλά και ως προς τη συμμετοχή, την ανάπτυξη ενός κώδικα αισθητικών αλλά και ηθικών αξιών, ακόμη και το «πολιτεύεσθαι» είτε ως πολιτικός είτε ως πολίτης. Τώρα, αν κάποιοι θεωρούν ιεροσυλία να ερμηνεύεται η πολιτική και με όρους μόδας, να θυμίσω ότι ο άνθρωπος πρώτα διόρθωσε το δέσιμο της προβιάς που φορούσε ή την πτυχή του χιτώνα του και μετά ψηλάφισε την πολιτική του συνείδηση. Αν λοιπόν από μια άποψη όλα είναι πολιτική, από μια άλλη όλα είναι μόδα.

Πέρα από ιδεολογικά πρόσημα και κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, ο ΣΥΡΙΖΑ κάποια στιγμή έγινε και μόδα. Αυτή που έκανε, για παράδειγμα, ηλικιωμένες dames Κολωνακίου και Κηφισιάς να λένε πριν από δύο χρόνια «αυτός ο Τσίπρας είναι, τελικά, πολύ συμπαθητικό παιδί». Ως κυβέρνηση όμως δεν μπόρεσε να χειριστεί καλά τους όρους της. Παραδείγματος χάριν, η εμμονική αποποίηση της γραβάτας έδωσε ευρηματικό όνομα σε ένα κίνημα διαμαρτυρίας. Και ξέρουμε τη δυναμική του brand name στην εποχή μας. Επανέφερε την εργαλειοποίηση του Εμφυλίου (μέχρι πρότινος θλιβερό προνόμιο κάτι γηραλέων με ρεπούμπλικα που μιλούσαν «διά την πάταξιν του κομμουνιστικού κινδύνου») με τη γραφικότητα του ρετρό και όχι με την προστιθέμενη αξία του βίντατζ. Χρεώθηκε την κοινωνική βαρβαρότητα του «διορισμού» ημετέρων (που σίγουρα έκαναν και οι προηγούμενοι) ακριβώς επειδή δεν είχε το άλλοθι της κομψότητας. Αφήστε που η οίηση και ο μη παραγωγικός μεγαλοϊδεατισμός θεωρούνται πολύ πασέ στην εποχή της μινιμαλιστικής επικοινωνιακής λιτότητας.

Γι’ αυτά και για πολλά άλλα, δυστυχώς λιγότερο σημειολογικά αλλά απολύτως πρακτικά και ουσιαστικά, η «μόδα με τον ΣΥΡΙΖΑ» μοιάζει να είναι πια ντεμοντέ – ανεξαρτήτως αποτελέσματος πιθανολογούμενων εκλογών. Χαρακτηριστική περίπτωση η Χάρις Αλεξίου που εναρμονίζεται εξαιρετικά με τις κοινωνικές μόδες και η οποία, συμβολικά, «πέταξε το γάντι» με τη δήλωσή της περί ενοχλητικής αλαζονείας του Πρωθυπουργού. Δεν ξέρω αν η νέα μόδα είναι ο Κυριάκος Μητσοτάκης, όπως έδειξαν οι πρώτες μέρες μετά την εκλογή του, είμαι όμως σίγουρη πως μια μόδα, όσο και να παλιώσει, δεν φεύγει αν δεν έρθει μια καινούργια.