[Κραυγές και ψίθυροι] Ο πολιτισμός του ψωμιού

^«Εσύ δεν έχεις πεινάσει. Δεν σου έλειψε το ψωμί. Δεν δικαιούσαι λοιπόν να μιλάς για ανθρωπιστική κρίση. Ο,τι λες είναι αστική γραφικότητα». Ετσι μου είπε ένας (πρώην) Αγανακτισμένος και φυσικά δεν μπήκα καν στον κόπο να αντιπαρατεθώ στον εγγενή ρατσισμό του. Ο άνθρωπος που θεωρεί ότι η ταξική προέλευση ή τα βιώματα κάποιου μονοδρομούν την κοινωνική ή την πολιτική του συνείδηση δεν θα μπορούσε να καταλάβει ότι εκτός από την ένδεια του ψωμιού υπάρχει και ο πολιτισμός του. Ισως πιο καθοριστικός στη διαμόρφωση ενός συστήματος αξιών.

Ναι, στην οικογένειά μου δεν έλειψε ποτέ το ψωμί. Ο πατέρας μου όμως μου έλεγε ότι αν χρειαστεί να πετάξω ένα κομμάτι ψωμί («θα γίνει κάποια στιγμή κι αυτό γιατί μπαγιάτεψε ή μούχλιασε»), να το σταυρώνω και να το φιλάω πριν. «Ασε με, καλέ μπαμπά, με τα χριστιανικά σου» του είπα κάποτε, μεγάλη πια. «Δεν είναι χριστιανικά. Το ψωμί, να ξέρεις, είναι σαν τον έρωτα. Πρέπει να το καλοπιάνεις για να μη σε εγκαταλείψει ποτέ» μου απάντησε. Μου τον θύμισαν οι στίχοι του Τίτου Πατρίκιου από την «Καμπάνια κατά της πείνας»: «Παίρνω από χάμω ένα κομμάτι ψωμί / ακόμη φρέσκο, από κάποιον χορτάτο πεταμένο / το φιλώ όπως έκανα παιδί, το σταυρώνω / προσέχοντας να μη με δει κανείς / το ακουμπάω ψηλά σε ένα περβάζι…»). Αυτό ακριβώς αποκαλώ πολιτισμό του ψωμιού. Που τον έχεις ή δεν τον έχεις ανεξάρτητα από το αν έχεις πεινάσει. Γιατί δεν είναι θέμα ταξικής καταγωγής αλλά στοιχειώδους ευφυΐας.