Εξοδος από τη Σένγκεν; Το πρώτο Grexit

Οι προειδοποιήσεις για την καλύτερη φύλαξη των συνόρων από την Κομισιόν προς την Ελλάδα ήταν επανειλημμένες και είχαν δοθεί στο ανώτατο επίπεδο από τις αρχές του περασμένου καλοκαιριού. Ομως, στο σύμπαν του δημοψηφίσματος και όσων ακολούθησαν, η προοπτική της εξόδου της Ελλάδας από τη Σένγκεν με αφορμή την αμέλειά της στη φύλαξη των συνόρων, την ταυτοποίηση των προσφύγων και την ασφάλεια των αεροδρομίων υποτιμήθηκε.

Αυτό παρότι μια έξοδος από τη Σένγκεν – νομικά δεν προβλέπεται, αλλά θα προκύψει de facto αν οι άλλες χώρες της ζώνης κλείσουν τα σύνορά τους – είναι πολιτικής σημασίας αντίστοιχης του Grexit. Μια ήττα της Ευρώπης, αλλά και μια ήττα της Ελλάδας που μετέχει στη Σένγκεν (η συμφωνία τέθηκε σε ισχύ το 1995) από το 1997.

Θα είναι υποχώρηση από ένα βασικό ευρωπαϊκό κεκτημένο, αυτό της ελεύθερης κυκλοφορίας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την εικόνα της χώρας, αλλά και τη διεθνή της απομόνωση σε μια περίοδο που δέχεται ασφυκτικές πιέσεις από τις προσφυγικές ροές. Αν η Ελλάδα βγει από τη Σένγκεν, κινδυνεύει να χάσει τα οφέλη της συνεργασίας ανάμεσα στα κράτη-μέλη της ζώνης Σένγκεν με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την αντιμετώπιση του Προσφυγικού και των προκλήσεων της τρομοκρατίας. Και δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι η έξοδός της θα προκαλέσει μείωση των προσφυγικών ροών. Η Ελλάδα δεν έχει κοινά σύνορα με καμία χώρα της Σένγκεν, η ΠΓΔΜ δεν είναι υποχρεωμένη να επιτρέπει τη διέλευση προσφύγων από το έδαφός της και ο εγκλωβισμός χιλιάδων προσφύγων στη χώρα μας θα γίνει πραγματικότητα.

Ο ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ. Επιπλέον, μια έξοδος θα είχε και οικονομικές συνέπειες για ολόκληρη την Ευρώπη και όχι μόνο για τη χώρα μας. Στην ελληνική περίπτωση, θεωρείται βέβαιος ο αντίκτυπος στον τουρισμό, καθώς κάποιοι ίσως αναθεωρήσουν την απόφασή τους να επισκεφθούν τη χώρα μας αν πρέπει να περιμένουν σε ουρές ελέγχου διαβατηρίων.
 Αυτό που δεν μπορεί, πάντως, να προβλεφθεί είναι ο πολιτικός αντίκτυπος και κυρίως οι επιπτώσεις στην κοινή γνώμη, ελληνική και ευρωπαϊκή. Κι αυτό διότι η συζήτηση για την αποβολή της Ελλάδας ρίχνει νερό στον μύλο των αντιευρωπαϊκών και ξενοφοβικών χωρών στην Ευρώπη, ενώ αν γίνει πραγματικότητα κινδυνεύει να εκτινάξει και το αντιευρωπαϊκό αίσθημα στην Ελλάδα. Αν μάλιστα ένα τέτοιο σενάριο συνδυαστεί με τις καθυστερήσεις στην πρώτη αξιολόγηση, το μείγμα μπορεί να γίνει εκρηκτικό.

Πάντως, παρά τα αρνητικά δημοσιεύματα και τη στοχοποίηση της Ελλάδας για τις εδώ και μήνες ελλείψεις της στη φύλαξη των συνόρων, κοινοτικές πηγές επιμένουν ότι το κλίμα στην Κομισιόν δεν είναι αρνητικό και ότι η γραμμή του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ είναι ότι η Ελλάδα πρέπει να στηριχθεί με όλα τα μέσα, προκειμένου το εφιαλτικό σενάριο να αποφευχθεί. Υπό αυτό το πρίσμα, δεν πρέπει να θεωρούνται τυχαίες οι επικείμενες επισκέψεις στην Ελλάδα (στο τέλος της ερχόμενης εβδομάδας) του γερμανού υπουργού Εσωτερικών, του «σκληρού» Τόμας Ντεμεζιέ και του γάλλου ομολόγου του Μπερνάρ Καζνέβ. Θα μπορούσαν να ερμηνευθούν και ως μήνυμα στήριξης του γαλλογερμανικού άξονα στην Ελλάδα, την ώρα που σειρά ευρωπαϊκών χωρών, συμπεριλαμβανομένων της Αυστρίας, της Ολλανδίας, της Σουηδίας, της Δανίας, των ανατολικοευρωπαϊκών χωρών, θα ήθελαν να προχωρήσουν ακόμη και σε διετή αναστολή της Σένγκεν.