[Εναλλακτικά] Δικαιώματα στον γκρεμό

Είναι ο Τσιτσάνης, ο Χατζιδάκις, ο Βίρβος εθνικό αγαθό ή προϊόν για το οποίο διαμεσολαβούν ιδιώτες; Το ερώτημα προκύπτει με αφορμή την πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση Μπαλτά για τα πνευματικά δικαιώματα συνθετών – στιχουργών. Μάλιστα μόλις πριν από λίγες μέρες ολοκληρώθηκε η διαβούλευση για αυτήν. Νομοθετική ρύθμιση που φαίνεται να τροποποιεί το τοπίο και να αποδυναμώνει τον μέχρι τώρα σημαντικότερο οργανισμό είσπραξης και διαμεσολάβησης δικαιωμάτων στην Ελλάδα: την ΑΕΠΙ. Διευκρινίζω, τον σημαντικότερο, αφού υπάρχει και η μάχιμη Αυτοδιαχείριση – τέκνο της άλλοτε Ενωσης Μουσικοσυνθετών Στιχουργών Ελλάδος – που στεγάζει δεκάδες δημιουργούς. Ο νόμος Μπαλτά επιδιώκει να κάνει την ΑΕΠΙ μη κερδοσκοπική εταιρεία. Και ενισχύει τον υπάρχοντα κρατικό ΟΠΙ (Οργανισμό Πνευματικής Ιδιοκτησίας) που μέχρι σήμερα περιοριζόταν σε διοικητικά καθήκοντα. Για την ιστορία, σε όλες τις δυτικές χώρες οι αντίστοιχοι εισπρακτικοί οργανισμοί είναι μη κερδοσκοπικοί (π.χ. η GEMA στη Γερμανία). Οπως καταλάβατε υπουργείο Πολιτισμού και ΑΕΠΙ βρίσκονται σε πόλεμο. Και στο κενό μεταξύ των πρωτοβουλιών Μπαλτά και της πολεμικής που δέχεται, υπάρχει πιθανότητα εκατοντάδες δημιουργοί και οι συγγενείς τους να μην εισπράττουν ούτε τα ελάχιστα απ’ τα τραγούδια τους.

Λέω τα ελάχιστα, αφού από το 2013 και έπειτα είχαμε την πτώση των δικαιωμάτων στο μισό. Η κρίση, όπως φαντάζεστε, ήταν και εδώ η αιτία. Αλλά και η ύπαρξη νέων δεδομένων που άφηναν πίσω την εισπρακτική δυναμική της ΑΕΠΙ. Για παράδειγμα, το σποτ του «Πουλάκι τσίου» – που πρόκειται για μεταγραφή ιταλικού τραγουδιού – είχε 19 εκατ. «θεάσεις» στο YouTube και απέδωσε στον δημιουργό του μόλις 800 ευρώ! Κοινώς, η ΑΕΠΙ έδειξε μια δυσκαμψία στην είσπραξη και στις νέες τεχνικές.

Θα μου πείτε: Στενό ζήτημα, δεν αφορά παρά μόνο τους δημιουργούς. Αντε και τους κληρονόμους τους. Κι όμως, εδώ προκύπτει ένα μείζον θέμα για την κοινωνία. Που απ’ όσο ξέρω έχει σε κυρίαρχο ακόμη σημείο τη μουσική. Κι αυτό καθώς η προστασία των δικαιωμάτων είναι κομβική για τη συνέχιση της δημιουργίας. Και όλα αυτά δεν είναι καθόλου άυλα ζητήματα, αλλά μέρος μιας βαριάς βιομηχανίας. Τα τραγούδια του Πλέσσα ή του Καλδάρα ζουν οικογένειες, αλυσίδες επιχειρηματικές, μαγαζιά, ραδιόφωνα. Δεν αμφισβητώ τις προθέσεις Μπαλτά, αν και όλα συντείνουν πως δεν έχει σχέδιο για τον Πολιτισμό, άρα και για το εν λόγω θέμα. Πριν όμως από την οποιαδήποτε μετέωρη απόπειρά του, θα μπορούσε να βάλει σε πραγματική διαβούλευση τους ίδιους τους δημιουργούς. Και να έβρισκε μια γέφυρα με την ΑΕΠΙ – που είναι έτοιμη δομή – πριν προχωρήσει σε δημιουργία παράλληλου φορέα, ο οποίος είναι σχεδόν σίγουρο πως δεν θα προλάβει να είναι έτοιμος για τα νέα δεδομένα.