[Κραυγές και ψίθυροι] Κάτι το πανάσχημον

Το 1984 το βιβλίο «Κάτι το Ωραίον. Μια περιήγηση στη νεοελληνική κακογουστιά» μάς εξοικείωσε με την έννοια του κιτς – όρο που μέχρι τη δεκαετία του 1970 χρησιμοποιούσαν κυρίως στην αρχιτεκτονική και που δεν είναι της ώρας να αναλύσουμε. Η εξοικείωση βέβαια έχει και μια απόχρωση αποδοχής, εντελώς αντίθετη με την πρόθεση της συγγραφικής ομάδας. Που, όπως αναφέρεται σε κάποιο σημείο του προλόγου, ήθελε να ευαισθητοποιήσει τους αναγνώστες «που θα διατρέξουν αυτήν την περιήγηση, ώστε να αναπτύξουν μία πιο αυστηρή κριτική για τον κόσμο γύρω μας και τις διαθέσεις εντός μας». Και διατύπωναν την ελπίδα ότι αυτή η εικόνα δεν θα επιβληθεί τελικά με τον εθισμό που οδηγεί στον εφησυχασμό. Δυστυχώς, τριάντα χρόνια μετά και αυτή η ελπίδα έχει πλήρως διαψευστεί. Και όχι μόνο γιατί ζούμε το απόλυτο κιτς στον πολιτικό λόγο (βλέπε γενέθλια στο Τάε Κβον Ντο).

Το κιτς τις επόμενες δεκαετίες ιδεολογικοποιήθηκε, καταξιώθηκε με τη χαριτωμενιά του καλτ, ενίοτε επιβλήθηκε με την πρόφαση της αυθεντικότητας και έδωσε άλλοθι σε παρεκκλίσεις της τέχνης και της αισθητικής. Προσφάτως, σε αυτήν την τάση απενοχοποίησης του «σκυλέ» που ουδεμία σχέση έχει με την ιδεολογία του «σκυλάδικου». Και που καλλιεργείται κυρίως από ανθυπολοχαγούς της διανόησης εν είδει αισθητικού πραξικοπήματος με άρωμα εναλλακτικής κουλτούρας. Δεν φτάνει όμως αυτό για να αναγάγει μια απλώς καλή φωνή – όπως η Πάολα ή ο Παντελίδης – σε καλλιτέχνη. Το τείχος προστασίας που έχει υψωθεί γύρω τους είναι διάφανο και αποκαλύπτει όχι μόνο το έλλειμμα των ιδίων αλλά, κυρίως, των όψιμων απολογητών τους.