Οι περιπέτειες της εποπτείας

Η μέχρι σήμερα πορεία του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης μοιάζει σαν τηλεοπτική σαπουνόπερα, καθώς σχεδόν ή κατά κανόνα κάθε «επεισόδιό» της έχει κορύφωση, ουσιαστικά αμφισβήτηση. Η σύνθεση του ΕΣΡ, που συζητήθηκε έντονα αυτές τις ημέρες, είναι σαν το ακορντεόν και αυξομειώνεται κατά το δοκούν. Ενώ αρχικά ο αριθμός των μελών του ΕΣΡ ανερχόταν σε ένδεκα, το 1990 τα μέλη του ΕΣΡ αυξήθηκαν σε 19 και το 1993 μειώθηκαν σε 9.

Το ΕΣΡ που ιδρύθηκε με τον Νόμο 1866 του 1989, με την αναθεώρηση του συντάγματος το 2001 χαιρετίστηκε ως μία από τις πρώτες εποπτικές Αρχές που απέκτησαν οργανωμένη υπηρεσία με διοικητική και δημοσιονομική αυτοτέλεια. Καθώς σταδιακά άλλαζε η σύνθεσή του και του αποδίδονταν νέες αρμοδιότητες (π.χ., Νόμοι 2173/1993, 2328/1995, 2644/1998), η αναθεωρητική Βουλή των Ελλήνων συμπεριέλαβε το ΕΣΡ στις Ανεξάρτητες Αρχές, με στόχο την ανεξάρτητη εποπτεία του πεδίου (Νόμοι 2683/2000 και 3051/2002).

Ετσι το ΕΣΡ δεν είχε πλέον γνωμοδοτικές αλλά και αποφασιστικές αρμοδιότητες, που αφορούσαν τη χορήγηση των αδειών λειτουργίας στους ιδιωτικούς τηλεοπτικούς σταθμούς και τον έλεγχο τήρησης της τηλεοπτικής νομοθεσίας. Στην ουσία το ΕΣΡ μπορούσε να ασκήσει τον εποπτικό του ρόλο εκδίδοντας εκτελεστές διοικητικές πράξεις χωρίς να υπόκειται σε έλεγχο νομιμότητας από τον αρμόδιο υπουργό. Σύμφωνα με το τότε νέο νομικό πλαίσιο, τα επτά πλέον μέλη του ΕΣΡ (πρόεδρος, αντιπρόεδρος και πέντε μέλη) ορίζονταν από το Κοινοβούλιο και η θητεία τους ήταν περιορισμένης διάρκειας τεσσάρων ετών (για πρόεδρο και αντιπρόεδρο).

Καθώς ο νέος νόμος του 2015 για τις τηλεοπτικές άδειες βρισκόταν στο στάδιο της ψήφισής του (τέλη περασμένου Οκτωβρίου), η κυβέρνηση με τροπολογίες προχώρησε στην αντικατάσταση όσων μελών του ΕΣΡ είχε λήξει η θητεία, αλλά παρέμεναν στη θέση (προσδοκώντας, ενδεχομένως, παράταση;). Σύμφωνα με την αλλαγή αυτή, η αντικατάσταση των αποχωρούντων μελών «πραγματοποιείται εντός δύο μηνών από την έναρξη της ισχύος του νόμου», κάτι που σημαίνει ότι σε αυτό το διάστημα θα έπρεπε να είχε συγκληθεί η Διάσκεψη των Προέδρων ώστε με αυξημένη πλειοψηφία 4/5 στη Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής να οριστούν τα νέα μέλη του.

Και ερχόμαστε στην τελευταία (;) «πράξη» όπου την περασμένη Τρίτη (19/1) μετά την αποτυχία στη Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής να συγκεντρωθεί ο απαιτούμενος αριθμός των 4/5, η Βουλή ενέκρινε με 165 ψήφους υπέρ (ΣΥΡΙΖΑ, ΑΝΕΛ, Δημοκρατική Συμπαράταξη) έναντι 86 κατά (ΝΔ, Ενωση Κεντρώων, Ποτάμι) και 19 παρόντες  (ΚΚΕ, ΧΑ), σε σύνολο 270, την τροπολογία του υπουργού Επικρατείας για την αύξηση κατά δύο των μελών του ΕΣΡ, από 7 σε 9 μέλη. Ως αιτιολογία προτάσσονται οι αυξημένες αρμοδιότητες του ΕΣΡ (χορήγηση των αδειών), παρότι στην ουσία μάλλον αυτές θα μειωθούν.

Κοντολογίς, στην πράξη το ΕΣΡ, εκτός από τις κατά περιόδους επιβολές προστίμων και την κατάρτιση κωδίκων δεοντολογίας, ουδέποτε κατόρθωσε (ή δεν του επετράπη) να έχει σημαίνοντα ρόλο στα ραδιοτηλεοπτικά δρώμενα της χώρας. Η διάρθρωση, η ελλιπής στελεχική και υλικοτεχνική υποδομή του και η πάντοτε αμφισβητούμενη σύνθεσή του όχι μόνο δεν του διασφάλισαν την ανεξαρτησία του από την εκάστοτε πολιτική εξουσία και τα κόμματα, αλλά και το κατέστησαν ευάλωτο στην αδιάλειπτη κριτική που ασκούνταν εις βάρος του. Κι όπως σε κάθε σαπουνόπερα, το επόμενο επεισόδιο διαφέρει, αλλά μοιάζει τόσο πολύ με το προηγούμενο. Οψόμεθα.