Ο Τάσος Μπουλμέτης στα «ΝΕΑ»: «Μου αρέσει ο Λάνθιμος, όχι τα λανθιμάκια»

Με τον «Νοτιά» που παίζεται ήδη στις ελληνικές αίθουσες, ο σκηνοθέτης της «Πολίτικης κουζίνας» επιστρέφει ύστερα από δεκατρία χρόνια στην κινηματογραφική επικαιρότητα, παρουσιάζοντας ίσως την πιο προσωπική του ταινία – μια ιστορία που διαδραματίζεται στα χρόνια της Μεταπολίτευσης, με την ανασύσταση της εποχής να κερδίζει τις εντυπώσεις. Για λίγες ταινίες οι προσδοκίες των θεατών απογειώνονται μέχρι την ημέρα προβολής της και για λίγες ο μόνιμος ντόρος αφορά τη διάκριση μεταξύ εμπορικού και ποιοτικού προϊόντος.

Πώς αισθάνεσαι σήμερα για την «Πολίτικη κουζίνα» που παραμένει η μεγαλύτερη εμπορική επιτυχία του ελληνικού σινεμά;

Με γλύκανε η αποδοχή της. Είναι πολύ ωραίο να εκτιμάται το έργο σου από τόσο κόσμο. Από την άλλη, όμως, έχω κάποιες αδυναμίες αφηγηματικές, κάποια κουσούρια, και πολύ θέλω να ενδώσω σε αυτές. Παρεμπιπτόντως, εκτιμώ πολύ το σινεμά του Γιώργου Λάνθιμου και πολύ θα ήθελα να κάνω μια τέτοια ταινία. Ε, αυτές τις επιθυμίες μου προσπαθώ να γεφυρώσω – αλλά αν ποτέ κάνω ένα τέτοιο φιλμ, ένα φιλμ μόνο για μένα, θα ενημερώσω πρωτίστως το κοινό. Αυτό κάνει ο Κόπολα με τις τελευταίες του ταινίες, θαρρώ όμως πως έχει αποτύχει. Εχει αποκηρύξει όλες τις κλασικές ταινίες του, τον «Νονό», τη «Συνομιλία».

Ανέφερες τον Λάνθιμο. Για το κίνημα του weird wave τι γνώμη έχεις;

Μου αρέσει ο Λάνθιμος, είμαι όμως επιφυλακτικός με τους μιμητές του. Με τα νέα παιδιά που προκειμένου να διακριθούν στο διεθνές στερέωμα, παίρνουν κάποιες ιδέες, τις «στεγνώνουν» από την ελληνικότητά τους και ελπίζουν πως μέσω αυτών των ιδεών θα βρουν μια κάποια πρόσβαση. Για τον Λάνθιμο, καταλάβαινες πως έχεις να κάνεις με έναν ταλαντούχο άνθρωπο από τις διαφημίσεις του ακόμη: ο άνθρωπος έχει προχωρημένο μυαλό. Πάντα υπάρχουν μιμητές βέβαια. Το 1980 λέγαμε πως έχουμε τον Αγγελόπουλο και τα αγγελοπουλάκια. Ε, λανθιμάκια έχουμε τώρα. Είμαστε, βέβαια, πολύ τυχεροί: υπάρχει η οικονομική κρίση! Που έχει δύο καλά: το πρώτο είναι πως αναγκάζει τους δημιουργούς να μιλήσουν γι’ αυτό που μας συμβαίνει – όχι πως προκύπτει πάντα κάτι καλό, γιατί για την κρίση μιλάει και ο Παπακαλιάτης αλλά κραυγαλέα, κατά τη γνώμη μου. Το δεύτερο είναι πως όλα τα φώτα παγκοσμίως είναι στραμμένα επάνω μας. Κάτι διαφορετικό να συμβεί εδώ, το πιάνει αμέσως ο κινηματογραφικός κόσμος.

Η εικόνα που έχουν στο εξωτερικό για εμάς μοιάζει να είναι διαρκώς μεταβλητή εδώ και χρόνια.

Οταν η επιτυχία της «Κουζίνας» με έφερε στην Αυστραλία, είχα την τύχη να μιλήσω στο τηλέφωνο για μία ώρα με τον Πίτερ Γουίαρ (σ.σ.: σπουδαίος αυστραλός σκηνοθέτης επιτυχιών όπως «Ο κύκλος των χαμένων ποιητών» και «The Truman show»). Και τι δεν μου είπε αυτός ο άνθρωπος – την ώρα που κλείναμε το τηλέφωνο, όμως, μου ζήτησε να δώσω εκ μέρους του συγχαρητήρια στον Δημήτρη Παπαϊωάννου για την τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων. Εκεί συνειδητοποιείς πως μέχρι τότε η Ελλάδα ήταν στο παγκόσμιο κάδρο με τον Ζορμπά (και καλά έκανε αν με ρωτάς, καθώς ο Κακογιάννης είναι ο αγαπημένος μου σκηνοθέτης από τους δικούς μας). Με τους Ολυμπιακούς Αγώνες όμως ξεδίπλωσε μια διαφορετική αφήγηση για τον εαυτό της, μοντέρνα, σύγχρονη, με ένα βάθος σκέψης και ένα επίπεδο. Βλέπεις αναλόγως τη δυναμική που έχει ο κινηματογράφος να εκπροσωπήσει τον πολιτισμό σου, μιας και έχει τη δυνατότητα να απευθυνθεί στον θεατή της κάθε χώρας, αντιμετωπίζοντάς τον ως τουρίστα στη δική σου πραγματικότητα. Η «Πολίτικη κουζίνα» έφτασε μέχρι τη Γη του Πυρός. Ακόμα λαμβάνω mail γι’ αυτή την ταινία. Και να μη μου ξανασυμβεί είμαι χορτάτος. Το έχω φάει το χαβιάρι μου.

Για τον ανυποψίαστο θεατή, ποια είναι η θεματική σου στον «Νοτιά»;

Μια μεσοαστική οικογένεια – που αλληγορικά καθρεφτίζει και τη σημερινή ελληνική οικογένεια – που βγαίνει ύστερα από έναν εμφύλιο και έναν Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με μια χούντα να πλησιάζει και μια άλλη να περιμένει στο τέλος. Μια οικογένεια που έχει δομήσει την οντότητά της πάνω σε ένα ψέμα και υπάρχουν, από τη μια, η ανάγκη για φυγή και, από την άλλη, η πραγματικότητα. Το «εδώ και τώρα» είναι το αρχοντορεμπέτικο εκείνης της εποχής και η «φυγή», το τάνγκο. Η Ευανθία λοιπόν, μετά τις κουβέντες μας, μου δίνει τρία – τέσσερα μουσικά θέματα, ξεχωρίζω κάποια και με την έμπνευση αυτή γυρίζω κάποιες εικόνες. Αυτό συνεχίζεται μέχρι το τέλος – ένα συνεχές πινγκ πονγκ.

Συνεχίζεις τη συνεργασία σου με την Ευανθία Ρεμπούτσικα…

Με την Ευανθία έχουμε μια σχέση που κρατά χρόνια. Γνωριζόμαστε από τις αρχές του ’90, ήμασταν και γείτονες. Κάποια εποχή λοιπόν έχουμε κάνει ένα ταξίδι στην Κωνσταντινούπολη. Η Ευανθία τότε είναι στα πρώτα της συνθετικά βήματα – και μου βάζει να ακούσω κάτι καταπληκτικές μουσικές. Εκεί της κάνω πρόταση για την «Πολίτικη κουζίνα» – δεν ξέρω αν το γνωρίζεις, είναι απίστευτα δημοφιλής στην Τουρκία. Ο δε μπαμπάς της είχε φοιτήσει στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης ως βυζαντινός ψάλτης. Εχει τέτοια ακούσματα η Ευανθία και ξέρει να τα περνάει. Κάθε φορά που δουλεύουμε μια ταινία, της εκθέτω τις επιθυμίες μου και τα όριά μου.

Συμφωνείς πως δεν υπάρχουν έντονες δραματουργικές κορυφώσεις στο σενάριό σου;

Φυσικά. Αυτό ήθελα, ήταν συνειδητή επιλογή. Να φανταστείς πως γύρισα την 32η εκδοχή του αρχικού σεναρίου. Ξέρεις, ο Ραφαηλίδης έλεγε μια κουβέντα για μια ταινία που μου άρεσε πάρα πολύ. Ελεγε πως αυτή η ταινία ήταν «παιγμένη με σουρντίνα». Και κάτι τέτοιο προσπάθησα να πετύχω εδώ. Δεν ήθελα να γίνω κραυγαλέος, τα ξέρω αυτά. Αλλά υπάρχουν σημεία στην πλοκή που δημιουργούν μικρές εντάσεις – όπως ο θάνατος του Ωνάση, για παράδειγμα. Σκέψου τις «Μέρες ραδιοφώνου» του Γούντι Αλεν. Ούτε εκεί υπάρχουν κορυφώσεις, σωστά; Και είναι από τις καλύτερες ταινίες του, από τις πιο αγαπημένες. Παίρνω δάνεια από κει. Επειτα, με ενδιέφεραν πολύ οι χαρακτήρες και οι προσωπικές τους διαδρομές. Οταν τελειώνω ένα σενάριο, το δίνω πάντα σε δύο έμπιστους φίλους μου, ψυχαναλυτές στο επάγγελμα, για να μου πουν αν η εσωτερική δομή των χαρακτήρων και οι πράξεις τους έχουν συνέπεια σε σχέση με την πραγματικότητα.