[Εναλλακτικά] Αξιοθέατο: πρόσφυγας

Ερώτηση από το μέλλον: «Καλησπέρα σας. Πώς μπορούμε να επισκεφθούμε το θεματικό πάρκο προσφύγων και να φωτογραφιστούμε με παιδιά από τη Συρία;». Το δράμα στα σύνορα και στα hotspots με τις μαζικές ροές και τους πνιγμούς προσφύγων και μεταναστών είναι μια σκληρή πραγματικότητα, που ίσως μόνο μερικώς μπορεί να την αμβλύνει η τωρινή συλλογική παρέμβαση. Κι αυτό αφού οι αιτίες είναι εγγενείς. Πολύπλοκες. Και προφανώς δεν ερμηνεύονται ευθύγραμμα και απλά με το επιχείρημα της Αριστεράς ότι ευθύνονται μόνο οι ιμπεριαλιστικοί πόλεμοι ή οι εμφύλιοι σε αυτά τα κράτη. Είναι και η ραγδαία αύξηση πληθυσμού σε πολλές μεσανατολικές ή αφρικανικές χώρες. Είναι ολόκληρες πόλεις που ξεφυτρώνουν. Είναι η τερατογένεση του ISIS. Είναι μια νέα κοινότητα διαρκώς μετακινούμενη και ανέστια που επιζητά μια νέα κοινωνική συνοχή. Η πραγματικότητα αυτή αντιμετωπίζεται σε ένα πρώτο αυτοθυσιαστικό πεδίο από την αλληλεγγύη του κόσμου. Η άλλη όψη των τειχών του Ορμπάν στην Ουγγαρία είναι οι κάτοικοι της Λέσβου. Είναι οι κάτοικοι του Πεδίου του Αρεως που το καλοκαίρι έφερναν νερό και φαγητό στους πρόσφυγες. Μια αλληλεγγύη από τα κάτω, όχι όμως καινούργια.

Οι παλιότεροι ξέρουν πως κυρίως μετά το ’90 μεγάλο μέρος της Αριστεράς και του δημοκρατικού κόσμου πρωταγωνίστησε σε δράσεις και κινήσεις αλληλεγγύης σε μετανάστες και πρόσφυγες. Οι μέρες που ζούμε είναι πια εντελώς αντιπροσωπευτικές. Το πορτοκαλί σωσίβιο και η αυτενέργεια του Ελληνα τείνει να γίνει σύμβολο. Μάλιστα κυκλοφορεί και ψήφισμα μέσω παγκόσμιου κινήματος για να δοθεί το Νομπέλ Ειρήνης στους Μυτιληνιούς.

Πλάι στην ηρωική μπαλάντα του καθημερινού ανθρώπου, βέβαια, δεν άργησε να ακουστεί και το ριφ της λάιφσταϊλ εκμετάλλευσης. Παραστάσεις, πασαρέλες, ακτιβισμοί με άξονα το πορτοκαλί σωσίβιο. Μέχρι μπαρ όπου οι σερβιτόροι εργάζονταν συμβολικά για κάποιες μέρες φορώντας τα.

Και μετά ήλθαν οι περσόνες. Ο κινέζος καλλιτέχνης Αϊ Ουέιουεϊ που έφτασε στη Μυτιλήνη και τη μετέτρεψε σε περφόρμανς με φωτογραφίες στο Ιnstagram του. Η Σούζαν Σαράντον. Και τώρα η Βανέσα Ρεντγκρέιβ. Ανοίγω παρένθεση για την τελευταία: η μεγάλη βρετανίδα ηθοποιός δεν υποκινήθηκε από καμία μόδα για να επισκεφθεί τους πρόσφυγες σε Ελαιώνα και Ελληνικό. Με πολλά χιλιόμετρα σε ζητήματα ακτιβισμού, αλληλεγγύης και ανυποταξίας, ήταν σχεδόν προφανές γιατί εμφανίστηκε στα μέρη μας. Ισως όχι τόσο προφανή τα φλας που επιζήτησαν μέσω αυτής διάφοροι λαθρεπιβάτες του ανθρωπισμού. Κλείνει η παρένθεση. Είναι ζήτημα χρόνου να δούμε εδώ γύρω και άλλους σταρ. Προφανώς, ορθά και χρήσιμα. Διεθνοποιείται έτσι το δράμα. Ζυγώνει όμως και το φανταστικό ερώτημα της αρχής τούτου του σημειώματος.