Μομφές και έριδες με φόντο τη θάλασσα των προσφύγων

Παραμονές Χριστουγέννων, ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης ανακοίνωσε πως ο αριθμός των προσφύγων και των μεταναστών που έχουν αφιχθεί από τις αρχές του έτους στην Ευρώπη ξεπέρασε το ένα εκατομμύριο. Παρά την έλευση του χειμώνα, η μεταναστευτική ροή συνεχίζεται, το ίδιο και τα ναυάγια και οι πνιγμοί στη Μεσόγειο, το ίδιο και οι έριδες μεταξύ των Ευρωπαίων όσον αφορά την κατανομή των βαρών – όπως και οι μομφές, κυρίως μεταξύ Βορρά και Νότου αλλά όχι μόνο, για έλλειψη αλληλεγγύης και ολιγωρία.

Μόλις χθες, ο γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε κατήγγειλε σε συνέντευξή του την Αθήνα πως αγνοεί εδώ και χρόνια τον κανονισμό Δουβλίνο ΙΙΙ, που υποχρεώνει τους πρόσφυγες να αιτούνται άσυλο στην πρώτη ευρωπαϊκή χώρα εισδοχής τους. «Οι Ελληνες δεν θα έπρεπε να κατηγορούν για τα προβλήματά τους αποκλειστικά τους άλλους, θα έπρεπε επίσης να κοιτάξουν πώς θα τα πάνε οι ίδιοι καλύτερα», δήλωσε, τροφοδοτώντας έναν νέο κύκλο αλληλοκατηγοριών.

Εν μέσω οικονομικής κρίσης, εθνικών εγωισμών και αναζωπύρωσης των εθνολαϊκισμών, η Ευρώπη δείχνει ανήμπορη να αντιμετωπίσει τη μεγαλύτερη μεταναστευτική κρίση μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μέτρα που υιοθετούνται μετά κόπων και βασάνων όπως η ανακατανομή 160.000 προσφύγων από άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης και την Ιταλία μένουν ουσιαστικά στα χαρτιά και μεγαλεπήβολα σχέδια όπως η αντικατάσταση της Frontex με μια νέα ευρωπαϊκή υπηρεσία φύλαξης ακτών και συνόρων παραπέμπονται λόγω αντιδράσεων που προκαλούν στην επόμενη χρονιά. Αλλά το επονομαζόμενο «μεταναστευτικό πρόβλημα» δεν αφορά ούτε απασχολεί μόνο την Ευρώπη. Μία μεγάλη συζήτηση έχει ξεσπάσει στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού αυτές τις ημέρες, με αφορμή την αποκάλυψη που έκανε η «Washington Post» πως από τον επόμενο μήνα η κυβέρνηση του Μπαράκ Ομπάμα θα αρχίσει να συλλαμβάνει και να απελαύνει εκατοντάδες οικογένειες από χώρες της Κεντρικής Αμερικής, κυρίως από το Ελ Σαλβαδόρ, την Ονδούρα και τη Γουατεμάλα, που εισήλθαν παράτυπα στις ΗΠΑ και αρνούνται να τις εγκαταλείψουν παρότι έχει εκδοθεί εις βάρος τους τελεσίδικη δικαστική απόφαση.

Με τη μάχη για το προεδρικό χρίσμα να μαίνεται και στα δύο στρατόπεδα, Ρεπουμπλικανούς και Δημοκρατικούς, ο Ντόναλντ Τραμπ, ο ρεπουμπλικανός υποψήφιος που λανσάρισε την καμπάνια του αποκαλώντας τους μετανάστες εγκληματίες και εμπόρους ναρκωτικών κι έκτοτε δεν έχει πάψει να χαμηλώνει το επίπεδο της δημόσιας συζήτησης, έσπευσε να εκμεταλλευτεί πολιτικά την είδηση με τον δικό του μοναδικό τρόπο: «Ολος ο κόσμος βλέπει πως οι Δημοκρατικοί και ο πρόεδρος Ομπάμα αρχίζουν τώρα, χάρη σε μένα, να απελαύνουν όσους βρίσκονται εδώ παράνομα», θριαμβολόγησε στο twitter προτού επικαλεστεί τις απιστίες του Μπιλ Κλίντον προκειμένου να «χτυπήσει» τη Χίλαρι.

Σε κάθε περίπτωση, η απόφαση που φέρεται να έλαβε η κυβέρνηση Ομπάμα, έπειτα από τη σημαντική αύξηση που έχει καταγράψει τους τελευταίους μήνες ο αριθμός των οικογενειών και των ασυνόδευτων ανηλίκων από χώρες της Λατινικής Αμερικής που συλλαμβάνονται να περνούν τα σύνορα παράτυπα, μοιάζει να χαροποίησε αποκλειστικά τον Τραμπ. Ομάδες λόμπι όπως η Numbers USA που απαιτούν την πάταξη της μετανάστευσης την απέρριψαν ως «πολύ λίγη, πολύ αργά» αρνούμενες το επιχείρημα πως θα λειτουργήσει αποτρεπτικά ή θα ενισχύσει την ασφάλεια των συνόρων. Ακτιβιστές υπέρ των δικαιωμάτων των μεταναστών, από την άλλη πλευρά, επισημαίνουν πως η στοχοποίηση οικογενειών, ακόμα και με ανήλικα παιδιά, αποσπά την προσοχή από σαφώς σοβαρότερα προβλήματα, όπως είναι η τρομοκρατία, και δεν αντιμετωπίζει τα γενεσιουργά αίτια της μεταναστευτικής εισροής.

Στην πραγματικότητα, επισημαίνει η ισπανική «El Pais», το Κογκρέσο ενέκρινε προ ημερών στο πλαίσιο του προϋπολογισμού 2016 την αποδέσμευση 750 εκατ. δολαρίων για την καταπολέμηση των αιτιών της μετανάστευσης – ένδεια, βία και έλλειψη ευκαιριών – στις τρεις χώρες καταγωγής των περισσότερων παράτυπων μεταναστών, το Ελ Σαλβαδόρ, την Ονδούρα και τη Γουατεμάλα. Αλλά τα σχέδια απέλασης εκατοντάδων οικογενειών από την Κεντρική Αμερική προκαλούν αναταράξεις και στο στρατόπεδο των Δημοκρατικών. «Είμαστε μια χώρα καλύτερη από αυτό», δήλωσε ο δημοκρατικός υποψήφιος για το χρίσμα, Μάρτιν Ο’ Μάλεϊ. «Το έθνος μας ήταν ανέκαθεν ένας φάρος ελπίδας, ένα καταφύγιο για τους κατατρεγμένους», επεσήμανε από την πλευρά του ο Μπέρνι Σάντερς,  ο θεωρούμενος ως βασικός αντίπαλος της Χίλαρι Κλίντον στη μάχη για το χρίσμα, δηλώνοντας «ενοχλημένος» με την είδηση που διέρρευσε. Η αντίδραση της ίδιας της Χίλαρι ήταν πιο μετρημένη: η πρώην υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, που έχει ταχθεί στο παρελθόν υπέρ της απέλασης ορισμένων Κεντροαμερικανών, επεσήμανε την αναγκαιότητα να έχουν όλοι πρόσβαση σε μία «ολοκληρωμένη και δίκαιη ακρόαση» και να «προσφέρεται καταφύγιο σε όσους το έχουν ανάγκη».  

Στη Λέσβο ο κινέζος αντιφρονών Αϊ Ουέιουεϊ.
Μετά τη διάσημη αμερικανίδα ηθοποιό Σούζαν Σαράντον, ήρθε η σειρά του γνωστού κινέζου αντιφρονούντος καλλιτέχνη Αϊ Ουέιουεϊ να μεταβεί στη Λέσβο προκειμένου να δει από κοντά, να προσφέρει λίγη βοήθεια και κυρίως να αναδείξει το δράμα των προσφύγων. Μεταξύ άλλων, ο Αϊ ανέβασε στον αγγλόφωνο λογαριασμό του στο twitter μία φωτογραφία του αγκαλιά με ένα ξεβρασμένο παιδικό σωσίβιο δηλώνοντας «σοκαρισμένος». «Θέλουμε να αφυπνίσουμε τη συνείδηση των ανθρώπων, να γίνουν πιο δημιουργικοί, πιο θετικοί σε σχέση με την κατάσταση αυτή και φυσικά πάντα σκεφτόμαστε ότι οι καλλιτέχνες είναι μέρος αυτού του κόσμου», είχε δηλώσει τον περασμένο Σεπτέμβριο, όταν είχε κάνει μαζί με τον βρετανοϊνδό γλύπτη Ανίς Καπούρ μια ξεχωριστή πορεία στους δρόμους του Λονδίνου προκειμένου, ακριβώς, να αναδείξει το δράμα των προσφύγων.