Η κατάρα του ενός υποψήφιου επενδυτή

Η κατάρα του ενός και μοναδικού υποψηφίου στοιχειώνει τις ελληνικές αποκρατικοποιήσεις. Πάντα στην αρχή προσελκύουν μεγάλο ενδιαφέρον, σιγά σιγά οι υποψήφιοι αραιώνουν και όταν έρθει η ώρα της αλήθειας εξελίσσονται σε παιχνίδι για έναν, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το τελικό τίμημα.

Το έργο αυτό είδαμε να παίζεται στο Ελληνικό, όπου από τους εννέα αρχικά μνηστήρες στο τέλος ένας μόνο άνοιξε το πορτοφόλι, το είδαμε στον ΔΕΣΦΑ, στα 28 κτίρια υπουργείων, το βλέπουμε τώρα και στον Πειραιά.

Από τους έξι αρχικά επενδυτές που εμφανίστηκαν τον Μάρτιο του 2014 στην πιο «πολιτικοποιημένη» από τις μέχρι τώρα ελληνικές ιδιωτικοποιήσεις, τρεις απέμειναν στην πορεία και τελικά η κούρσα κατέληξε μοναχικός περίπατος για έναν, δηλαδή τη COSCO. Το πόσο βαθιά θα βάλει το χέρι στην τσέπη θα κρίνει και την τύχη του διαγωνισμού, όταν στις 12 Ιανουαρίου ανοίξει η προσφορά της, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι οι Κινέζοι θα «κακοκαρδίσουν» την κυβέρνηση ώστε να ναυαγήσει το ντιλ.

Ο ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ

Ενας ωστόσο διεκδικητής περιορίζει τον ισχυρό ανταγωνισμό σε μια ιδιωτικοποίηση και τη δυνατότητα να ανέβει το τίμημα μέσα από την πλειοδοσία που ακολουθεί όταν ζητούνται βελτιωτικές προσφορές. Ενας επίσης υποψήφιος ανοίγει την όρεξη σε όλους όσοι εντός και εκτός του ΣΥΡΙΖΑ είναι έτοιμοι να «ξεσπαθώσουν» μιλώντας για ξεπούλημα. Και είναι πολλοί, αρκετά περισσότεροι από τους σιωπηλούς υποστηρικτές της κάθε ιδιωτικοποίησης.  Προς το παρόν, οι φανατικοί πολέμιοι της πώλησης του ΟΛΠ κάνουν υπομονή, κοιτάζουν το ρολόι τους και μετρούν αντίστροφα έως την ημέρα που θα ανοίξει η προσφορά. Αν είναι υψηλή ή πέραν πάσης προσδοκίας, δεν θα έχουν και πολλά να πουν, τα επιχείρηματά τους θα ξεμείνουν από καύσιμο, κάνοντας πιο εύκολη τη ζωή της κυβέρνησης να προχωρήσει σε μια ακόμη ιδιωτικοποίηση μετά τα περιφερειακά αεροδρόμια. Στην αντίθετη περίπτωση, θα ξεσηκωθεί ντόρος και το ΤΑΙΠΕΔ, που προσπαθεί να βγάλει από το ελληνικό πρόγραμμα τη «ρετσινιά του ξεπουλήματος» και να πείσει ότι δεν δίνει τα «ασημικά σε τιμή ευκαιρίας», θα βρεθεί σε δύσκολη θέση.

Το γιατί όμως ο Πειραιάς εξελίχθηκε σε έργο για έναν παραμένει. Επί μήνες οι Δανοί της πανίσχυρης Maersk με συνεχείς δηλώσεις αλλά και επισκέψεις ανώτατων στελεχών του ομίλου στην Αθήνα υποστήριζαν πως ενδιαφέρονται για το λιμάνι. Είναι γνωστό άλλωστε πως θέλουν να μπουν σφήνα στο φαραωνικό σχέδιο του Πεκίνου για τον δρόμο του μεταξιού και να κερδίσουν όγκους εμπορίου από το νέο παιχνίδι Ασίας – Ευρώπης. Πιθανώς οι Σκανδιναβοί να άδειασαν το γήπεδο για τους Κινέζους κρίνοντας τελικά πως δεν ταιριάζει στα σχέδιά τους. Ισως να έχουν αποφασίσει να «χτυπήσουν» το λιμάνι της Θεσσαλονίκης, καθώς η Maersk συγκαταλέγεται ανάμεσα στους 8 που το διεκδικούν.

ΤΑ ΑΣΗΜΙΚΑ

Ισως πάλι τα ελληνικά ασημικά να μη λάμπουν και τόσο όσο μας αρέσει να νομίζουμε. Αν συνέβαινε αυτό θα το βλέπαμε, οι αποκρατικοποιήσεις δεν θα αποτελούσαν παιχνίδι για έναν, παρά η πλειοδοσία θα πήγαινε σύννεφο, και θα κονταροχτυπιούνταν γι’ αυτές πολλοί επενδυτές.

Υπάρχουν όμως κι αλλού στη γειτονιά μας «ασημικά σε τιμή ευκαιρίας», ίσως ακόμη πιο αστραφτερά και όμορφα από τα δικά μας. Κύματα ιδιωτικοποιήσεων σαρώνουν αυτή τη στιγμή τις χώρες του υπερχρεωμένου ευρωπαϊκού Νότου και της Μεσογείου. Από την Πορτογαλία, την Ισπανία και την Ιταλία μέχρι την Τουρκία και την Κύπρο οι «αγγελίες» για λιμάνια, εταιρείες ενέργειας, μεταφορές, τράπεζες και ακίνητα είναι πάμπολες. Στα λιμάνια πρωταγωνιστεί η Τουρκία που έχει βάλει πωλητήρια παντού. Πρόσφατα πέρασε στα χέρια της COSCO το μεγαλύτερο ιδιωτικό λιμάνι της χώρας (Kumport) στον κόλπο του Μαρμαρά, ενώ οι ανταγωνιστές της Δανοί ελέγχουν τη Σμύρνη. Εχουν επίσης προγεφυρώματα σε όλη τη Μεσόγειο και συγκεκριμένα σε έξι ισπανικά λιμάνια (Βαρκελώνη, Βαλένθια, Κανάριοι Νήσοι, Τενερίφη, Gijon, Βισκαϊκός κόλπος).

Σε αυτόν τον αγώνα δρόμου παίζει ρόλο το τάιμινγκ και κερδισμένος είναι εκείνος που θα πουλήσει πρώτος. Ακόμη λοιπόν και αν η κυβέρνηση με πολύ πόνο αποφάσισε να προχωρήσει τις ιδιωτικοποιήσεις, το συμπέρασμα είναι πως το αποτέλεσμα δεν εξαρτάται από την ίδια αλλά από αυτούς που έχουν το χρήμα. Πορτοκαλιές υπάρχουν και αλλού και για να είναι τα ελληνικά πορτοκάλια τα καλύτερα πρέπει να συντρέχουν πολλές προϋποθέσεις που αυτή τη στιγμή απουσιάζουν. Το αντίθετο, μάλιστα, αφού το ρίσκο συνοδεύει ακόμη το όνομα «Ελλάδα», τα νεύρα όποιου αποφασίζει να επενδύσει εδώ δοκιμάζονται σκληρά, το έπος καθυστερήσεων στις αποκρατικοποιήσεις έσπασε ρεκόρ το πρώτο εξάμηνο του 2015, ενώ οι παλινωδίες και παραφωνίες από εμπλεκόμενους υπουργούς αποτελούν πολύ συχνό φαινόμενο.

Η ΤΡΑΙΝΟΣΕ

Το μαρτύριο επομένως των ιδιωτικοποιήσεων έχει ακόμη πολύ δρόμο και για πολλές το μέλλον είναι άδηλο. Ο διαγωνισμός της ΤΡΑΙΝΟΣΕ, για παράδειγμα, δυόμισι χρόνια μετά την προκήρυξή του κινδυνεύει να εκτοχιαστεί. Εδώ και καιρό παραμένει ασαφές αν κάποιος από τους τρεις διεκδικητές θα παραμείνει μέχρι τέλους στην κούρσα, ενώ η εμπειρία της Ειδομένης υπονόμευσε τον διαγωνισμό. Οσο για το Ελληνικό, τέσσερα χρόνια από τον Δεκέμβριο του 2011, οπότε και προκηρύχθηκε, η αξιοποίησή του παραμένει στο σημείο μηδέν. Η λίστα των βημάτων που πρέπει να γίνουν προκειμένου να ξεκινήσει το έργο είναι μεγάλη, από την εκκένωση της έκτασης μέχρι την κατάρτιση του σχεδίου ανάπτυξης, την κύρωσή του από τη Βουλή και τη διενέργεια διαγωνισμού για τη χορήγηση άδειας καζίνου. Είναι αμφίβολο αν τα προβλήματα θα έχουν επιλυθεί ώς τον Νοέμβριο του 2016, οπότε και λήγει η προθεσμία που προβλέπει η σύμβαση με τον ανάδοχο επενδυτή, το πιθανότερο λοιπόν είναι ότι θα παραταθεί, άγνωστο για πόσο. Εν ολίγοις, μπορεί κάτι να κινείται στην ανηφόρα των αποκρατικοποιήσεων, αλλά ο μέσος χρόνος ολοκλήρωσης των διαγωνισμών τείνει να ξεπεράσει τα δύο χρόνια και ο δρόμος θα είναι μακρύς και δύσβατος. Εως τότε οι ελληνικοί διαγωνισμοί θα παραμένουν παιχνίδι για έναν, επιβεβαιώνοντας τον μέχρι σήμερα κανόνα, με μοναδική εξαίρεση τα 14 περιφερειακά αεροδρόμια. Η πρώτη και μοναδική μέχρι σήμερα ιδιωτικοποίηση του ΣΥΡΙΖΑ, βασισμένη στην πολύ καλή δουλειά που παρέλαβε, όπως είχε παραδεχθεί ευθαρσώς πριν από μερικές εβδομάδες ο πρόεδρος του ΤΑΙΠΕΔ Στέργιος Πιτσιόρλας, από τον προκάτοχό του Γιάννη Εμίρη.