Ρέκβιεμ για έναν μαέστρο

^«Παιδί γνώρισα τον ναζισμό. Ενήλικος τον κομμουνισμό. Στις ΗΠΑ γνώρισα το καπιταλιστικό σύστημα. Πιστεύω λοιπόν ότι όλα τα συστήματα που αναγορεύουν την εξουσία ως κέντρο της κοινωνίας είναι εξίσου ολέθρια». Ο Κουρτ Μαζούρ, ο σπουδαίος γερμανός μαέστρος που έφυγε από τη ζωή προχθές σε ηλικία 88 ετών, έζησε στο περιθώριο της εξουσίας μέσα από την αποδοχή, τη λατρεία του κοινού και κυρίως τη μαγεία της μουσικής. «Με βαθιά θλίψη γράφω εκ μέρους της οικογένειας Μαζούρ και της Φιλαρμονικής της Νέας Υόρκης ότι ο Κουρτ Μαζούρ, που διετέλεσε μουσικός διευθυντής μας το διάστημα 1991 έως 2002 και διατήρησε τιμητικά αυτόν τον τίτλο, απεβίωσε τη 19η Δεκεμβρίου του 2015» ανακοίνωσε ο νυν πρόεδρος της Φιλαρμονικής της Νέας Υόρκης Μάθιου Βανμπίζεν. Με τον τρόπο αυτό υπενθύμισε την εποποιία Μαζούρ από τη θέση του πόντιουμ. Σημείο σταθμός: η ιστορική συναυλία όπου διηύθυνε το «Γερμανικό ρέκβιεμ» του Μπραμς μετά το τρομοκρατικό χτύπημα της Αλ Κάιντα στους Δίδυμους Πύργους. Η πρώτη πάντως σημαντική περίοδος της διαδρομής του ήταν η θητεία του ως επικεφαλής στην Ορχήστρα Γκεβάντχαουζ της Λειψίας από το 1970 έως το 1996. Από τη θέση αυτή συνέβαλε στις διαπραγματεύσεις για την ενοποίηση της Γερμανίας, ενώ γιόρτασε την ένωση των δύο Γερμανιών διευθύνοντας την Eνάτη του Μπετόβεν.

ΤΟ ΑΤΥΧΗΜΑ. Ο αρχιμουσικός που γεννήθηκε στην πόλη Μπριγκ της Σιλεσίας ονειρεύτηκε καριέρα πιανίστα ή μαέστρου. Ενα ατύχημα που είχε στο χέρι όταν ήταν 16 ετών του απέκλεισε την πρώτη επιλογή. Οταν ανακοίνωσε στους γονείς του ότι θέλει να βρεθεί στο πόντιουμ, νόμιζαν ότι επρόκειτο για κάποιο αστείο. Ανακαλούσε πολλές φορές τη μικρή ιστορία: «Δεν μπορούσαν να φανταστούν ότι ο ντροπαλός νεαρός που σάστιζε όταν μιλούσε σε τρεις ή τέσσερις ανθρώπους μαζί από φόβο μήπως κάνει κάποιο λάθος, θα μπορούσε να σταθεί ενώπιον 100 μουσικών και να τους καθοδηγήσει. Αν με παρατηρήσει όμως κανείς ανάμεσα σε κόσμο στη διάρκεια π.χ. μιας δεξίωσης, παραμένω ντροπαλός. Αυτό είναι πολύ περίεργο σε μένα. Νομίζω ότι είναι ένα είδος αντίφασης».

Ο Μαζούρ υπηρετούσε την τέχνη του με πίστη και αφοσίωση έχοντας ψηλά στη λίστα των επιλογών του τους Μπαχ, Μέντελσον, Μπραμς και Μπετόβεν. Βαθιά επιρροή όμως άσκησε πάνω του και ο θρύλος Βίλχελμ Φούρτβενγκλερ, τον οποίο γνώρισε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στη Λειψία, την πόλη όπου σπούδαζε. «Βλέποντάς τον να διευθύνει, κατάλαβα για πρώτη φορά ότι αν ένας πραγματικά μεγάλος μαέστρος σταθεί μπροστά από μια ορχήστρα, μπορεί να αλλάξει τα πάντα. Οχι τον χαρακτήρα της ορχήστρας ούτε τον ιδιαίτερο ήχο της: μπορεί να αλλάξει την ποιότητά της, τις ίδιες τις προσδοκίες του κοινού που είναι παράγοντας για μια επιτυχημένη συναυλία». Η ερμηνευτική δεινότητα του Μαζούρ έχει υμνηθεί ποικιλοτρόπως από κοινό και κριτικούς και η τοποθέτησή του στο στερέωμα των πιο σπουδαίων μαέστρων παγκοσμίως ήταν σχεδόν αυτονόητη. «Ο Μαζούρ εκτείνεται, όποτε χρειαστεί, από τους ύστερους ρομαντικούς, όπως είναι ο Ρίχαρντ Στράους, έως τους ήπιους μοντερνιστές όπως ο Σεργκέι Προκόφιεφ» έγραφε ο Ντόναλντ Χίναχαν το 1990 στους «Νιου Γιορκ Τάιμς». Εναν χρόνο αργότερα ο αρχιμουσικός δήλωνε στο ίδιο έντυπο: «Δεν θέλω να ονομάζομαι θαύμα. Η μουσική είναι το θαύμα». Επεδίωκε πάντα να στρέφει τον προβολέα από τον εαυτό του στην τέχνη που υπηρετούσε.