[Αστάθμητος παράγων] Ποια είναι η Αριστερά

Στη μετεμφυλιακή Ελλάδα οι νικητές έκαναν τα κουμάντα και οι ηττημένοι εξαγνίζονταν.

Οι νικητές σχημάτιζαν κυβερνήσεις, έχτιζαν εργοστάσια και πολυκατοικίες, μοίραζαν και κυρίως μοιράζονταν μεταξύ τους την αμερικανική βοήθεια. Οι ηττημένοι ζούσαν σε ένα ιδιότυπο περιθώριο. Αποκλεισμένοι από τα πανεπιστήμια, από τις θέσεις εργασίας στο Δημόσιο, απ’ τα ρουσφέτια. Ο κόσμος, κι ας μη συμφωνούσε με την ιδεολογία τους, τους συμπαθούσε ολοένα και περισσότερο.

«Να ψωνίζουμε από τον φούρνο του μπαρμπα-Γιάννη που έχει τα αδέλφια του στην εξορία…» έλεγε μια κεντρώα θεία μου.

«Οποτε πήρα αριστερούς εργάτες στην οικοδομή με έβγαλαν ασπροπρόσωπο!» αναφωνούσε ο εργολάβος της Κυψέλης. «Εχουν και άλλη επιλογή; Τους δίνουν πολλοί μεροκάματο;» τον προσγείωνε αντιπαθητικά η γυναίκα του.

Με τη βοήθεια της αυταρχικής – ενίοτε παρακρατικής – Δεξιάς, η Αριστερά παρήγε ήρωες: Τον Μπελογιάννη, που εκτελέστηκε κόντρα σε κάθε πολιτική λογική. Τον Λαμπράκη. Τον Πέτρουλα. Ο Ρίτσος τούς υμνούσε με ποιήματα, ο Θεοδωράκης με μουσική, ο Βασιλικός με μυθιστορήματα.

Στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης – μολονότι στη χούντα είχαν αντισταθεί και πολλοί δημοκράτες δεξιοί – η Αριστερά κυριάρχησε πλήρως κοινωνικά και πολιτιστικά. Ο,τι μας άρεσε, ό,τι μας συγκινούσε βαφτιζόταν αριστερό. Ή έστω αριστερόστροφο.

Από τον Μακρυγιάννη και τον Σολωμό – κι ας είχαν δημιουργήσει σε ένα τελείως διαφορετικό περιβάλλον – μέχρι τα ρεμπέτικα. Δεν πάει να δήλωνε ο Μάρκος Βαμβακάρης ευθαρσώς βασιλόφρων; Τα τραγούδια του αποθεώνονταν στα φεστιβάλ της ΚΝΕ και της «Αυγής» και στρατευμένοι διανοούμενοι ανακάλυπταν το «προοδευτικό» τους περιεχόμενο. Δεν πάει να ανήκαν οι νομπελίστες ποιητές μας και οι περισσότεροι συγγραφείς της γενιάς του ’30 στην αστική παράταξη; Οι θαυμαστές τούς γύριζαν τα μέσα έξω για να αναδείξουν το κρυμμένο – και από εκείνους τους ίδιους – επαναστατικό τους πνεύμα.

Την αρχή, εν προκειμένω, είχε κάνει ο Νίκος Ζαχαριάδης όταν συνέγραψε τη μελέτη «Ο αληθινός Παλαμάς», στην οποία έχριζε τον Κωστή Παλαμά βάρδο του προλεταριάτου. Αγνοούσε – προφανώς ηθελημένα – ο αρχηγός του ΚΚΕ τον στίχο «οι λύκοι, οι λύκοι, οι μπολσεβίκοι…».  

Η Αριστερά ηγεμόνευε στους καλλιτέχνες, στους εκπαιδευτικούς, στους κάθε λογής διαμορφωτές της κοινής γνώμης. Πέρα από τις ανθρωπιστικές και ειρηνόφιλες θέσεις της, τη δημοφιλία της ενίσχυε και η γενική πεποίθηση ότι δεν πρόκειται να κυβερνήσει στον αιώνα τον άπαντα. Είναι -πώς να το κάνουμε; – πολύ γλυκό και ανέξοδο να δηλώνεις οπαδός των μονίμως χαμένων. Εκείνων που δεν πρόκειται ποτέ να λεκιαστούν ασκώντας εξουσία. Ποτέ – τουλάχιστον πάνω στο τραπέζι.

Χάρη σε μια απίθανη καραμπόλα της Ιστορίας, η Αριστερά μας βρέθηκε από τις αρχές του 2015 να κυβερνά. Τα στελέχη της έγιναν υπουργοί. Οι ιδέες της κλήθηκαν να δοκιμαστούν στην πράξη. Ενδεκα μήνες, δύο εκλογές και ένα δημοψήφισμα αργότερα, εκείνοι που συναντώ υιοθετούν τρεις διαφορετικές στάσεις απέναντι σε ό,τι ζούμε με τον ΣΥΡΙΖΑ στα πράγματα.

«Δεν είναι αυτή η αληθινή Αριστερά!» φρονούν οι πικραμένοι. «Ο ΣΥΡΙΖΑ διέστρεψε τα ιδανικά, υπεξαίρεσε τους μύθους, εκμεταλλεύτηκε το ηθικό πλεονέκτημα για να εγκαθιδρύσει ένα σύστημα που περισσότερο συγγενεύει με τον Περόν παρά με τον Μπερλινγκουέρ. Ή έστω με τον Αλιέντε».

«Αυτή ακριβώς είναι η αληθινή Αριστερά!» καγχάζουν οι ιδεολογικοί αντίπαλοί της. «Μας τη στολίζατε, μας την περιφέρατε με φωτοστέφανο αγίας, μας φλομώνατε επί δεκαετίες με θούρια και ρομάντζα. Φάτε τώρα στη μάπα τον φραπεδάτο Φλαμπουράρη και τον πολεμοχαρή Κοτζιά, τον ξεχασιάρη Σταθάκη, τον αιώνιο φοιτητή Φίλη, ζητήστε συγγνώμη και μην το ξανακάνετε».

«Αυτή ακριβώς είναι η αληθινή Αριστερά!» συμφωνούν – σε αντίθετο πνεύμα – οι αμετανόητοι ψηφοφόροι του ΣΥΡΙΖΑ. «Ακόμα κι αν παλινωδεί, ακόμα και αν ρέπει – από απειρία – στις γκάφες, συγκρίνεται με το προηγούμενο σάπιο καθεστώς; Χίλιες φορές το Μμνημόνιο του Τσίπρα – τουλάχιστον το πάλεψε το παιδί – παρά του ΓΑΠ και των σαμαροβενιζέλων. Την Αριστερά θέλουμε κι ας τρώμε πέτρες…».

Ποια είναι τέλος πάντων η Αριστερά;