Ενας πόλεμος που μυρίζει πετρέλαιο

Το λένε οι Γάλλοι – à la guerre comme à la guerre. Αλλά εάν πας στον πόλεμο για να κάνεις ό,τι πρέπει να γίνει σε έναν πόλεμο, τότε τι πρέπει να κάνουν οι συμμαχικές δυνάμεις στον πόλεμο με τους τζιχαντιστές; Το κουίζ είναι εύκολο: να χτυπήσουν εκεί που πονάει περισσότερο το Ισλαμικό Κράτος, δηλαδή το πετρέλαιο από το οποίο αντλεί έσοδα. Από την περασμένη Κυριακή οι αμερικανικές δυνάμεις αύξησαν το επίπεδο της αεροπορικής εκστρατείας εναντίον του χαλιφάτου επεκτείνοντας τους βομβαρδισμούς στις πετρελαϊκές υποδομές και στα βυτιοφόρα, τα οποία και ανέλαβαν τα ρωσικά μαχητικά.

Οπως πάντως σημειώνει η «Ρεπούμπλικα», το στοίχημα θεωρείται πολιτικά και ψυχολογικά παρακινδυνευμένο. Ο στόχος είναι να στερέψει το πιο ισχυρό κανάλι χρηματοδότησης του καθεστώτος του Αλ Μπαγκντάντι. Οπως όμως επισημαίνουν αναλυτές, τα αποτελέσματα μπορεί να μην είναι άμεσα και το πλήγμα να αργήσει να γίνει αισθητό. Ο επίσημος απολογισμός κάνει λόγο για 116 κατεστραμμένα βυτιοφόρα, αριθμός που δεν είναι καθόλου αμελητέος, αν και δεν αποτελεί παρά ένα κλάσμα του συστήματος διανομής πετρελαίου του χαλιφάτου. Πιο σημαντικό από αυτήν την άποψη είναι το ψυχολογικό κομμάτι: το μήνυμα ότι η ατιμωρησία έλαβε τέλος και ότι επομένως οποιοδήποτε όχημα που βρίσκεται στις πετρελαιοπηγές ή κατευθύνεται προς τα διυλιστήρια μπορεί να μπει στο στόχαστρο.

Το πετρέλαιο είναι σε κάθε περίπτωση μία από τις ζωτικές αρτηρίες του χαλιφάτου, καθώς του επέτρεπε να καλύψει τις χρηματοδοτικές ανάγκες του εξοπλισμού του και της διοίκησης. Δεν είναι όμως η μοναδική πηγή χρηματοδότησης.

Ο κύριος θησαυρός των τζιχαντιστών είναι αυτός που βρήκαν στις τράπεζες της Μοσούλης και των υπόλοιπων κατεχόμενων εδαφών. Οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες εκτιμούν ότι το ποσό στα θησαυροφυλάκια των τραπεζών κυμαίνεται από τα 500 εκατομμύρια έως το ένα δισεκατομμύριο δολάρια. Σε αυτόν τον θησαυρό θα πρέπει να συνυπολογισθούν τα έσοδα από το εμπόριο σκλάβων, αρχαιοτήτων και ομήρων. Ακόμη, τα χρήματα που προέρχονται από τις χώρες του Κόλπου και υπολογίζονται σε περίπου 40 εκατ. δολάρια. Και τότε γιατί είναι σημαντικό το πετρέλαιο; Επειδή, απαντούν οι ειδικοί, είναι το μόνο που εξασφαλίζει συνεχή ροή εσόδων.

Το Νταΐε αλ Ζουρ, περιοχή πλούσια σε κοιτάσματα που βρίσκεται στα σύνορα της Συρίας με το Ιράκ, διαθέτει τη δυνατότητα να παράγει 400.000 βαρέλια αργού πετρελαίου την ημέρα, ενώ 100.000 βαρέλια επιπλέον προέρχονται από τον ιρανικό Νορρά, στην περιοχή της Μοσούλης. Πρόκειται για ψίχουλα σε σχέση με τα κοιτάσματα στην περιοχή της Βασόρας, στο Νότιο Ιράκ, όπου παράγονται εκατομμύρια βαρέλια. Ακόμη πάντως και εάν έπεφτε η Βασόρα στα χέρια των τζιχαντιστών, ο θησαυρός θα έμενε ανεκμετάλλευτος. Κι αυτό επειδή δεν έχουν την τεχνογνωσία για να εξάγουν από τα κοιτάσματα αυτές τις ποσότητες.

Σύμφωνα με πληροφορίες, αρχικά κατάφεραν να αντλούν έως 50.000 βαρέλια την ημέρα στη Συρία και άλλα 30.000 βαρέλια στο Ιράκ. Μέρος αυτού του αργού κατευθυνόταν με διάφορα μέσα, ακόμη και με γαϊδούρια, στην Τουρκία και συγκεκριμένα στον πετρελαϊκό τερματικό της Τσεϊχάν, όπου ανακατευόταν με το αργό που προερχόταν από νόμιμες πηγές.

Τι σημαίνουν όλα αυτά οικονομικά; Οτι με τιμή αγοράς στα 100 δολάρια το βαρέλι, οι τζιχαντιστές μπορούσαν να κερδίσουν 40 δολάρια στη μαύρη αγορά. Από το λαθρεμπόριο επομένως το χαλιφάτο έβαζε στα ταμεία του έως και 3 εκατομμύρια δολάρια την ημέρα. Τότε. Γιατί σήμερα, και με το βαρέλι να έχει πέσει στα 40 δολάρια, οι τζιχαντιστές δεν κερδίζουν περισσότερα από 20 δολάρια το βαρέλι – εκτός από τις περιοχές στις οποίες διατηρούν το μονοπώλιο της διανομής. Αν καταφέρουν οι συμμαχικές δυνάμεις να πλήξουν αυτό το μονοπώλιο θα έχουν φέρει συγχρόνως ένα αποφασιστικό πλήγμα στις σχέσεις του χαλιφάτου με τους τοπικούς πληθυσμούς που ελέγχουν. Με άλλα λόγια, ο πόλεμος σε αυτήν την περίπτωση είναι η συνέχιση της οικονομίας με άλλα μέσα.

Το σκεπτικό
Συνήθως το Ισλαμικό Κράτος καταστρέφει τις υπάρχουσες υποδομές και προκαλεί χάος για να εμφανιστεί στη συνέχεια ως εγγυητής της τάξης και της ασφάλειας. Με αυτήν την τακτική κερδίζει ένα είδος συναίνεσης του τοπικού πληθυσμού. Οι συμμαχικές δυνάμεις θεωρούν ότι η καταστροφή των πρατηρίων σε μια περιοχή στην οποία τα πάντα λειτουργούν με γεννήτριες πετρελαίου θα υπονόμευε αυτή τη σχέση.