[Αριστερά της Εδέμ] Τα διδάγματα του Νοέμβρη

Σαράντα δύο χρόνια από την εξέγερση του Πολυτεχνείου και απόψε ο εορτασμός έχει πολλές ιδιαιτερότητες. Η πρώτη είναι πως θα γίνει με πρώτη φορά κυβέρνηση της Αριστεράς ή, για την ακρίβεια, με κορμό ένα αριστερό κόμμα. Ετσι, η συνήθης ρητορική του ανεκπλήρωτου των αιτημάτων του Νοέμβρη μοιάζει για πρώτη φορά να διατυπώνεται και προς εκείνον που παραδοσιακά συστρατευόταν με τα αιτήματα αυτά.

Το «ψωμί – παιδεία – ελευθερία» παραμένει επίκαιρο σε μια χώρα με ανεργία, κενά στα σχολεία και μνημονιακή επικηδεμόνευση. Με τη διαφορά πως στην κυβέρνηση δεν βρίσκονται οι συνήθεις «κακοί» της Μεταπολίτευσης αλλά πολλά από τα παιδιά εκείνου του τιμημένου Νοέμβρη. Δεν είναι τυχαίο πως η παρουσία του ΣΥΡΙΖΑ σήμερα στον χώρο μνήμης της εξέγερσης θα είναι αρκετά επισφαλής. Η δεύτερη ιδιαιτερότητα είναι πως παρά το γεγονός ότι η πορεία θα καταλήξει στην αμερικανική πρεσβεία, μοιάζει σχεδόν απονευρωμένος ο αντιαμερικανικός θυμός. Υπερβάλλοντας λίγο, μπορεί να λέγαμε πως έχοντας όλοι πια το συλλογικό βίωμα του ναρκοπεδίου της καγκελαρίας, οι Αμερικανοί μοιάζουν τουλάχιστον «φιλικοί» πια με τη χώρα μας – για τα δικά τους συμφέροντα προφανώς. Και ακόμη περισσότερο, υπάρχει φέτος μία ακόμη ιδιαιτερότητα: ο εφιάλτης του ISIS μπορεί να αντιμετωπιστεί – σύμφωνα με μια άποψη – μόνο με πρωτοβουλία της άλλης πλευράς του Ατλαντικού. Μεγάλος ιμπεριαλιστής παραμένει μόνο η Αμερική και αν θυμηθούμε τα κριτήρια που έθετε ο Λένιν για τις ιμπεριαλιστικές χώρες, αυτές δεν αρκεί να κάνουν εξαγωγές κεφαλαίου αλλά να διατηρούν και στρατιωτική υπεροχή και ισχύ με όρους άσκησης αυτοδύναμης επιβολής. Οχι, δεν έγινε ξαφνικά καλός ο θείος Σαμ. Εγινε πολύ χειρότερος ο γύρω κόσμος. Ενας κόσμος πολυπολικός. Μια Ευρώπη δημογραφικά γερασμένη και νεοφιλελεύθερη που μοιάζει να μετράει αντίστροφα προς μια ριζική εθνοκεντρική τάση. Και μια δημοκρατία σε διακινδύνευση αφού, με αφορμή τον τζιχαντισμό, άμεσα θα δούμε την πλήρη στρατιωτικοποίηση των δυτικών μητροπόλεων.

  

Βεβαίως ο Νοέμβρης του ’73 έχει πάντα μια σταθερή διδαχή: τη δύναμη του λαϊκού παράγοντα για την απόκρουση ενδεχόμενων εκτροπών. Την οριζόντια υπεράσπιση των ελευθεριών ακόμη και με εξεγερτικά μέσα. Την ιεράρχηση της αστικής δημοκρατίας μπροστά στον κίνδυνο ενός γύψου. Η αυτενέργεια από τα κάτω βέβαια οφείλει να έχει πρόγραμμα, ιεράρχηση στόχων, γνώση της συγκυρίας. Το Πολυτεχνείο επίσης διδάσκει πως συχνά τα κόμματα τίθενται σε πλήρη αναντιστοιχία. Οι διαθέσεις του κόσμου δεν χωρούν σε αυτά. Οι νέες δυναμικές που αναπτύσσονται φτιάχνουν τα νέα υποκείμενα. Τα κόμματα όμως είναι και κατάκτηση της δημοκρατίας. Μοχλοί εμπέδωσής της. Ο Νοέμβρης του ’73 και το Κυπριακό έφτιαξαν τη Μεταπολίτευση. Μια μακρά περίοδο αστικής δημοκρατίας. Καθόλου αυτονόητης.