[Εισαγωγικά] Από το Καστελλόριζο στη Μυτιλήνη

ΠΟΣΟ απέχει η Λέσβος από το Καστελλόριζο; Αν επιτρεπόταν το κάπνισμα στα ελικόπτερα, θα ήταν ένα τσιγάρο χρόνος. Αν το μετρούσε κανείς πολιτικά, θα έλεγε πέντε χρόνια και κάτι μήνες. Στο Καστελλόριζο του 2010 είδε το φως το Μνημόνιο. Η Λέσβος του 2015 τείνει να αναδειχθεί σε σημείο αναφοράς του Προσφυγικού. Οπως έγινε και με το Μνημόνιο, έτσι και το Προσφυγικό δεν θα είναι στιγμιαίο πρόβλημα.

Το Καστελλόριζο λειτούργησε ως ακριτικό ντεκόρ του γνωστού διαγγέλματος του Γιώργου Παπανδρέου. Ενός διαγγέλματος σε ύφος ζεν απελπισίας που, στην πραγματικότητα, αποτελούσε ομολογία αποτυχίας. Η Ελλάδα είχε χάσει τη μάχη του δανεισμού. Η Λέσβος, πάλι, μπορεί να χρησιμοποιείται ως ντεκόρ για τα σούρτα-φέρτα του Αλέξη Τσίπρα με ξένους αξιωματούχους – όπως, πιο πρόσφατα, ο Μάρτιν Σουλτς του Ευρωκοινοβουλίου. Ωστόσο, το φαντασιακό στοιχείο της πολιτικής επικοινωνίας περικυκλώνεται γύρω τριγύρω από την πραγματικότητα της μαζικής εισόδου προσφύγων στη χώρα. Το καδράρισμα της κάμερας, η συμπόνια των επίσημων επισκεπτών και τα χαμόγελα – που τα ‘χει εύκολα ο Αλέξης Τσίπρας – δεν υποκρύπτουν τόσο τον ανθρώπινο κατακλυσμό της προσφυγιάς. Οσο τις πραγματικές προθέσεις των Ευρωπαίων και τον de facto ρόλο της χώρας μας στο Προσφυγικό.

Μπορεί η Γερμανία να άνοιξε για ένα φεγγάρι τα σύνορα και να ακούγονται πανευρωπαϊκά διάφορες εκκλήσεις για ανθρωπιά. Ωστόσο, ευρωπαϊκή κοινή γνώμη και ηγεσίες δεν θέλουν τους πρόσφυγες. Ή, μάλλον, θέλουν έλεγχο στο ποιοι και πόσοι πρόσφυγες θα μείνουν στην Ευρώπη και δεν θέλουν καθόλου μετανάστες. Εδώ η Βρετανία θα ήθελε ιδανικά να βρει τρόπο να ανακόψει το κύμα τών, εντός Ευρωπαϊκής Ενωσης, Ανατολικών που βρίσκουν δουλειά ή, το συνηθέστερο, τζάμπα κοινωνικές παροχές στο Λονδίνο! Πίσω στα Ευρωπαϊκά, η συνέπεια της αντίληψης αυτής είναι ότι το κύμα των προσφύγων πρέπει να συγκρατηθεί εκτός Ευρώπης ή, στη χειρότερη περίπτωση, σε κέντρα υποδοχής στην περίμετρο όπου να γίνει το ξεδιάλεγμα. Για την Ελλάδα, το δίλημμα είναι δεδομένο. Ή θα φυλάξει τα σύνορά της ή θα γίνει ένα μεγάλο κέντρο υποδοχής. Η πίεση για το πόσους θα κρατήσουμε εδώ έχει ξεκινήσει από τη μίνι Σύνοδο Κορυφής με πρωταγωνίστρια την Ανγκελα Μέρκελ. Και οι υπαινιγμοί για το τι θα γίνει αν δεν μπορεί η Αθήνα να απωθήσει τους πρόσφυγες έχουν αρχίσει να μετατρέπονται σε ανοιχτές αναφορές, όπως αυτές του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, για κοινές ελληνοτουρκικές περιπολίες στο Αιγαίο.

Πέραν των πλάνων από τη Μυτιλήνη και της γκλαμουριάς μιας επίσκεψης Τσίπρα στον – παντοδύναμο στη φάση αυτή – Ερντογάν, δεν είναι καθαρό τι θέλει η κυβέρνηση. Ο έλεγχος έχει χαθεί από το καλοκαίρι και τα νησιά – όχι μόνο η Λέσβος – βουλιάζουν. Είναι φανερό ότι οι Ευρωπαίοι δεν είναι κουτόφραγκοι οι οποίοι να παραλαμβάνουν πρόσφυγες που πάνε στη Γευγελή με ταξί από τον Πειραιά. Αραγε θα επιδοτηθεί από την Ευρώπη το «παρκάρισμά» τους στην Ελλάδα; Μήπως θα αναλάβουν οι Τούρκοι να τους «σώζουν» στο Αιγαίο – δηλαδή, να φυλάνε de facto τα σύνορά μας; Ή τελικά θα κλείσουν τα δικά μας σύνορα προς τον Βορρά και τη Δύση; Η Ελλάδα δεν βγήκε από την ευρωζώνη. Πρόσωπα μάλιστα που έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες για το τι διημείφθη εντός των κρίσιμων συνεδριάσεων του περασμένου Ιουλίου επιμένουν ότι «δύο φορές που η συζήτηση πήγε στο Grexit ήταν ο ίδιος ο Σόιμπλε που το μάζεψε». Πόσο σίγουρη όμως είναι η παραμονή μας στη Σένγκεν, που μας επιτρέπει να ταξιδεύουμε χωρίς διαβατήριο στον πυρήνα των ευρωπαϊκών χωρών;

Ερωτήματα χωρίς απάντηση από μια κυβέρνηση που βλέπει όλα τα θέματα μέσα από την κλειδαρότρυπα της εξουσίας.