Μεγάλες οι προκλήσεις για τον Ερντογάν

Ο θριαμβευτής των εκλογών της Κυριακής Ταγίπ Ερντογάν μετέφρασε το αποτέλεσμα, δηλαδή την απόλυτη πλειοψηφία που πήρε στη Βουλή το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ), ως «ψήφο για τη σταθερότητα». Η αντιπολίτευση όμως φοβάται ότι ανοίγει ο δρόμος για περισσότερο αυταρχισμό και πιο βαθιά πόλωση.

Με μια κίνηση που μόνο ως ειρωνική μπορεί να εκληφθεί ο τούρκος πρόεδρος, που έχει δηλώσει την πρόθεσή του να καταργήσει το twitter ως «ταραχοποιό δίκτυο», αποφάσισε χθες να μοιρασθεί τον ενθουσιασμό του μέσω ακριβώς αυτού του κοινωνικού μέσου. Στον σχεδιασμό του όμως πλέον δεν είναι η νίκη που επετεύχθη και εξασφάλισε 317 από τις 550 έδρες για το κυβερνών κόμμα, αλλά οι 13 έδρες που λείπουν ώστε να αποφασισθεί η διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την ενίσχυση των προεδρικών εξουσιών. Αυτές δεν αποκλείεται να βρεθούν, υποστηρίζουν τούρκοι αναλυτές, από το ακροδεξιό κόμμα της Εθνικιστικής Δράσης και οι παρασκηνιακές διαβουλεύσεις έχουν αρχίσει ήδη.

Οι εκλογές πραγματοποιήθηκαν σε μια κρίσιμη στιγμή για την Τουρκία στη διεθνή σκηνή, με τις ΗΠΑ να εξαρτώνται από τις τουρκικές αεροπορικές βάσεις για τις επιθέσεις εναντίον του Ισλαμικού Κράτους στη Συρία και την Ευρωπαϊκή Ενωση να ζητά επιτακτικά την τουρκική βοήθεια για την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης. Ο θρίαμβος του ΑΚΡ στις εκλογές της Κυριακής, μόλις δύο εβδομάδες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του G20 στην Αττάλεια, σημαίνει πως οι δυτικοί ηγέτες θα έχουν πλέον απέναντί τους έναν πολύ πιο ισχυρό Ερντογάν, ο οποίος αναμένεται να ζητήσει και μεγαλύτερα ανταλλάγματα για τη συνεργασία του.

Με τον ΟΗΕ να ανακοινώνει, χθες, πως τον Οκτώβριο πέρασαν στο ευρωπαϊκό έδαφος – κυρίως μέσω της Ελλάδας – περισσότεροι από 218.000 πρόσφυγες, αριθμούς που αποτελεί μηνιαίο ρεκόρ ξεπερνώντας ακόμα και τους αντίστοιχους καλοκαιρινών μηνών, η διαπραγματευτική θέση του τούρκου προέδρου ενισχύεται. Η Κομισιόν στη χθεσινή της ανακοίνωση είχε μόνο καλά πράγματα να πει για τον Ταγίπ Ερντογάν και τις εκλογές που «επιβεβαίωσαν την αφοσίωση του τουρκικού λαού στις δημοκρατικές διαδικασίες», χωρίς να γίνει καμία αναφορά στον αυταρχισμό και τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Σύμφωνα με πηγές των Βρυξελλών, οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι είναι διατεθειμένοι να δώσουν μεγάλα χρηματικά ποσά στην Αγκυρα και να συμφωνήσουν στην κατάργηση έκδοσης βίζας για τα ταξίδια των τούρκων πολιτών στην ΕΕ, αν η τουρκική κυβέρνηση μπορέσει να αναχαιτίσει το προσφυγικό κύμα που ήδη επηρεάζει τα εκλογικά αποτελέσματα στη Γηραιά Ηπειρο.

Ωστόσο το αποτέλεσμα των εκλογών προκάλεσε σοκ στο 50% των τούρκων πολιτών που δεν στήριξαν το ΑΚΡ: από φιλελεύθερους οπαδούς του κοσμικού κράτους που βλέπουν με καχυποψία τις ισλαμικές διασυνδέσεις του Ερντογάν έως τους αριστερούς και τους Κούρδους που κατηγορούν την κυβέρνηση για τη βία που υποδαυλίζει στα νοτιοανατολικά της χώρας. Μετά τις μεγάλες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις και το σκάνδαλο διαφθοράς στον άμεσο περίγυρο του Ερντογάν το 2013, οι αντίπαλοί του ήλπιζαν ότι η ισχύς του θα περιορισθεί. «Πίσω στο σημείο μηδέν» ήταν ο χθεσινός τίτλος της τουρκικής εφημερίδας «Ζαμάν».

Ο Ερντογάν όχι μόνο δεν βγήκε λαβωμένος από τις εκλογές, αλλά σύμφωνα με τους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» αναδεικνύεται ο πιο ισχυρός ηγέτης της Τουρκίας μετά τον Μουσταφά Κεμάλ, έχοντας συσσωρεύσει εντυπωσιακό πολιτικό κεφάλαιο. Παρ’ όλα αυτά, έχει μπροστά του μεγάλες προκλήσεις. Ενα βασικό ερώτημα που τίθεται είναι ποια στάση θα υιοθετήσουν ο Ερντογάν και ο πρωθυπουργός Αχμέτ Νταβούτογλου για να περιορίσουν την ένταση που επικρατεί στη χώρα αλλά και στα σύνορά της με τη βυθισμένη στον πόλεμο Συρία. Επειτα από μια τόσο πολωτική προεκλογική εκστρατεία και ένα τόσο εντυπωσιακό αποτέλεσμα, ισχυρίζονται κάποιοι, δύσκολα θα υιοθετηθεί μια πιο συμφιλιωτική προσέγγιση από τον Ταγίπ πασά.

Υπάρχει βέβαια και η οικονομία που δέχθηκε μεγάλο πλήγμα φέτος, με την τουρκική λίρα να χάνει από τον Ιανουάριο μέχρι σήμερα το 25% της αξίας της. Πολλοί αναλυτές θεωρούν πως σημείο-κλειδί για τη νέα κυβέρνηση – τυπικά υπό τον Νταβούτογλου αλλά ουσιαστικά υπό τον έλεγχο του Ερντογάν – θα είναι να υιοθετήσει μια τεχνοκρατική ή μια λαϊκιστική στάση. Ο υπουργός Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ υποστηρίζει εδώ και έναν χρόνο ότι η κυβέρνηση σκοπεύει να υιοθετήσει διαρθρωτικές αλλαγές που προτείνει το ΔΝΤ. Ομως ο τούρκος πρόεδρος δείχνει να στρέφεται προς τον κατασκευαστικό τομέα, ενώ κατήγγειλε τον επικεφαλής της Κεντρικής Τράπεζας της χώρας ως προδότη. Η επιλογή της οικονομικής κατεύθυνσης θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό το μέλλον της Τουρκίας.

Πολύ μικρή η συμμετοχή των γυναικών στην Εθνοσυνέλευση
Πολύ μικρή είναι η εκπροσώπηση των γυναικών στη νέα τουρκική Εθνοσυνέλευση. Από τους 550 βουλευτές μόνο 77 είναι γυναίκες, 20 λιγότερες από όσες συμμετείχαν στην προηγούμενη Βουλή. Αυτό οφείλεται κυρίως στην αύξηση των ποσοστών του ΑΚΡ, το οποίο στις τάξεις του έχει πολύ λιγότερες γυναίκες υποψήφιες.