Ενας φοιτητής «φρουρός» των προσωπικών δεδομένων

Η συμφωνία έκλεισε το 2000. Πρόκειται ουσιαστικά για μια απόφαση της Κομισιόν που επιτρέπει σε χιλιάδες αμερικανικές εταιρείες, ανάμεσά τους και κολοσσοί όπως το facebook, η Google, η Apple, να μεταφέρουν στις ΗΠΑ, να αποθηκεύουν δηλαδή σε αμερικανικούς σέρβερ, προσωπικά δεδομένα ευρωπαίων χρηστών τους με το επιχείρημα πως η αμερικανική νομοθεσία εμπεριέχει επαρκείς εγγυήσεις για την προστασία τους. Φέρει μια ελκυστική, καθησυχαστική ονομασία: Safe Harbor, Ασφαλές Λιμάνι. Hταν όμως εξαρχής αμφιλεγόμενη. Και μετά τις αποκαλύψεις του Εντουαρντ Σνόουντεν για τις κατασκοπευτικές τακτικές της NSA, οι εχθροί της πολλαπλασιάστηκαν. Πρώτος και μαχητικότερος ένας 27χρονος φοιτητής Νομικής από την Αυστρία, ο Μαξ Σρεμς, που κατάφερε να πείσει το Aνώτατο Δικαστήριο της ΕΕ να κηρύξει, χθες, το Ασφαλές Λιμάνι άκυρο.

«Μαξ Σρεμς, ο “φρουρός” των προσωπικών δεδομένων που κάνει τους γίγαντες του Παγκόσμιου Ιστού να τρέμουν»: ο τίτλος του πορτρέτου που δημοσίευσε η «Μοντ». Διότι η μάχη αυτή δεν είναι καινούργια για τον Σρεμς. Στο παρελθόν, και αφού ανακάλυψε πως το facebook φακελώνει μέχρι κεραίας τους χρήστες του αποθηκεύοντας ακόμα και τις πληροφορίες που έχουν διαγράψει, είχε καταθέσει 22 διαφορετικές αγωγές εις βάρος του στην Αρχή προστασίας της ιδιωτικότητας στην Ιρλανδία – το facebook έχει την ευρωπαϊκή του έδρα στο Δουβλίνο.

Επειτα από τις αποκαλύψεις του Σνόουντεν, ο Σρεμς αποφάσισε να κινηθεί ξανά νομικά εναντίον του facebook, αλλά και της Apple, του Skype, της Microsoft και της Yahoo!, κατηγορώντας τα πως συνεργάζονται με την NSA, κατά συνέπεια τα προσωπικά του δεδομένα δεν είναι ασφαλή στους αμερικανικούς σέρβερ. Σε ένα πρώτο στάδιο, οι ιρλανδικές Αρχές απέρριψαν την αγωγή του εις βάρος του facebook, επισημαίνοντας τη συμφωνία Ασφαλές Λιμάνι. Το Δικαστήριο της ΕΕ, ωστόσο, τον δικαίωσε. Εκρινε πως το Ασφαλές Λιμάνι δεν είναι σύμφωνο με το ευρωπαϊκό δίκαιο, για πολλούς λόγους. Μεταξύ άλλων, εκτιμά πως οι ευρωπαίοι πολίτες οι οποίοι θεωρούν ότι έχουν καταπατηθεί τα δικαιώματά τους δεν έχουν ισχυρά ένδικα μέσα στη διάθεσή τους. Και χαρακτηρίζει τα μαζικά προγράμματα παρακολούθησης της NSA ασύμβατα με τα θεμελιώδη δικαιώματα που εγγυάται το ευρωπαϊκό δίκαιο.

Σημαίνουν όλα αυτά πως το facebook θα πρέπει εφεξής να αποθηκεύει τα δεδομένα των ευρωπαίων χρηστών στην Ευρώπη; Οχι. Το Δικαστήριο ακύρωσε μια πολύ γενική απόφαση. Το facebook μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί όπως το έκανε. Ομως τόσο αυτό όσο και οι 4.000 άλλες επιχειρήσεις που αποθηκεύουν προσωπικά δεδομένα ευρωπαίων πολιτών στις ΗΠΑ δεν θα μπορούν πλέον να κρυφτούν πίσω από το Ασφαλές Λιμάνι σε περίπτωση αγωγής εναντίον τους. Και υπάρχει πιθανότητα να κατακλυστούν οι ευρωπαϊκές Αρχές από παράπονα καταναλωτών – σε αυτή την περίπτωση, δύσκολο να προβλέψει κανείς τη συνέχεια. Ο Λευκός Οίκος εξέφρασε χθες το βράδυ «απογοήτευση» για την απόφαση καθώς και ανησυχία για τις οικονομικές της συνέπειες. Παράλληλα, δήλωσε έτοιμος να συνεργαστεί με την Κομισιόν για μια αναθεωρημένη συμφωνία. Στην πραγματικότητα, το Ασφαλές Λιμάνι βρισκόταν ήδη υπό επαναδιαπραγμάτευση. Οποιαδήποτε νέα συμφωνία, ωστόσο, θα πρέπει να ικανοποιεί τα στάνταρ που έθεσε το Δικαστήριο της ΕΕ.