[Διαστάσεις] Βραβείο υποκρισίας

Σε άρθρο του στο τελευταίο τεύχος του London Review of Books για την προσφυγική κρίση, ο γνωστός σλοβένος φιλόσοφος Σλάβοϊ Ζίζεκ απονέμει το βραβείο υποκρισίας σ’ εκείνους που ζητούν ανοιχτά σύνορα. Γνωρίζουν πολύ καλά ότι αυτό δεν θα συμβεί ποτέ, αφού θα προκαλούσε αυτομάτως μια εξέγερση των λαϊκιστών, αλλά το παίζουν ευγενικές ψυχές, άνθρωποι ανώτεροι του διεφθαρμένου κόσμου, με τον οποίο πάντως τα πηγαίνουν μια χαρά.

Η υποκρισία αποτελούσε ανέκαθεν χαρακτηριστικό της ελληνικής πολιτικής ζωής, αλλά σε αυτή την προεκλογική εκστρατεία έσπασε όλα τα ρεκόρ. Και η ευθύνη ανήκει κυρίως στον ΣΥΡΙΖΑ και τον Αλέξη Τσίπρα, αφού ο αρχηγός της Νέας Δημοκρατίας είχε τουλάχιστον την τόλμη να παραδεχθεί ότι μερικά προβλήματα δεν μπορούν να λυθούν από τη μια μέρα στην άλλη, δεν μπορούν να λυθούν καν από τον έναν μήνα στον άλλο, αλλά χρειάζονται επιμονή, συνεργασία, φρέσκα μυαλά και θυσίες. Ο τέως πρωθυπουργός, αντίθετα, εξακολουθεί να διαβεβαιώνει τους ψηφοφόρους ότι τη δεύτερη φορά θα κάνει αυτά που δεν τον άφησαν να κάνει την πρώτη – δηλαδή όλα. Και να τους ζητά αυτοδυναμία, μια συνταγή αντιπαραγωγική, αποτυχημένη και εντέλει πολιτικά επικίνδυνη για μια χώρα σαν τη σημερινή Ελλάδα.

Το βραβείο υποκρισίας θα απονεμόταν δικαιωματικά στην τέως υπουργό Μεταναστευτικής Πολιτικής, όχι μόνο για τις εξωφρενικές δηλώσεις που έχει κάνει κατά καιρούς, αλλά και για το τεράστιο χάσμα ανάμεσα στη δική της αλαζονεία και τη σιωπηρή μεθοδικότητα του διαδόχου της. Ο μόνος λόγος που διασώζεται είναι ότι η υποκρισία και η διγλωσσία απέναντι στο δράμα των προσφύγων  περίσσεψαν σε όλη την Ευρώπη. Μπροστά στους Ούγγρους, η Τασία Χριστοδουλοπούλου μοιάζει με την καλή νεράιδα του παραμυθιού. Τις τελευταίες ημέρες, άλλωστε, διεκδικούν με αξιώσεις το πρώτο βραβείο και πρόσωπα από τον στενό κύκλο του Τσίπρα. Ο Αλέκος Φλαμπουράρης, για παράδειγμα, που στις κατηγορίες για εμπλοκή του σε σκάνδαλο απαντά με το χιλιοειπωμένο επιχείρημα της «πολιτικά καθοδηγούμενης εκστρατείας με στόχο την προσωπική του εξόντωση».

Για να αντιμετωπιστεί το προσφυγικό πρόβλημα, γράφει ο Ζίζεκ στην κατακλείδα του άρθρου του, πρέπει να μεταμορφωθεί ο παγκόσμιος καπιταλισμός. Κατά την άποψή του, το φάρμακο για την υποκρισία είναι η επανεφεύρεση της «οργανωμένης προσπάθειας που στα νιάτα μου λεγόταν κομμουνισμός». Είναι άγνωστο αν έχει προτείνει την ίδια δραστική θεραπεία και στους έλληνες πολιτικούς τους οποίους συμβούλευε στα χρόνια της επαναστατικής αθωότητας – αν δεν εξακολουθεί να τους συμβουλεύει. Μέχρι να εκπληρωθεί το όνειρό του, πάντως, μπορούν να γίνουν σ’ αυτόν τον έρημο τόπο  πιο απλά πράγματα. Να αναλαμβάνουμε την ευθύνη για τις πράξεις μας. Να σεβόμαστε τους πολίτες που μας ψήφισαν, όπως κι εκείνους που δεν μας ψήφισαν. Και σε ακραίες περιπτώσεις, σε πολύ ακραίες όμως περιπτώσεις, να ζητάμε και καμιά συγγνώμη.